Thứ Tư, 31 tháng 3, 2010

Vinashin qua bình luận của báo Tiền Phong

Cận cảnh con tàu Vinashin: Tập đoàn 2N-Nóng và nợ

TP - Sau một thời gian phát triển nóng, đã đến lúc chúng ta phải nghiêm túc nhìn nhận lại hiệu quả hoạt động của Tập đoàn này để có những điều chỉnh kịp thời, đưa con tàu khổng lồ Vinashin theo đúng hướng.

Tập đoàn kinh tế Vinashin được thành lập ngày 15 tháng 5 năm 2006. Đây là tập đoàn hoạt động sản xuất kinh doanh đa sở hữu, trong đó sở hữu Nhà nước là chi phối, trên cơ sở sắp xếp tổ chức lại Tổng Cty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam, hoạt động theo mô hình công ty mẹ, công ty con.

Ảnh: Đình Quân

Với hàng loạt hợp đồng đóng tàu được ký kết cùng đối tác nước ngoài, đã không ít lần Vinashin được xếp vào hàng “đại gia” trong lĩnh vực đóng tàu và đưa Việt Nam lên top 5 nước đóng tàu hàng đầu thế giới. Đằng sau những vinh quang hào nhoáng đó là gì? Tại thời điểm 31-12-2007, nợ phải trả theo báo cáo tài chính của Tập đoàn là trên 70.700 tỷ đồng ( chiếm 91,45% tổng tài sản của Tập đoàn). Có thể gọi đây là Tập đoàn 2N: Nóng và nợ

Giá trị Vinashin = nợ là chính!

Chỉ một năm rưỡi sau ngày thành lập Tập đoàn, số đơn vị thành viên của Vinashin đã tăng thêm 46. Trong đó, Tập đoàn thành lập mới 37 đơn vị và tiếp nhận từ các đơn vị khác 9 công ty.

Sự phát triển về số lượng doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh là rất nóng và hệ quả kéo theo là các khoản vốn đầu tư tăng lên chóng mặt. Qua thanh tra tại 11 đơn vị thành viên Tập đoàn có 48 công ty con đã lộ ra nhiều con số đáng quan tâm.

Theo báo cáo của Công ty mẹ và các công ty thành viên, tổng giá trị tài sản của Tập đoàn đến hết năm 2007 là 77.322 tỷ đồng. Cơ cấu nguồn vốn đảm bảo giá trị gồm: Vốn chủ sở hữu: 6.613 tỷ đồng chiếm 8,5%. Còn lại là nợ chiếm tỷ lệ 91,4%, tương đương gần 71.000 tỷ đồng.

Thanh tra tại 10 đơn vị thành viên của Tập đoàn cũng cho thấy, tổng giá trị tài sản của các đơn vị này là gần 37.100 tỷ đồng, nhưng vốn chủ sở hữu chỉ là con số rất khiêm tốn 464 tỷ đồng.


Trụ sở Tập đoàn Kinh tế Vinashin tại Hà Nội. Ảnh: Phạm Yên

Vốn điều lệ: chiếc bánh vẽ

Không chỉ tạo nên siêu giá trị bằng những khoản vay khổng lồ chiếm đến 91% tổng giá trị doanh nghiệp, qua quá trình kiểm tra cũng phát lộ nhiều vấn đề về việc đăng ký vốn điều lệ của Tập đoàn cũng như một số công ty thành viên của Tập đoàn Vinashin.

Theo tổng hợp đăng ký kinh doanh của các đơn vị thành viên thì vốn điều lệ của toàn tập đoàn đến hết năm 2007 lên đến 23.131 tỷ đồng. Tổng số vốn điều lệ này được cơ cấu: Góp bằng thương hiệu: 1.694 tỷ đồng; góp bằng tiền, tài sản: 18.993 tỷ đồng; góp từ các cổ đông khác là 2.443 tỷ đồng.

Mặc dù vậy, cơ quan chức năng đã chỉ ra, tổng số nguồn vốn kinh doanh được phản ánh trên báo cáo tài chính của Tập đoàn tại thời điểm 31-12-2007 chỉ là 7.022 tỷ đồng. Qua đây có thể thấy rằng, vốn điều lệ thực có của Tập đoàn trên thực tế chỉ bằng 31%. Còn thiếu so với số vốn đã đăng ký là 69% (tương đương 17.112 tỷ đồng).

Tại 10 đơn vị thành viên lớn của Tập đoàn Vinashin, vốn điều lệ theo đăng ký kinh doanh là 9.455 tỷ đồng, nhưng vốn chủ sở hữu thực có đến hết ngày 31-12-2007 chỉ là 464 tỷ đồng, chỉ chiếm 4,9% so với số vốn đã đăng ký.

Trong 10 đơn vị thành viên này có 48 Cty con với vốn điều lệ mà các Cty thành viên đầu tư vào các Cty con lên đến con số 5.872 tỷ đồng. Nhưng đến hết năm 2007, vốn thực có tại các Cty con chỉ là 502 tỷ đồng. Trong đó, các Cty thành viên đóng tiền và tài sản bằng 8,56% so với số vốn đã đăng ký.

Kiểm tra cho thấy các đơn vị thành viên đã sử dụng hết vốn chủ sở hữu của mình, đồng thời còn huy động thêm vốn vay để góp vốn vào các Cty con trực thuộc.

Vay dài hạn: Gần 3 tỷ đô la

Như đã đề cập, Tập đoàn Vinashin chỉ trong một thời gian ngắn đã huy động các khoản vốn vay lên đến 70.700 tỷ đồng. Đặc biệt trong số đó có đến trên 43.700 tỷ đồng được vay dài hạn. Vậy tiền từ đâu đổ về Vinashin nhiều đến vậy, trong khi việc tiếp cận các nguồn vốn đối với hầu hết doanh nghiệp Việt Nam không phải là chuyện dễ?

Trước hết phải kể đến khoản vay 750 triệu đô la tương đương 12.085 tỷ đồng đã làm cho thương hiệu của Vinashin nổi như cồn. Và nhờ khoản vay này, Vinashin được xem như “người hùng” trong số các tập đoàn, tổng Cty nhà nước.

Tập đoàn có 150 đơn vị trực thuộc, với 71.000 lao động, gồm: Công ty mẹ, các công ty con gồm: 35 doanh nghiệp nhà nước, 33 Cty TNHH nhà nước một thành viên, 70 công ty cổ phần, 7 trường nghiệp vụ, 5 công ty liên doanh liên kết. Tổng sản lượng của toàn tập đoàn năm 2007 là 27.500 tỷ đồng.
Theo quyết định 914 ngày 1-9-2005, Thủ tướng Chính phủ cho phép tập đoàn Vinashin vay lại vốn phát hành trái phiếu Chính phủ phát hành ra thị trường quốc tế để thực hiện mục tiêu hiện đại hoá và nâng cấp ngành đóng tàu biển và giao cho Bộ Tài chính theo dõi, quản lý.

Trái phiếu quốc tế được phát hành vào ngày 3-11-2005 lãi suất 6,875 %/năm, trả gốc một lần vào ngày 15-1-2016, trả lãi 6 tháng một lần vào ngày 15-1 và 15-7 hàng năm.

Để có khoản vay này, đơn vị được vay còn phải chịu một khoản phí gọi là phí phát hành trái phiếu quốc tế trả một lần 168 tỷ đồng. Sau khi có khoản tiền lớn trong tay, Tập đoàn đã uỷ thác cho Công ty Tài chính Công nghiệp tàu thuỷ quản lý và cho các đơn vị trong Tập đoàn vay.

Ngoài khoản vay nói trên, Vinashin còn vay nước ngoài số tiền 600 triệu đô la, tương đương 9.657 tỷ đồng. Ngày 22-6-2007, Ngân hàng Nhà nước đã chấp thuận cho Tập đoàn vay 600 triệu đô la của 15 ngân hàng và 2 quỹ đầu tư nước ngoài do ngân hàng nước ngoài (Credit Suisse CN Singapore) sắp xếp tín dụng cho vay.

Sau đó, ngày 25-6-2007, Tập đoàn nhận được số tiền vay 600 triệu đô la, lãi suất Libor 6 tháng + 1,5%/năm (năm 2007 lãi suất bình quân 6,8%/năm) trả nợ gốc 6 tháng một lần vào ngày 25-6 và 25-12 hằng năm mỗi lần trả 60 triệu đô la...

Để vay được số tiền này, Vinashin cũng phải nộp khoản phí thu xếp tín dụng cho vay trả một lần 8 triệu đô la. Số tiền vay nước ngoài 600 triệu đô la, Tập đoàn cũng ủy thác cho Công ty Tài chính Công nghiệp tàu thủy quản lý và cho các đơn vị thuộc Tập đoàn vay.

Ngoài hai khoản vay khổng lồ trên trong năm 2006 và 2007, Tập đoàn còn nhận được nguồn vốn từ 6 lần phát hành trái phiếu trong nước với số tiền 8.300 tỷ đồng, gồm: Phát hành đợt 1 (tháng 9-2006) số tiền 500 tỷ đồng; Đợt 2 (tháng 11-2006), số tiền 300 tỷ đồng. Đợt 1 và đợt 2 lãi suất phát hành là 9,6%/năm. Đợt phát hành thứ 3 (tháng 1/2007), số tiền 500 tỷ đồng, lãi suất 10,5%/năm, sau 5 năm trả gốc một lần.

Chỉ 13 ngày sau, 18-1-2007, Vinashin phát hành lần thứ 4 số tiền lên đến 1.000 tỷ đồng, lãi suất 10,5%/năm, sau 10 năm trả gốc một lần. Đáng lưu ý là đợt phát hành thứ 5 số tiền lên đến 3.000 tỷ đồng, đợt phát hành thứ 6 cũng có số tiền lên đến 3.000 tỷ đồng. Số tiền này đều được Vinashin đầu tư vào các dự án đóng tàu, nâng cấp hạ tầng công nghiệp đóng tàu tại các đơn vị thành viên...

Ngoài các khoản vay quốc tế, 6 đợt phát hành trái phiếu trong nước, Vinashin còn có các khoản vay khác lên đến 13.672 tỷ đồng. Trong đó Công ty mẹ vay 805 tỷ đồng, các Cty con trực tiếp vay 12.866 tỷ đồng.

Như vậy, chỉ các khoản vay dài hạn đã biến Vinashin thành con nợ khổng lồ với số tiền lên đến trên 43.700 tỷ đồng, tương đương với gần 3 tỷ đô la (theo tỷ giá năm 2007). Ngoài ra, Tập đoàn này còn lãnh khoản nợ ngắn hạn 26.993 tỷ đồng.

Vay để cho vay cao hơn lãi suất huy động

Điều đáng lưu ý là, ngay sau khi đi vay được vốn, Tập đoàn Vinashin lại đóng vai là bên cho các đơn vị con vay lại với lãi suất cao hơn lãi suất huy động.


Tàu đang được hoàn thiện tại nhà máy đóng tàu Nam Triệu. Ảnh: P.D


Cụ thể: Lãi suất cho vay từ nguồn trái phiếu quốc tế cao hơn 2,96%/năm; các khoản cho vay khác cao hơn từ 2 đến 3%/năm. Như vậy thay vì tạo sự thuận lợi vì được nương nhờ ở Tập đoàn (Công ty mẹ), việc được vay với lãi suất cao đã ảnh hưởng lớn đến giá thành sản xuất của các công ty con, làm cho giá thành sản xuất cao hơn so với các đơn vị không vay vốn của Tập đoàn mà tự huy động vốn tại cùng thời điểm.

Chỉ trong thời gian ngắn sau khi lên Tập đoàn, Vinashin đã gánh trên mình khoản nợ 70 ngàn tỷ đồng. Trong lúc nợ nần chồng chất, đáng ra Tập đoàn này phải biết chắt chiu từng đồng vốn nhưng trái lại Tập đoàn này đã vung tay quá trán.


Phùng Sưởng
Đầu tư hàng trăm triệu đô “ôm” tàu quá đát

>> Cận cảnh con tàu Vinashin: Tập đoàn 2N-Nóng và nợ

TP - Chỉ trong thời gian ngắn sau khi lên hạng Tập đoàn, Vinashin đã phải gánh trên mình khoản nợ 70 ngàn tỷ đồng. Trong lúc nợ nần chồng chất, Tập đoàn và một số Cty thành viên lại vung tay tiêu tiền một cách đáng kinh ngạc.



Trăm tỷ đồng mua tàu sắt vụn

Câu chuyện khôi hài quá mức lại có thật. Số là, ngày 31-3-2006, Chủ tịch Tập đoàn Vinashin đã ký quyết định số 473 CNT/QĐ-KHĐT để Tổng Cty CNTT Nam Triệu nhận bàn giao tàu Bạch Đằng Giang từ Cty TNHH 1 thành viên Vận tải Viễn Dương với giá trị 155 tỷ đồng (làm tròn).

Tàu Bạch Đằng Giang được Cty Xuất nhập khẩu vật tư tàu thủy mua từ năm 2000, năm 2001 nó được hoán cải một lần, đến năm 2003 được nâng cấp một lần nữa; đến hết tháng 7-2008, Tập đoàn Vinashin và các đơn vị liên quan chưa cung cấp được hồ sơ, lai lịch và quá trình hoạt động của con tàu cho cơ quan chức năng.
Sau tiếp nhận con tàu, thay vì sự vui mừng khi có thêm phương tiện kinh doanh, Tổng Cty CNTT Nam Triệu lại phải lo sửa chữa chiếc tàu già nua.

Đơn vị đã phải đầu tư thêm 13 tỷ đồng cho tàu Bạch Đằng Giang để phá dỡ bê tông trên tàu gồm chi phí ban quản lý dự án, lãi vay, chi phí khác. Như vậy tàu Bạch Đằng Giang sau khi về với Tổng Công ty Nam Triệu đã đội giá lên thành 168,8 tỷ đồng (khoảng 10 triệu đô la).

Điều đáng nói là để đầu tư con tàu này, Tổng Cty Nam Triệu được dùng 106 tỷ đồng từ khoản trái phiếu quốc tế (750 triệu đô la). Nhưng điều trái khoáy là con tàu trị giá 10 triệu đô dù được hà hơi, thổi ngạt nhưng vẫn chết lịm không thể hoạt động được. Vì sao?

Theo xác định ban đầu nguyên nhân con tàu “ không thể nhổ neo” là do hệ thống máy móc hư hỏng không còn hoạt động; phần vỏ, nội thất đã xuống cấp trầm trọng; cabin, bề mặt boong tàu đã han rỉ, thủng mục.

Để sớm cứu vãn con tàu già nua này, Tập đoàn Vinashin lại nghĩ ra chiêu mới đưa con tàu lên khỏi cõi viễn dương. Ngày 15-6-2006, Chủ tịch Tập đoàn có quyết định số 943/CNT-KHĐT thực hiện hoán cải tàu Bạch Đằng Giang thành khách sạn nổi 4 sao.


Tàu Hoa Sen được đầu tư 60 triệu Euro (1.300 tỷ đồng) nhưng không thể khai thác được và đang neo đậu tại Khánh Hòa - Ảnh: Đ.Quân

Tuy nhiên vấn đề đặt ra là tiền ở đâu? Không có tiền, nên đến giữa năm 2008, sau hơn hai năm Tổng Cty Nam Triệu nhận tàu và bỏ ra khoản đầu tư 10 triệu đô la, tàu Bạch Đằng Giang vẫn chưa thực hiện hoán cải để đưa vào khai thác sử dụng thu hồi vốn vay.

Trao đổi với phóng viên Tiền Phong chiều 29-3, một lãnh đạo Tập đoàn Vinashin cho biết, do con tàu quá cũ nát nên Tổng Cty CNTT Nam Triệu đã tháo phần máy tàu Bạch Đằng Giang để bảo dưỡng. Riêng phần vỏ tàu đã được tháo dỡ để bán sắt vụn.

Vậy là cả trăm tỷ đồng đi vay, cuối cùng Tổng Cty CNTT Nam Triệu mua về một con tàu làm sắt vụn.

Ngàn tỷ đồng sắm tàu để treo cờ ngoại quốc

Tàu Bạch Đằng Giang chỉ là một phần nhỏ trong số các gói mua sắm lạ lùng của Tập đoàn Vinashin.

Như đã nêu, sau khi có khoản tiền vay lên đến nhiều tỷ đô la cho đầu tư, sản xuất, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Vinashin là phải giải ngân số tiền vay sao cho có hiệu quả.

Thế nhưng, trong năm 2006 và 2007, Chủ tịch Tập đoàn Vinashin ký các quyết định phê duyệt cho Cty TNHH một thành viên Vận tải Viễn Dương mua 10 tàu vận tải biển.

3.100 tỷ đồng sắm 9 tàu phải treo cờ nước ngoài:



Theo đó Cty này đã mua 9 tàu với giá trị 3.136 tỷ đồng (gần 200 triệu đô la). Số tàu này đều có tuổi đời trên 15 năm. Đặc biệt có đến 6 con tàu có tuổi đời từ 22 đến 26 năm. Trong số đó có 2 tàu tuổi 26 năm (thời điểm mua), 4 tàu có tuổi từ 22 đến 24 năm.

Chính vì lô tàu hàng trăm triệu đô la này “quá tuổi” nên chúng không được đăng kiểm tại Việt Nam. Hiện chúng đang được treo cờ nước ngoài (Panama, Tuvalu, Liberia) để tham gia hoạt động vận tải.

Theo xác định của cơ quan chức năng, hầu hết số tàu này được mua sắm bằng nguồn vốn vay. Trong đó có 2 tàu (tuổi 23 và 24 năm) được mua bằng nguồn trái phiếu quốc tế với giá trị 329 tỷ đồng. Bảy tàu còn lại được mua bằng nguồn vốn vay từ Cty mẹ ủy thác qua Cty Tài chính Vinashin.

Trên 200 triệu đô “chơi” cổ phần, cổ phiếu

Không chỉ rót hàng ngàn tỷ đồng vào việc sắm tàu quá đát, tàu hỏng, thông tin úp mở về việc Tập đoàn Vinashin tham gia đầu tư cổ phần, cổ phiếu cũng được làm sáng tỏ.


Tàu VNS Glory

Theo báo cáo tài chính của Tập đoàn Vinashin đến hết tháng 12-2007 tổng số tiền đầu tư tài chính dài hạn của Tập đoàn lên đến 4.103 tỷ đồng. Trong đó góp vốn liên doanh, liên kết 615 tỷ đồng; mua cổ phần, cổ phiếu 3.488 tỷ đồng.

Các khoản đầu tư tài chính dài hạn được thực hiện với nhiều lý do khác nhau. Cụ thể Cty mẹ đầu tư mua cổ phần, cổ phiếu 1.831 tỷ đồng. Lấy lý do là đầu tư chiến lược vì ngành tàu biển là ngành có nhiều rủi ro nên Cty mẹ đã mua cổ phần của Bảo Việt 1.462 tỷ đồng. Khoác lý do phục vụ nhiệm vụ chính trị, Cty mẹ mua cổ phần của Cty cổ phần cho thuê máy bay 70 tỷ đồng.

Trong mớ lùm xùm nợ nần của Tập đoàn và các Cty con thành viên, vấn đề nổi lên rõ nhất là sự yếu kém đến lạ lùng trong lĩnh vực quản lý nợ và hạch toán các khoản tài sản lớn của Nhà nước...
Hơn thế, Công ty mẹ còn đầu tư 120 tỷ đồng vào Quỹ đầu tư phát triển Việt Nam; vào Cty cổ phần sắt Thạch Khê 120 tỷ đồng; vào Cty cổ phần Chế tạo giàn khoan dầu khí 80 tỷ đồng; và Ngân hàng TMCP Nhà Hà Nội 91 tỷ đồng.

Không kém cạnh Cty mẹ, nhiều Cty con cũng mạnh tay trong đầu tư cổ phần cổ phiếu. Cụ thể, Tổng Cty CNTT Bạch Đằng dù nợ nần chồng chất nhưng cũng liều vay vốn ngắn hạn của Cty Tài chính Vinashin để mua cổ phần của các đơn vị trong Tập đoàn số tiền trên 58 tỷ đồng.

Đặc biệt, Cty TNHH một thành viên Vận tải Viễn Dương dù nợ đìa trong việc mua sắm hàng loạt tàu biển trong đó nhiều tàu cũ, tàu hỏng cũng gồng mình vay ngắn hạn đến 1,2 tỷ đồng để mua cổ phần của Cty cổ phần sơn tàu biển Vinashin.

Cũng phải kể đến Công ty đóng tàu Phà Rừng góp vốn cổ phần và mua cổ phiếu số tiền 61 tỷ đồng. Trong đó Cty này đã sử dụng vốn vay ngắn hạn để góp vốn cổ phần và đầu tư tài chính số tiền 24 tỷ đồng.

Cty cũng góp 2 triệu đô la (40% vốn pháp định) thành lập Cty liên doanh Baican nhưng Liên doanh này đã bị thua lỗ. Tính đến cuối năm 2007 số lỗ luỹ kế lên đến trên 5,1 triệu đô la tương đương trên 81 tỷ đồng.

Doanh nghiệp thúc ép Vinashin trả nợ

Cách đây hơn chục ngày, người đi đường ngạc nhiên khi thấy một số người (trong đó có cả người tàn tật, người già...) nằm vật vạ trước cửa toà nhà của Tập đoàn Vinashin ở Ngọc Khánh (Hà Nội) chăng biển đòi nợ. Hỏi ra mới biết, đó là người của Cty TNHH Đức Trọng (Việt Trì – Phú Thọ).

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Sơn - Giám đốc Cty cho biết, Cty của ông là một trong số 9 Cty được Cty con của Vinashin (Cty TNHH một thành viên CN tàu thuỷ Cái Lân-Vinashin) thuê san lấp Dự án Hải Hà (Quảng Ninh). Khi dự án đang triển khai thì Vinashin đột ngột dừng, vì khó khăn tài chính.

Khi quyết toán, 9 doanh nghiệp đã san lấp được giá trị khoảng gần 200 tỷ đồng, nhưng Vinashin mới trả được 30%. Từ đó đến nay, Vinashin nợ dây dưa không trả.

“Mãi tết vừa rồi, chúng tôi đòi miết thì Vinashin trả được 2,5 tỷ đồng. Các doanh nghiệp chia nhau, Cty tôi được 85 triệu đồng”, ông Sơn nói. Đường cùng, doanh nghiệp bên bờ phá sản, ông Sơn cùng mẹ và em trai đến nằm chực trước trụ sở của Vinashin để đòi nợ.

Theo ông Sơn, hiện Vinashin còn nợ 9 doanh nghiệp tham gia san lấp dự án Hải Hà khoảng 130 tỷ đồng.

Phạm Anh



Chủ Nhật, 28 tháng 3, 2010

TÀU LỚN VÀ TÀU BÉ

Một bạn đọc gửi cho tôi
Hom qua di an toi voi anh ban hoc cu. Anh ta noi voi em rang tau cua Vinashin di ra nuoc ngoai toan bi giu vi khong co tien tra no! Cty do hien nay dang no chong chat va cang lam an cang thua lo!
Cach day may thang co mot chuyen gia tu Ha Noi bay tan vao Sai Gon gap em de ban ke hoach son tau thuy bang robot va se duoc cung cap cho tap doan Vinashin. Em ko co hao hung ti nao ca vi em da co kinh nghiem chut it voi may ong doanh nghiep nha nuoc roi. Dung nhu vay, khoang 1 thang sau tu Ha Noi anh ta dien vao cho em " Duong, ke hoach ko thanh dau vi Vinashin hien nay ko co tien, ho noi la se chi 1/3 hop dong con lai cho ho khat trong nhieu nam nua."

Moi nguoi con nho cach day may nam, bao chi quang cao am i VN lan dau tien dong tau 53000 tan. Bay gio khong thay noi nang gi nua. Em o ngoai nganh dong tau nen ko biet, nhung co nguoi noi voi em may vu dong tau 53000 tan do VN lo nhieu lam???

Con số lãi lỗ mà anh bạn nêu trên thật khó biết,ngay cả công ty kiểm toán Hoa Kỳ KPM lừng danh mà Vinashin thuê đã có con số thông báo đâu.Qua các sự kiện,tôi chỉ bàn chung chung như sau

TÀU LỚN VÀ TÀU BÉ

Nhà máy tôi ở Bến Lức

Tiến sĩ Nguyễn Đức Ân và Nguyễn Đăng Cường,hai kỹ sư học tại Ba Lan rủ tôi ngồi uống cà phê trong triển lãm đóng tàu Vietship 05.Một lúc sau ,bàn chúng tôi trở nên cuộc họp bàn tròn những cựu học sinh Ba Lan và Việt Nam đã từng học tại cái lò đào tạo kỹ sư đóng tàu nổi tiếng của nước này tại Gdansk.Chẳng là gian hang Ba Lan khá hoành tráng dù nằm phía sau tầng một ,với những mặt hang “độc”.Chẳng hạn,không có gian hang nào bày các thiết bị quân sự ,dù công ty Đức MTU là người cấp động cơ cao tốc cho các chiến hạm cao tốc,công ty Hamilton của Úc cấp các động cơ có tính quay trở cao thu hút sự quan tâm của hải quân ta…nhưng công ty CTM Ba Lan công khai giới thiệu một chương trình riêng về cuộc chiến tranh ngầm dưới nước :việc rải lôi và rà phá chông lôi.Là một anh dân sự mà tôi quan tâm tới mìn và lôi chỉ vì trong những năm qua tôi làm việc với anh em đường biển ,những người đã có những hành động rất anh hùng và khoa học trong việc chống lôi mìn của Mỹ .Nếu trong quá khứ đóng tàu Ba Lan là một cái tên mà phần lớn chúng ta ai cũng biết,thì ngày nay với sự phân công lao động của khối EU và chất lượng công nghệ của Ba Lan không thể so bì với Đức và các nước Tây Âu khác,cái nghề đó đang bị thu hẹp lại tới mức không thể tưởng tượng được và người đóng tàu Ba Lan tìm được đối tác “tự nhiên” của mình là các bạn Việt Nam mà nhiều nhà lãnh đạo nghề này là học sinh tại Gdansk ! Trong cuộc họp mặt vui vầy có một madam Ba Lan nhỏ nhắn duyên dáng ,tưởng là thuộc đoàn Ba Lan,nhưng không phải,cô nói vài chữ Việt để giới thiệu về mình …”nha may toi o Ben Luc”.Ồ ! madam Aleksandra người Pháp gốc Gdansk Ba Lan là phu nhân của ông Berenger ,tổng giám đốc của công ty đóng tàu Đông Nam Á ( một gian hang tại hội chợ với cái tên SEAS ) có trụ sở tại Bến Lức Thủ Thừa Long An.Có lẽ người Pháp là một trong những người nước ngoài hiểu biển cả sông ngòi Việt Nam nhất và nhiều công dân Pháp đã hành nghề đóng tàu trên đất nước này ,từ xưởng Saigon Shipyard tại Cát Lái có từ những năm 80 tới các công ty tư vấn thiết kế trên cao ốc Mê Linh thành phố Hồ Chí Minh hay các cơ sơ đóng thuyền xuất khẩu tại quận 7 .Chắc chắn đóng tàu phải sinh lời với lực lượng lao động dồi dào,giá cả phải chăng,nhất là loại tàu thuyền cần nhiều trang trí tỉ mỉ của nghệ nhân , nên đã hấp dẫn Strategic Marine nước Úc mở chi nhánh tại khu công nghiệp Đông Xuyên Vũng Tàu.Hiện nay cái tên Strategic Vũng Tàu đang được quảng bá rông rãi trên nhiều báo chí hàng hải quốc tế,trong đó có một đặc điểm mà họ nhấn mạnh .Đó là “nội địa hóa” nhưng không phải là chỉ dùng các sản phẩm có xuất xứ từ Việt Nam,mà chính là sử dụng người Việt Nam tại hầu hết các vị trí ,kể cả vị trí cao cấp về kỹ thuật ! Đó là trường hợp Lê Trương Long ,sinh quán Sài Gòn,đã từng làm kỹ sư trưởng của nhà máy này vốn là cựu học sinh Trung Cấp Giao Thông III tọa lạc tại góc chéo Phú Lâm thành phố Hò Chí Minh.Chỉ với mảnh bằng trung cấp vỏ tàu trong tay,Long đã bươn chải trong nghề nghiệp ,là một trong những kỹ sư đầu tiên dùng phần mềm chuyên ngành ,thông thạo ngoại ngữ nên đã nổi tiếng từ khi còn làm tại Saigon Shipyard của người Pháp.Có một thực tế là với cách quản lý tốt,có hệ thống bài bản từ căn cứ mẹ ở nước ngoài,các cơ sở như Bến Lức,Strategic hay các nhà máy do Hàn Quốc,Damen Hà Lan lập tại miền Bắc đã phát huy được năng lực trí tuệ và cơ bắp của người Việt và đang kinh doanh có hiệu quả

Những ụ tàu khổng lồ

Trao đổi về những thành công của các nhà máy “ngoại” với kỹ sư Đỗ Thành Hưng,Tổng Giám Đốc Vinashin miền Đông Nam Bộ,người đang chịu trách nhiệm xây dựng các nhà máy đóng mới của Vinashin phía Nam,trong đó có chương trình Nhơn Trạch,Đồng Nai,kỹ sư Hưng nói :”Chuyện,họ làm những gam tàu quá nhỏ trong khi chúng tôi …”.Nhiệm vụ của chúng tôi mà kỹ sư Hưng muốn nói ở đây là những con tàu vài chục nghìn tấn,tàu dầu hơn 100 nghìn tấn ,tàu dầu khổng lồ 300 nghìn tấn tại chương trình Hải Hà Quảng Ninh…Nói tới những họ tàu thủy có tên Tây “rối rắm”,nào Aframax,VLCC,ULCC,nào Handysize,Suezmax…tôi nhớ tới những cuộc nói chuyện về hàng hải quốc tế của luật sư lão thành Võ Nhật Thăng,Ngô Khắc Lễ,nhớ tới những bài chính trị - kinh tế học Mác Lê Nin thuở còn mài quần trên ghế nhà trường.Thế giới hàng hải hình thành cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ,với những tập đoàn tài chính “giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản”,với những mưu mô thủ đoạn của các con cá mập trên biển,với những con tàu treo cờ thuê,cờ của những nước lạ hoắc như Vanutu,Mata,với những địa chỉ ma ,với tầng tầng lớp lớp các thứ trung gian môi giới …,toàn bộ thế giới đó quyết định số mệnh của công nghiệp đóng các con tàu khổng lồ ,một nền công nghiệp cạnh tranh quyết liệt với đặc tính phập phù ,lên xuống theo nhịp điệu chính trị toàn cầu,yêu cầu đầu tư cực lớn mà biên độ lãi khá nhỏ….Chúng ta không ngạc nhiên khi bắt tay vào đóng những chiếc tàu 53 nghìn tấn đầu tiên trong loạt dự định 50 chiếc vào năm 2005,ngay cái tên ông chủ tàu (thực ra là ông môi giới cấp 1) Graig người Anh được ghi lên báo chí,các phương tiện truyền thống,kể cả báo tiếng Anh đối ngoại còn ghi sai là Craig,Cờ-rai …một chi tiết trong muôn vàn chi tiết chứng tỏ sự ngỡ ngàng ban đâu khi mà chúng ta muốn “đi tắt đón đầu “ ,muốn mau chóng đứng trong “câu lạc bộ “ những nhà đóng tàu dầu khổng lồ,muốn đứng thứ ba thứ tư trong thế giới đóng tàu….Trong khi đó ,những người bạn của chúng ta đã có những lời khuyên bảo chân thành .Có nên hiểu những ý kiến khuyên can của David Dapice và các nhà nghiên cứu ở Havard là những ý ngăn cản không muốn ta đóng tàu như trong quá khứ người Pháp đã ngăn chặn Bạch Thái Bười mà một tiến sĩ –quan chức Bộ Giao Thông đã đưa ra để phản bác lại.Có nên căm giận trước các ý kiến phê bình rất thẳng thắn của ông kỹ sư đầu trọc,giám đốc đăng kiểm Nhật NK vì các lỗi kỹ thuật trong công nghệ của chúng ta.Ông Ogahara đã hết nhiêm kỳ về nước để nhận nhiệm vụ mới nặng nề hơn nhưng hình ảnh của một kỹ sư vỏ tàu tốt nghiệp tại đại học Hiroshima năm 1976,một người chân thành,”chịu làm và cũng rất chịu chơi” không bao giờ quên trong tâm trí của những người đóng tàu Việt .Nhiều lần tâm sự với chúng tôi,ông góp ý sao chúng ta không tập trung đóng các gam tàu nhỏ vừa phải,cải tiến quản lý,chú ý tới đào tạo con người ,giữ vững thương hiệu mà ham làm tàu to làm gì.Thực quả chúng tôi không hiểu,chiến lược đóng tàu lớn nhằm mục đích gì :lợi nhuận ?,hay kết hợp kinh tế và quốc phòng ? Lợi nhuận chắc không phải vì kinh điển kinh tế đóng tàu thế giới đã trả lời ,còn quốc phòng ,có lẽ để giành cho các nhà chiến lược quân sự bình luận.Nhưng với con mắt của một dân thường,các ụ tàu khổng lồ chắc chả dùng để đóng hàng không mẫu hạm với một đất nước chỉ mong có một nền quốc phòng đủ giữ vững chủ quyền trên biển với các loại tàu khu trục hộ tống ,săn mìn cỡ chỉ vạn tấn nhưng rất tinh vi !Nói chuyện với hai kỹ sư Thanh và Khang,hai cố vấn xuất sắc xuất thân từ ngành hàng hải của ta nay đã về hưu và làm cho tổ chức môi giới Maersk Broker lừng danh,một tổ chức đang làm cầu nối giữa đóng tàu và các chủ tàu toàn cầu để bán cho được các con tàu ta đang đóng mà chưa có chủ ,Thanh tâm sự :”Tớ có dịp đi hết các cơ sở đóng tàu,sục sạo vào các phân xưởng.Tết nhất tới nơi mà mấy chị em thợ sơn than thở,mấy tháng rồi chưa có lương .Mà khốn nạn lương chị em có gì là cao đâu ,vỏn vện triệu rười hai triệu một tháng !” .Có lý hay không khi bắt cả những người lao động nhỏ bé phải chịu gánh vác cho những chương trình đóng tàu khổng lồ mà vô vọng ?

Thứ Hai, 22 tháng 3, 2010

Ghi chép tại Vietship 05

Đây là bản đăng trên báo Sài Gòn Tiếp Thị ,còn dưới đây là nguyên bài viết và một số ảnh chụp tại triển lãm Vietship 05

với Ping Bingxiang ,một nhà kinh doanh khá "đặc biệt"tại gian hàng CSSC Trung Quốc
Tại gian hàng Sener-Foran,người đi đầu trong CAD/CAM hàng hải
Ngay chân cột cờ Đảng Cộng Sản Việt Nam là chiếc xuồng cứu sinh hoành tráng của Ned Deck Marine


Những chiếc xuồng sinh động

Từ xa,khách tới xem triển lãm đóng tàu Vietship lần thứ 5 đã bị hấp dẫn bời một chiếc tháp bằng thép cao khoảng 5 mét có một chiếc xuồng cứu sinh màu da cam nghiêng nghiêng với tư thế sẵn sàng phóng xuống nước .Thuyền trưởng Trung,một người với ¼ thế kỷ dọc ngang trên biển cả xuỳt xoa với tôi :”Giá mà các trường tiểu và trung học Hà Nội tổ chức cho trẻ con tời xem và lũ trẻ được sờ vào chiếc xuồng này ,chúng mới hiểu thêm biển cả và hiểm nguy của nghề đi biển của chúng tôi và chắc các ông chủ làm ra chiếc xuồng này cũng mừng có những khách tí nhau tới tham quan !” Ông chủ mà thuyền trưởng Trung nhắc tới ở đây chính là các ông người Hà Lan của hãng Ned Deck và chiếc xuồng đẹp đẽ bảo hiểm cho mạng sống của người đi biển này được làm ra giữa vùng lúa gạo Hưng Yên .Đầu tư rất sớm vào một ngành mà ta thường gọi là “phụ trợ “ cho ngành đóng tàu và làm ra một thừ sản phẩm mà nhiều người đã và đang làm ,chắc chắn những người con của xứ hoa tuy líp đã hiểu rõ những phân khúc của thị trường,nhằm tới những khách hàng mê “hàng hiệu” thứ thiệt vì nó gắn liền với mạng sống con người.Nói tới nhiều người đã cùng làm là tôi muốn nhắc tới mô hình nho nhỏ của chiếc xuồng cứu này được bày khá nhiều gian hàng trên ba tầng nhà của cuộc triển lãm Vietship làm thứ 5 tổ chức tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia Hà Nội,là muốn nhắc tới những địa danh như Giang Âm,Ninh Ba Trung Quốc nồng nặc mùi nhựa và sợi thũy tinh làm xuồng composite,với những kênh nước ô nhiễm đen đặc,với các thương hiệu Trung văn lạ hoắc bên cạnh cả cái tên Norsafe Na Uy lừng danh !Nếu Ned Deck đã đầu tư vào hàng hải Việt Nam kịp thời thì Foran lại là một trường hợp chậm chân đặc biệt.Nhìn thấy hai gian hàng vắng khách liền kề ngay tầng một với hàng chữ Sener-Foran,với bài trí sơ sài cùng hai người suốt ngày ôm laptop ,sau lưng là hai poster có chua thêm mấy chữ tiếng Việt ,tôi bước vào và được ông trưởng đại diện khu vực tên là Antonio hoan hỉ giãi bày tâm sự.Câu chuyện làm tôi nhớ lại rằng Foran là cái tên mà tôi đã được nghe ông thày giáo già của tôi nói tới hơn 40 năm trước khi tôi còn đang được thụ giáo nghề đóng tàu ,chương trình Foran cùa hãng Sener Tây Ban Nha là một trong những bước đột phá cho việc chương trình hóa ,dùng máy tính điện tử để giải quyết công việc thiết kế và chế tạo ra các con tàu hiện đại với phương pháp tiên tiến mà ta hay gọi là “phương pháp mô đuyn” của công nghệ nhóm.Cứ nhìn vào các gian hàng trong triển lãm ,gian nào cũng có máy tính với các màn hình xoay xoay đủ kiểu ta đủ hiều vai trò của tin học trong đóng tàu cực kỳ quan trọng nhường nào.Antonio than thở với tôi đã vào Việt Nam 10 năm trước trong một chuyến đi cùng nhà vua Tây Ban Nha,đã có những buổi seminar hoành tráng ...và chấm hết .Trong khi đó,tới nay ,nhiều đối thủ khác của Foran cũng làm phần mềm cho hàng hải như Autoship,Ship Constructor đã vào nước ta thành công,nhất là “cái anh” Nupas-Cadmatic trẻ trung đầy sức sống .Cứ nhìn gian hàng của anh Nupas khác hẳn với mọi gian khác :hình một ngôi nhà lượn sóng với gần một chục các ông Tây nhiều quốc tịch và các ông Ta ,mỗi ông một laptop trên tay,người ra người vào tấp nập ,đủ biết vị trí vững chắc của phần mềm này trong công nghệ đóng tàu nước ta ra sao.Người đại diện của Nupas tại nước ta không ai khác là một công ty con của Viện Thiết kế tàu thủy mà người đứng đầu là kỹ sư Phạm Bình Minh ,con trai của chủ tịch Vinashin Phạm Thanh Bình.Nhưng Foran cũng chưa nên thất vọng về chuyện sớm hay muộn (nói cho vui,thôi ), từ khi Vinashin xuất hiện trên bản đồ đóng tàu thế giới ,tới nay có thể nói có đủ mặt anh tài về công nghệ đã có mặt trên đất nước này từ những công nghệ tầm tầm với các máy uốn cắt tôn vùng công nghiệp Thượng Hải –Triết Giang tới các công nghệ xanh sạch của người Đức trong các gian hang khu vực Germany ,từ các đèn biển của hãng Haixing trẻ trung tới các “vua điện tử” như JRC,KVH …kể cả các hãng điện tử đang tham gia các cuộc chiến tranh hiện đại như L3,Raytheon ,từ nhửng công ty tư vấn thường thường bậc trung tới nhưng cái tên sang trọng như Rolls-Royce mà bà con ta chỉ biết tới thương hiệu này qua những chiếc xe hơi “hàng khủng”. Nexans lại là một trường hợp khác.Là một cái tên lớn trong ngành cáp điện với 100 năm lịch sử,Nexans lần đầu tiên đăng cai làm nhà tài trợ chính cho Vietship với gian hàng ở chỗ bắt mắt nhất .Có lẽ khó tìm sản phẩm dễ hiểu và hút khách như anh làm xuồng Ned Deck,Nexans đã dùng “nghệ thuật sắp đặt” với hai “người máy “ nam nữ do hai người thật sơn phết mà thành ! Nhiều khách tham quan muốn chụp ảnh chung với hai cô cậu “người máy-như thật”mạ vàng mạ bạc sáng lóe.

Nội địa hóa 60 phần trâm

Như mọi cuộc triển lãm quốc tế, phải có hội thảo ,có màn trình diễn ký kết các hợp đồng ...,cuộc triển lãm Vietship làn này cũng có một hội thảo duy nhất với số người tham dự đếm được bằng số ngón trong lòng bàn tay .Sau lời khai mạc của chủ tịch Phạm Thanh Bình,bài giới thiệu hàng hải Việt Nam của ông Đỗ Đức Tiến ,ông Lê Lộc Vinashin giới thiệu chi tiết hơn về công nghiệp đóng tàu Việt |Nam ,trong đó khẳng định lại mục tiêu là sẽ nội địa hóa các sản phẩm,tức là các con tàu sẽ dùng tới 60 % là đồ chế tạo trong nước.Quay sang hỏi ông bạn người Anh của một tổ chức tư vấn ngồi bên,khái niệm 60% nội địa hóa là thế nào trong thông lệ quốc tế,ông nhún vai,mỉm cười .Tôi hiểu,ông ta định nói gì và không định nói ra điều gì !Thực ra khái niệm nội địa hóa bao nhiêu chỉ được dùng trong “khoa học kinh tế đóng tàu” nước ta ,và có lẽ chủ yếu để làm yên lòng giới lãnh đạo và đông đảo công chúng đóng thuế.Chắc là mấy ông chủ tàu chẳng ai nghĩ là 60% con tàu sẽ không còn mang những sản phẩm đã trở thành “kinh điển” có mặt trong cuộc triển lãm hôm nay : những hàng điện tử từ JRC Nhật tới L3,Raytheon “vua chiến tranh điện tử Hoa Kỳ “ hay ống bao trục Duramax lừng danh của Mỹ mà ông chủ tịch Vinashin Phạm Thanh Bình đã trực tiếp dẫn các tướng tá của Tổng Công Nghiệp Quốc Phòng tới gian hàng này để ngự lãm !Thế giới đóng tàu vẫn phải cần nhiều sản phẩm mà khái niệm “nội địa hóa “ cho một công nghiệp lắp ráp có lẽ chỉ được đưa ra sử dụng ở nước ta.Trên cái xuồng cứu sinh Ned Deck mà tôi kể ở trên có cái khóa nhựa to bằng chiếc đồng hồ quả quít mang nhãn hiệu Hammar của các ông Thụy Điển mà tất cả những người đi biển đều biết .Chẳng khó khăn gì để làm cái khóa nhựa này,các ông Trung Quốc tại Đông Thái tỉnh Giang Tô đã làm nhái theo hàng loạt và đã bị kiện tùm lum .Có lẽ các nhà kinh tế công nghiệp đóng tàu của ta -không rõ chúng ta đã có một đội ngũ các nhà kinh tế quan trọng này chưa ,hay mọi việc đều do các nhà kỹ trị vạch hướng chung chung kiểu như quyết định mua tàu Hoa Sen gần trăm triệu đô trong nháy mắt –khi vạch nội địa hóa là nhằm tới một vấn đế to lớn hơn nhiều.Ai cũng biết rằng đóng tàu là bước đi có tính quyết định sinh mạng đầu tiên với một quốc gia có biển ,và đóng tàu là một ngành kinh tế thuộc loại “khủng”:lên xuống phập phù theo nhịp điệu kinh tế chính trị thế giới,cung lớn hơn cầu,mức sinh lời rất thấp,đầu tư cực lớn vuợt qua tầm vóc của một tập đoàn hay một đại gia mà chỉ có thể thực hiện ở tầm quốc gia ...Thế mà có những nước vẫn sử dụng đóng tàu như một quốc sách ,dùng nó làm đòn bảy làm tác nhân thúc đẩy công nghiệp hóa, như người Nhật sau Thế Chiến II,người Hàn Quốc vào những năm 70 của thế kỷ trước đã làm .Quyết tâm đóng tàu của các ông chủ Hyundai,Daewoo,Samsung đã làm nên xương sống của toàn bộ công nghiệp nặng và nhẹ của nước này ,làm xuất hiện hàng nghìn các thương hiệu to nhỏ khác thuộc mọi lĩnh vực công nghiệp nặng và nhẹ.Chúng ta nghe nhiều lần cái tên Hyundai và nhà máy sửa tàu “nhiều tai tiếng” liên doanh tại Nha Trang nhưng ít nghe thấy cái tên Samgong làm bè xuồng,con đẻ của cuộc công nghiệp hóa Hàn Quốc ,hệ quả của đóng tàu,và Samgong đã lặng lẽ vào nước ta tại vùng Hà Đông,cùng thời với Hyundai đặt chân vào Nha Trang. Vậy thử nhìn lại Vinashin đã làm gì cho sự nghiệp công nghiệp hóa toàn đất nước trong 10 năm qua thông qua hợp tác,cạnh tranh ,thúc đẩy sản xuất hay chỉ quanh mấy con số về thép (sẽ có) ,về lắp máy tàu (cho mầy hang) và đồ gỗ để trang trí cho cố tô vẽ cho con số 60 % (được xây dựng trên cơ sở nào ? tại sao là 60 mà không 55 hay 65?) .Ví dụ như thép thay vì đặt hàng cho công nghiệp luyện kim,Vinashin đã “phải” gánh vác thay mà các bạn thép đã chê là “thùng rỗng kêu to” ! Các nhà luyện kim của Vinashin sẽ làm ăn ra sao,chưa rõ vì mọi việc đang ở phía trước nhưng cứ nhìn đội tàu biển to lớn mới ra lò mà Vinashin quản lý các nhà vận tải hang hải chuyên nghiệp của nước ta phải lắc đầu ngao ngán và có lẽ vì lịch sự chẳng ai nói thẳng ra lời ! Cuộc họp bàn về công nghiệp phụ trợ do Vinashin triệu tập tại Nam Triệu năm ngoái đã thất bại hoàn toàn ,số người tới dự quá ít ỏi ,chẳng bàn được vấn đề gì.Và triển lãm Vietship lần này vẫn làm cho người ta có cảm tưởng đó là triển lãm của Vinashin và các nhà cung cấp của mình chứ không phải là cuộc triển lãm “đóng tàu,công nghệ hàng hải ‘của cả đất nước này mà Vinashin là đầu tàu.Nhà nước đang bàn về việc thanh tra tập đoàn này.Việc “vạch lá tìm sâu” là cần thiết nhưng lúc này cái cần thiết hơn có lẽ là cần xem lại chúng ta đã dùng số tiền khổng lồ có đúng đích không?Tại sao chúng ta “phải” đóng tàu lớn ?Nội địa hóa đóng tàu là gì và thực hiện ra sao?Làm thế nào để công nghiệp đóng tàu ,công nghiệp biển khơi có tác dụng thúc đẩy toàn bộ công cuộc công nghiệp hóa đất nước ?Những việc mà người ta gọi là xem xét về “tái cấu trúc nền kinh tế “ mà Vinashin chiếm giữ một vị trí cực kỳ quan trọng trong chiến lược biển nhằm tăng cường sức mạnh kinh tế,sức mạnh phòng thủ quốc gia !


Thứ Ba, 2 tháng 3, 2010

Người đi biển Việt Nam,anh là ai?

Đầu năm,vui chuyện với Doãn Mạnh Dũng về những dự định trong năm của Hội Biển thành phố,tư nhiên làm bật lên trong tôi nỗi nhức nhối đã nhiều lần muốn bàn,đó là chân dung người Việt đi biển hiện nay ra sao,họ mong muốn gì,trong quá khứ họ đã là người thế nào ,tại sao không có những chuyến đi biển hoành tráng với người Việt,người ta đang nói nhiều tới con thuyền Việt ra khơi với con thuyền là ẩn ý cả dân tộc nhưng chân dung thuyền trưởng ra sao vân vân và vân vân ...Có lẽ chưa bao giờ khái niêm biển,đảo,thuyền bè được nhắc tới nhiều như thế ,nhưng tự hỏi đã có một công trình nghiêm túc nào nghiên cứu về người đi biển,người đánh cá,người thủy thủ Việt Nam chưa ?Có thể thấy thấp thoáng hình bóng người đi biển Việt trong ca dao tục ngữ,trong các nghiên cứu về các lễ hội dân gian ven biển của các nhà nghiên cứu Ngô Đức Thịnh ,Trần Ngọc Thêm ...nhưng một nghiên cứu về người đi biển cực nhọc ra sao,ai bảo vệ họ trước các đối xử bất công của chủ tàu thì chưa thấy.Có thể chủ quan nghĩ rằng một nền kinh tế định hướng XHCN,các tổ chức hàng hải trong thời kỳ bao cấp được tổ chức rất chặt chẽ,có chính ủy,có an ninh mật theo dõi ,đến nay có chiến lược biển với tầm nhìn tới năm 20,30 chắc hản các vấn đề con người phải được phân tích kỹ lưỡng.Có thể xin thưa rằng ,tưởng vậy mà không phải vậy.

Người đi biển Việt Nam,anh là ai?

Đầu năm,vui chuyện với Doãn Mạnh Dũng về những dự định trong năm của Hội Biển thành phố,tư nhiên làm bật lên trong tôi nỗi nhức nhối đã nhiều lần muốn bàn,đó là chân dung người

Thứ Tư, 24 tháng 2, 2010

Sắp Triển Lãm Vietship 2010 hoành tráng mà chẳng tìm thấy trang Vinashin ở đâu?


Theo thông báo,cuộc triển lãm Vietship lần thứ 5 vẫn tiến hành tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia Mỹ Đình với sự chủ trì của PTT Nguyễn Thiện Nhân .Là người cùng tổ chức với CIS ,nhưng muốn tìm thông tin về Vinashin,bấm vào trang www.vinashin.com.vn thì đều được trả lời là "under construction",đang được xây dựng từ mấy tháng nay.Người ta tự hỏi ,một trang của một tập đoàn to lớn mà để tình trạng bê trễ thế này,nhất là vào lúc chuẩn bị có một sự kiện lớn,hai năm một lần !!!
Ghi chú :Hôm nay 26/02/2010 ,trang đó đã xuất hiện.Chúc mừng !

Việt Nam đi họp IMO ,thu được gì?

Theo thông báo trên bản tin của Đăng Kiểm Việt Nam :Được ủy quyền của Bộ trưởng Bộ GTVT, Cục Đăng kiểm Việt Nam và Cục Hàng hải Việt Nam đã cử các đại diện tham dự Khóa họp. Tham dự Đại hội đồng 26 lần này có hơn một ngàn đại biểu của 154 quốc gia thành viên chính thức, 3 quốc gia thành viên liên kết và các Tổ chức Quốc tế, Tổ chức Liên Chính phủ và Tổ chức Phi Chính phủ.

Đại hội đồng đã cập nhật Kế hoạch Chiến lược cho 6 năm và thông qua Kế hoạch Hành động cho hai năm tới; thông qua ngân sách của Tổ chức cho tài khóa hai năm 2010-2011; ban hành một loạt nghị quyết đề cập tới các vấn đề hàng hải nóng hổi, như chống cướp biển tại Sô ma li, kế hoạch đánh giá tự nguyện, giảm khí thải từ tàu biển, hướng dẫn tàu biển hoạt động tại vùng nước ở Bắc Cực, .v.v. Đại hội đồng đã bầu Hội đồng IMO nhiệm kỳ 26, gồm 40 nước. Các nước Thailand, Singapore, Malaysia, Indonesia và Philippines tiếp tục tranh cử và tái trúng cử vào Hội đồng nhiệm kỳ 26.

Đoàn Việt Nam đã được Tổng thư ký IMO - Efthimios E. Mitropoulos tiếp kiến. Ngoài ra, đoàn còn đến thăm và chào xã giao Đại sứ quán Việt Nam tại London.

Trong thời gian khóa họp, Cục trưởng Trịnh Ngọc Giao cùng các thành viên của VR đã tới thăm và làm việc với đại diện lãnh đạo Đăng kiểm Lloyd (Anh). Làm việc với VR, phía Lloyd có Ông Chủ tịch – David Moorhouse và các ông Giám đốc của Lloyd về Hàng hải, về Vận tải và về Đào tạo. Hai bên đã thống nhất dự thảo và ký một thỏa thuận về hợp tác trong lĩnh vực chứng nhận an toàn hệ thống đường sắt.

Đại diện Lloyd cam kết giúp VR đào tạo trong lĩnh vực đường sắt và hàng hải. Cũng trong dịp này, đại diện VR đã gặp và trao đổi với đại diện Chính quyền hàng hải Panama, bày tỏ nguyện vọng được trao đổi hợp tác với Panama trong việc kiểm tra và cấp giấy chứng nhận cho tàu mang cờ Panama.

Lời bàn của người viết blog:Đi họp IMO là một dịp rất tốt để Việt Nam tiếp xúc với thế giới hàng hải nhưng chẳng biết chúng ta hội họp,ăn nói tại đó ra sao.Thứ trưởng Ngoại Giao Phạm Bình Minh,người nhiêu năm thường trực tại New York đã thừa nhận là trong công tác này,chúng ta còn rất yếu,nhất là ngoại ngữ và kinh nghiệm nghể nghiệp.Tất nhiên thôi,trong hàng hải ,tiếng Anh,tiếng nói của cộng đồng đi biển lại càng quan trọng.Không phải một thứ tiếng Anh đủ để đọc văn bản hay đi đường khỏi lạc mà phải là một thứ tiếng Anh hùng hồn ,có hơi thở của biển,thật sự marine style,cỡ như Nguyễn Mạnh Tường hay Nguyễn An NInh nói tiếng Pháp trước đây mới đủ bênh vực được quyền lợi quốc gia trên biển..Trung Quốc đã đầu tư khá công phu cho vị trí của mình tại IMO.Theo tôi nhớ không nhầm thì cô Zhang ,cùng học với Trần Đắc Sửu,nguyên hiệu trưởng Đại Học Hàng Hải của ta ,tại đại học hàng hải quốc tế WMU đã nhiều năm giữ vị trí tại đoàn TQ ở IMO,là tùy viên hàng hải của sứ quán TQ tại London.Trên các tạp chí chuyên ngành hàng hải thấy có một số bài của Zhang bàn về các vấn đề luật IMO .Trong khi ,theo tôi được biết,đoàn ta hàng năm gồm hai thành phần Cục HH và VR chia đều nhau và đi có nhiều thành phần "vui vẻ".,có cả chị em kế toán hay hành chính ,chẳng thế mà cô em gái tôi có con gài đang sống tại London cũng đã có phen được nhờ vả đem hộ vài món quà nho nhỏ! Người đi biển VN rất mong có tiếng nói phản ánh yêu cầu của họ tại hội trường bên dòng sông Thames thơ mộng !!

Năm 2010-Năm của Ngưởi Đi Biển

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã quyết định lấy năm 2010 là Năm của những người đi biển ("2010: Year of the Seafarer"). Tổng Thư ký IMO, Ông E.E. Mitropoulos, đã ra thông điệp gửi tới tất cả các quốc gia thành viên IMO về quyết định này.

Thông điệp viết:
Mục đích của chúng ta là để tỏ lòng tôn trọng và cám ơn những người đi biển, 1,5 triệu người đàn ông và đàn bà đi biển của toàn cầu, vì sự đặc biệt và những gì mà mọi người rất thường nhận thấy – đó là sự đóng góp của họ cho thịnh vượng và sự tiến bộ của tất cả chúng ta.
Chúng ta cảm ơn họ vì việc làm đặc biệt mà họ đang thực hiện bằng cuộc sống chuyên nghiệp đầy nguy hiểm, mang đến cho hơn 6,5 tỷ người trên thế giới bột để làm bánh mì hàng ngày, khí gas và dầu sưởi ấm cho mọi nhà hoặc để phương tiện đi lại của chúng ta có thể chạy được, và những món quà để chúng ta chia sẻ và thưởng thức cùng gia đình và bạn bè trong mùa Giáng sinh và Năm mới này.
Tại IMO, chúng ta thấu hiểu tầm quan trọng của họ giúp chúng ta đạt được an toàn, an ninh và hiệu quả hàng hải trên các đại dương trong lành - mục tiêu mà IMO - một tổ chức đặc biệt của Liên Hiệp quốc đã được công đồng hàng hải toàn cầu giao phó.
Và như vậy, chúng ta sẽ kỷ niệm Ngày Hàng hải Thế giới năm nay với đầy niềm tự hào trong sự đóng góp của họ cho mục tiêu của IMO, cho sự thành công của hơn 90% hoạt động thương mại thế giới, và cho sự phát triển bền vững của nhân loại.
Bằng việc làm như vậy, chúng ta cũng đảm bảo với họ rằng, với tư cách là người chịu trách nhiệm về cơ luật lệ quốc tế và phục vụ ngành hàng hải từ trên bờ, hoàn toàn hiểu rõ những sức ép vô cùng lớn mà họ đang phải đối mặt. Vì thế, chúng ta hướng nhiệm vụ của chúng ta với sự thông cảm sâu sắc thực sự tới những công việc mà họ đang làm.
Đồng thời, chúng ta phải thúc đẩy chiến dịch “Đi ra biển !” (Go to Sea !) để thu hút những thành viên mới tham gia vào công nghiệp hàng hải và, đặc biệt là, khuyến khích các thế hệ thanh niên tiếp bước họ, bằng cách trở thành người đi biển trong tương lai. Chúng ta phát động chiến dịch này cùng với các tổ chức quốc tế khác, như Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Liên đoàn Hàng hải Quốc tế (ISF), BIMCO, .v.v., tất cả sẽ cùng chúng ta kỷ niệm “Năm của những người đi biển”.
Điều cuối cùng, nhưng rất quan trọng, chúng ta muốn chuyển tải tới họ một thông điệp rõ ràng rằng toàn bộ công nghiệp hàng hải thế giới hiểu rõ và chăm lo cho họ - như những gì mà chúng ta đang làm để đảm bảo rằng họ được đối xử công bằng và chính đáng khi tàu của họ gặp tai nạn, được chăm sóc chu đáu khi ở trong cảng, không bị từ chối đi bờ vì lý do an ninh, được bảo vệ khi tàu hoạt động ở vùng nước có nguy cơ hải tặc và không bị bỏ rơi khi họ trong tình trạng cấp cứu ngoài khơi.
1,5 triệu người đi biển phục vụ cho nhu cầu hàng ngày của hơn 6,5 tỷ người trên thế giới ! Đó là sự thật không được thông báo hoặc hầu hết mọi người đều công nhận là như vậy. Những người đi biển trên toàn thế giới xứng đáng được tôn trọng, công nhận và được biết ơn. Trong năm 2010, tại IMO, chúng ta đảm bảo rằng thế giới lưu ý đến vai trò và sự đóng góp phi thường của những người đi biển, và món nợ đặc biệt của tất cả chúng ta đối với họ.
Chúc những điều tốt đẹp nhất của một mùa Giáng sinh và Năm mới đến với tất cả mọi người – và về nhà an toàn.

Thứ Ba, 23 tháng 2, 2010

Liên hệ Trung-Việt nhìn từ góc đô hàng hải

Đầu năm ,nhân buổi họp mặt Hội Biển thành phố HCM,nguyên đô đốc Lê Kế Lâm,kể lại một câu chuyện nhỏ.Chẳng là khi cầm đầu con tàu huấn luyện Trịnh Hòa của Hạm Đội Nam Hải tới thăm Đà Nẵng,viên trung tá thuyền trưởng Trung Quốc hỏi thăm các lãnh đạo hải quân vùng Ba :Xin cho biết hai vị tướng của các đồng chí đã từng học tại Học viện Đại Liên.Các vị lãnh đạo ta nhìn nhau ,thế hệ này chỉ còn những người học trong nước ,cùng lắm là học tại Nga ...Viên trung tá nhắc ngay tên hai vị đã từng cầm đầu hải quân,học sinh học viện hải quân Đại Liên ,đó là Hoàng Hữu Thái và Lê Kế Lâm ! Hải quân Việt Nam với ý nghĩa sắc cờ rông rãi nhất ,từ những người lãnh đạo cấp cao,đã từng được đào tạo tại các lò của "cựu thù " như trường Brest của Pháp,OCS,Naval College Hoa Kỳ...nhưng có lẽ chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất,bi kịch nhất lại là việc hải quân nhân dân Việt Nam được đào tạo hay có thể nói rõ ràng hơn là được sinh ra từ phương Bắc ,từ những đồng chí của mình và cũng là những kẻ thù quyết tranh đấu tới cùng vùng biển tiếp giáp !Nghiên cứu mối liên hệ hàng hải Trung Việt có lẽ là một đề tài khá lý thú để tìm hiểu diễn tiến "tinh thần biển" của dân ta ,để giải thích các sự kiện công hàm Phạm Văn Đồng 1958,việc bàn giao Bạch Long Vĩ,vụ Hoàng Sa 1974,Trường Sa 1988,đường lưỡi bò hiện nay...
Trước chiến dịch biên giới,giữa hai nước không có một mối liên hệ nào về hải quân.Sự việc bắt đầu từ việc gửi 100 học viên của Thủy Đội Sông Lô sang Trạm Giang để học kinh nghiệm "dùng thuyền buồm tấn công đảo Hải Nam " của Giải Phóng Quân Trung Quốc.
Điều Thuận-Trạm Giang nơi học tập đầu tiên của hải quân Việt Nam !
Tháng 7 năm 2009 ,nhân dịp du lịch đảo Hải Nam Trung Quốc trên đường trở về,tôi có tới viếng thăm Trạm Giang,vào đúng lúc đoàn hải quân Việt Nam viếng thăm xã giao Hạm Đội Nam Hải.Điều đáng ngạc nhiên là đã tròn 60 năm kể từ ngày 100 học viên Việt Nam tới Điều Thuận,bao nhiêu đổi thay đã xảy ra trên mảnh đất này ,những cầu vượt,cầu nối đảo,những cao ốc ven biển...nhưng làng chài nhỏ bé hình như không thay đổi,đứng trên đường cái vẫn nhận ra chiếc tàu cá nhỏ bé đang được sửa chữa chuẩn bị cho xuống nước.Trong hai ngày trọ lại Trạm Giang ,tôi đã đi theo các địa danh mà cuốn hồi ký Thủy Đội Sông Lô do Đại tá Nguyễn Việt,nguyên phó phòng tác chiến Bộ Tổng Tham Mưu chủ biên đã mô tả khá kỹ.Sáu tháng trời và một cái Tết tại nơi đây,những cậu học sinh làu làu tiếng Pháp đã thu lượm được những gì từ các ông thày Trung Quốc?Không phải là những bài học tác chiến hải quân ,vì chẳng ông thày nào có nghề biển (anh em còn tiếc là không có các thày hàng hải như thày Nguyễn Văn Quế cùng đi theo,một việc không tưởng vì ông Quế là một thày "lưu dung" lại là dân công giáo!!) phải tập thuyền buồm do các ngư phủ địa phương huấn luyện mà thu lượm chính là các nguyên tắc tác chiến của Lâm Bưu ,là các bài học về vô sản chuyên chính...Trở về trong tình cảm chân tình quyến luyến với đông bào đại phương tuy còn rất nghèo nhưng vẫn ra sức che chở đùm bọc cho các bạn Việt Nam,đoàn quân vượt hàng nghìn cây số đường rừng chuẩn bị đặt những nền móng đầu tiên cho hải quân Việt Nam với những học viên sau này là cán bộ nòng cốt của lực lượng bảo vệ biển cả như đại tá Vũ Phi Hoàng (1935-2009) chuyên gia nghiên cứu về chủ quyền biển,Trịnh Tuần ,Cục Phó Chủ nhiệm chính trị Hải Quân ...chuyến du học cuối năm 50 là chuyến đi đầu tiên của hải quân miền Bắc Việt Nam để mở đường cho các đọt du học hàng loạt sau này tại Học Viện Hải Quân Đại Liên (với Hoàng Hữu Thái,Lê Kế Lâm ngay từ đợt đầu sau đó có Nguyễn Văn Hiến ,Trương Thế Hùng học về thủy lôi...)Học Viện Nam Kinh (Vũ Phi Hoàng...)
Trường dậy nghề đóng tàu Thượng Hải ,cái nội của nghề đóng tàu miền Bắc Việt Nam
Tại miền Bắc Việt Nam,ngoài những chuyên viên đóng tàu xuất thân từ Trường Bá Nghệ Sài Gòn,do Pháp đào tạo,chúng ta phải nhắc tới Trường Chuyên Nghiệp Tàu Thuyền Thượng Hải (Shanghai Chuanbo Gongye Xuexiao上海船舶工业学校).Từ năm 1954 tới 1962,ngoài hàng nghìn học sinh Trung Quốc ,trường còn nhận đào tạo 24 lưu học sinh Việt Nam và Bắc Triều Tiên,tất cả sau này giữ những trọng trách trong cônng nghiệp và hàng hải , trong số đó có Trịnh Xương,Lương Văn Triết,Nguyễn Soạn, Nguyễn Tốt , Hồ Quang Long,Ngô Ngọc Lân,Nguyễn Gia Đăng là những lãnh đạo của ngành đóng tàu tại Cục Cơ Khí Bộ GTVT tiền thân của Vinashin ,Nguyễn Phương Ninh (Đại tá,Cục trưởng Cục Kỹ Thuật Hải Quân), Trần Luân (Quản Đốc Phân Xưởng Máy , Bí Thư Đảng Ủy Đóng Tàu Bạch Đằng),Nguyễn Văn Thức (Phó Giám Đốc Công Ty Vận Tải Biển III), Trần Luân Kim (cán bộ Cục Cơ Khí ,nay là Hội trưởng Hội Điện Ảnh Việt Nam),Nguyễn Văn Huấn (phó Giám Đốc Nhà Máy Đóng Tàu Tam Bạc), Bạch Quốc Văn, Đinh Ngọc Liễn (vụ trưởng Vụ Kỹ Thuật Bộ Công Nghiệp) …Các học viên Trung Quốc cũng có nhiêu người thành đạt như Ren Fuwei(任福炜)-Chủ tịch kiêm Tổng Giám Đốc Nhà Máy Đóng Tàu Quảng Châu (học sinh khóa 1954),tức là đồng môn với các lưu học sinh Việt Nam.Với cách giảng dậy trọng thực tiễn của một trường dậy nghề tương tự như Trường Bá Nghệ Sài Gòn,các học viên ra trường biết làm những công việc cần thiết và là rường cột của đóng tàu Bắc Việt Nam sau này.Với tư cách là người cầm đầu ngành thiết kế tàu,Trịnh Xương đã đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần chuẩn bị cho nhà máy Hồ Đông Thượng Hải xây dựng nhà máy đóng tàu Bạch Đằng,thiết kế tàu vận tải 100 tấn thực chất là tàu vận tải quân sự cho chiến trường miền Nam (tàu không số) và tàu Giải Phóng được đóng hàng loạt tại nhà máy đóng tàu Quảng Châu tại Bạch Hạc Đồng.... Cũng cần lưu ý là trong khi tại Bạch Hạc Đồng đang khẩn trương đóng tàu không số thì tại một địa điểm khác của thành phố Quảng Châu,tại Hoàng Phố người ta tháo dỡ các con tàu khu trục Kronschtadt của Liên Xô để chế tạo các tàu khu trục cho Hạm đội Nam Hải,lực lượng chính tấn công Hải Quân Sài Gòn và cưỡng chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa.

Xây dựng ngành vận tải biển

Trong số các học viên Việt Nam có mặt tại thành phố Đông Bắc Trung Quốc lạnh lẽo ngay sau khi miền Bắc Việt Nam được giải phóng khỏi thực dân Pháp,ngoài các học viên hải quân còn có các sinh viên hải vận tức là học về vận tải biển tại Học Viện Hải Vận Đại Liên ,trong đó phải kể tới Tiếu Văn Kinh (từ Quảng Ngãi ,sau này là thuyền trưởng viễn dương) và Nguyễn Khoa Diệu Hương (con gái nhà văn Hải Triều ,chị của nha thơ Nguyễn Khoa Điềm ủy viên Bộ Chính Trị ,sau này là giảng viên đầu tiên của khoa kinh tế vận tải biển ).Các con tàu vận tải đầu tiên của miền Bắc Việt Nam là những con tàu do Trung Quốc viện trợ nên mang các tên như Trạm Giang,Hoàng Phố...
Như vậy,bước vào cuộc chiến tranh ,về mặt đóng tàu và hàng hải,miền Bắc Việt Nam với sự giúp đỗ tận tình của đóng tàu Hồ Đông Thượng Hải đã bước đầu xây dựng được một nhà máy đóng tàu Bạch Đằng có khả năng đóng được tàu tới 3000 nghìn tấn ,lớn nhất cả nước thời bấy giờ (ở miền Nam ,CARIC chỉ đóng các tàu ghe nhỏ còn Ba Son chỉ sửa chữa tàu ..) tuy đã chọn mục tiêu khá lạc hậu là đóng tàu chạy máy hơi nước với lý do miền Bắc có nhiều than đá trong lúc công nghiệp tàu diesel đang phát triển,chứng tỏ tầm nhìn quy hoạch kinh tế khá hạn hẹp .Cùng với sự hình thành đóng tàu,các ngành phụ trợ khác cũng bắt đầu sinh sôi như đăng kiểm,hoa tiêu,đại lý tàu biển,cung ứng tàu biển ,vận tải với cách tổ chức chịu ảnh hường của Trung Quốc khá lớn mặc dù người cố vấn cao nhất vạch hướng đi này trong Bộ Giao Thông là kỹ sư Lý Văn Sâm,người Sài Gòn,một trí thức Tây học,và được chính Lê Đức Thọ kết nạp vào Đảng tại bưng biền Nam Bộ .Ví như tên của Công Ty Vận Tải Biển Việt Nam có tên viết tắt tiếng Anh là VOSCO nghe hao hao COSCO của Trung Quốc,hoặc Đăng Kiểm Việt Nam với các bản dịch từ Trung văn ban đầu còn lủng củng với các từ ngữ "bài thủy lượng " (tức lượng chiếm nước-displacement ),"long cốt" (sống chính tàu keel),với Công Ty Vietfracht-Sao Vàng Golden Star có trụ sở tại Hongkong ,với sự trợ giúp của Trung Quốc để tập làm kinh doanh "tự do biển cả" của thế giới hàng hải tư bản với các con tàu tiếp vận cho miền Nam theo con đường chính thống... .Sau này,ngoài Trung Quốc,Bắc Việt Nam còn nhận được sự viện trợ về thiết bị và đào tạo hàng hải từ Liên Xô (ví như các tàu chiến đấu loại thường ,thua xa các con tàu LX cung cấp cho Indonesia lúc này,các tàu cuốc...),Đông Đức (máy NVD của nhà máy Karl Liebneck là động lực chủ chốt của nhiều tàu thuyền ),Ba Lan ,kể cả Bắc Triều Tiên (điển hình là việc viện trợ một nhà máy đóng tàu nhỏ tại Việt Trì ...) ,Rumani ,Tiệp Khắc (các máy Skoda cho tàu thuyền...) nhưng Trung Quốc vẫn có ảnh hưởng quan trọng nhất
Một vài nhận định sơ bộ
Nhìn lại mối liên hệ hàng hải Trung -Việt từ góc độ hàng hải là một việc cần thiết,nhất là vào dịp kỷ niệm 60 năm hữu nghị Việt -Trung năm 2010 này .Trân trọng cảm ơn những người bạn ,người thày hướng dẫn các bước đi nghề nghiệp đầu tiên là việc làm cần thiết.Nhà máy Bạch Đằng không thể nào quên được các kỹ sư Lưu Hồng Căn,Khương Thủ Hoa,Trần Tam Bảo...của Hồ Đông đã tận tình nêu gương sáng trong làm việc và hướng dẫn cho cán bộ Việt Nam ra sao,cũng như không thể quên được thuyền trưởng đội tàu Hồng Kỳ đã hy sinh vì bom Mỹ tronmg khi tiếp vận cho miền Trung Việt Nam....Nhưng cũng cần phân tích một cách khách quan,khoa học mối liên hệ hàng hải đó tốt xấu ra sao.Việc nghiên cứu này ,kiểu như một môn học "Trung Quốc học về hàng hải" chắc chưa được ai đặt ra trong khi đó là công việc bình thường của các Viện,Trường hàng hải ở các nước .Nhớ lại chuyến viếng thăm bộ môn chính trị khoa hàng hải Đại Học Washington UW Mỹ vào tháng 09 năm 1998.Tại thư viện nhỏ của bộ môn,tôi đọc được tất cả các số báo cũ của Morskoj Flot-Đội tàu biển của Nga,SeewirtSchaft của CHDC Đức,Budowstwo Okretowe -Đóng Tàu Ba Lan ...trong khi đó chắc chắn các số báo này của ta đã được bán chè trai ,mà tôi được biết trong thập niên 60-70 chúng ta đã mua đủ vì hồi ấy,tôi là một trong những người theo dõi công việc này
1/Công nghệ hàng hải của Trung Quốc thập niên 60,70 tương đương trình độ quốc tế những năm 50 sau Thế Chiến II đã được du nhập vào nước ta với mô hình tổ chức nhân sự kiểu Stalinist-Maoist đã phần nào góp phần thực hiện giao thông sông biển trên miền Bắc và tiến hành cuộc chiến tranh ...Trong nghiệp vụ hàng hải không có câu chuyện nào áp dụng kinh nghiệm khoa học TQ quá khích kiểu như "cánh đồng 10 tấn " hay "ô tô chạy than " như trong nông nghiêp nhưng cách sử dụng con người theo "chủ nghĩa lý lịch","hông chuyên"....đã hạn chế rất nhiều sức sáng tạo ,để lại những hậu quả tiêu cực trong giáo dục hàng hải tới tận ngày hôm nay.Có một thời,trong Viện Thiết Kế Tàu của Cục Cơ Khí có đồn đại là có các "trường phái TQ","trường phái Liên Xô,Ba Lan "...Kỹ sư Lương Văn Triết cho biết ,thực ra là anh em chỉ tranh luận quanh các mẫu biểu ví như tính toán tính ổn định ,sách TQ trình bày kiểu này,Ba Lan kiểu khác ...nhưng thực ra đều cùng từ một ông tổ là các nhà khoa học Nga!
2/Ảnh hưởng sâu nặng về hàng hải liệu co ảnh hưởng tới việc bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển ?

Thứ Hai, 22 tháng 2, 2010

Thuyền trưởng Jeon Je Young-ân nhân của thuyền nhân Việt Nam

Hôm nay ,tôi bổ sung vào cuốn Bách Khoa Hàng Hải và Đóng Tàu tên một thuyền trưởng mà người Việt nên biết và nên nhớ.Có lẽ ,những người đi biển có trái tim đều phải hành động như Jeon,mặc dù rất khó .Và tôi tự hỏi,trong các năm đen tối đó ,có những con tàu mang cờ đỏ sao vàng nào đã gặp phải các con thuyền mỏng manh kia và họ đã hành động thế nào với các thuyền nhân lúc đó và là "Việt Kiều khúc ruột ngàn dặm "ngày hôm nay ?

Jeon Je Yong (1941-) thuyền trưởng Hàn Quốc vào năm 1985 trên Biển Đông đã bất chấp lệnh thượng cấp, dừng con tàu của ông lại để cứu vớt 96 thuyền nhân Việt Nam trên một chiếc thuyền mỏng manh chết máy đang đi vào cơn bão số 8.Tàu đánh cá Kwang Myung 87 thuộc Công Ty Hàn Quốc Koryo do Jeon Je Young điều khiển sau khi rời Singapore trên đường về nước đã bắt gặp chiếc thuyền cá nhỏ bé dài 10 mét ,chứa gần 100 người vào lúc 5 giờ 30 chiều 14/11/1985 .Theo lệnh của công ty , để tránh rắc rối chính trị, tàu không được cứu những người vượt biên Việt Nam. Jeon đành cho con tàu quay đi, nhưng lúc cuối ông đã quay tàu lại. Sau khi biết được Jeon đã vớt họ lên thuyền, cấp trên ra lệnh cho ông phải đóng bè để thả tất cả trở lại biển.Quyết định của ông là “không, tôi không thể làm theo lệnh cấp trên được.” .Ngày 29/11/1985 ,tàu cập bến Pusan,tất cả 96 thuyền nhân trong đó có một thai phụ sắp tới ngày sinh đã an toàn đi định cư tại Mỹ và Âu châu.Jeon Je Yong đã bị mất việc ở tuổi 44 sau khi ông quyết định chấp nhận mọi hình phạt để cứu tất cả những người ông đã vớt được

Thứ Sáu, 12 tháng 2, 2010

Buổi họp cuối năm đón Tết Canh Dần của Ban Chấp Hành Hội Biển T/P HCM







Chiều cuối năm,tại nhà hàng Hương Quê 2 Quận 7.Chủ tịch Hội,Đô đốc Lê Kế Lâm tổng kết hoạt động cả năm và chuẩn bị cho lễ ra mắt Ban Chấp hành sắp tới.Câu chuyện xoay quanh biển đảo,nhớ tới Đô đốc Giáp Văn Cương ,người chỉ huy xuất sắc chiến dịch CQ-88.

Thứ Năm, 11 tháng 2, 2010

Sứ mệnh của đội tàu viễn dương -Đặng Phong viết về Vosco "buôn lậu"


Kỳ cuối: Sứ mệnh của đội tàu viễn dương

SGTT - Vosco là tên viết tắt của đội tàu viễn dương Việt Nam (Vietnam Ocean shipping company). Ra đời từ năm 1970, ban đầu lực lượng còn rất nhỏ bé, Vosco vận tải hàng hoá chủ yếu chỉ trên các tuyến đường nối các nước xã hội chủ nghĩa phía bờ tây Thái Bình Dương với các nước thuộc thế giới thứ ba (Iraq, Indonesia, Algeria, Ai Cập…) để nhập gạo, dầu… về nước.

Tranh biếm hoạ những nguồn hàng của thị trường tự do trong thời bao cấp (báo Lao Động, 17.1.1991)

Từ cuối thập niên 70 và nhất là từ khi bước vào thập niên 80, Vosco cùng với nền kinh tế Việt Nam phải vươn ra thế giới tư bản chủ nghĩa. Ban đầu, Vosco chỉ có ở trung ương. Về sau, các tỉnh và thành phố cũng lập ra những đội tàu viễn dương của mình, mà tiên phong là Hải Phòng. Vosco từ đây là giải pháp “bung ra” về xuất nhập khẩu.

“Kế hoạch” của thị trường

Hàng xuất khẩu phần lớn là hàng của Nhà nước, hoặc Nhà nước trung ương, hoặc Nhà nước địa phương. Miền Nam và miền Trung có các nông sản như càphê, hạt điều, hạt tiêu, tôm đông lạnh, trầm hương, yến, đỗ, đậu phộng. Miền Bắc có than đá (của Quảng Ninh), thuỷ sản đông lạnh, đỗ, đậu phộng, gỗ, vừng và một số rau quả.

Từ năm 1983 – 1984, mặt hàng xuất khẩu phổ biến là sắt vụn. Khi đó, Nhật Bản bắt đầu nhập sắt vụn của Việt Nam để tái chế. Tỉnh nào cũng thu gom sắt vụn đủ các loại và xin phép Chính phủ xuất sang Nhật để nhập một số vật tư và hàng tiêu dùng cho địa phương.

Những mặt hàng xuất khẩu kể trên đều do cơ quan ngoại thương của trung ương hoặc địa phương mua theo hợp đồng kinh tế hoặc do các cơ sở kinh tế địa phương uỷ thác xuất khẩu. Ngoại tệ được Nhà nước trung ương hoặc địa phương quản lý theo kế hoạch. Tóm lại, trong hình thức xuất khẩu này, gần như không có kinh tế tư nhân. Tư nhân chỉ tham gia vào việc thu gom các nguồn hàng cho tới kho của Nhà nước. Còn từ kho đến tàu và đi ra nước ngoài thì tư thương hầu như không được nhúng tay vào.

Những tàu viễn dương sau khi chở hàng đi bán ở nước có nhiệm vụ nhập một số hàng về theo kế hoạch. Những hàng nhập khẩu chính thức về gồm có ôtô cũ, xe máy mới hoặc cũ, vải vóc, đường, thuốc men, sắt thép, ximăng, bông, sợi, chất dẻo, một số thiết bị xây dựng như kính cửa, thiết bị nội thất, phụ tùng ôtô, các phụ tùng thay thế cho máy móc như vòng bi, dây curoa…

Theo quy định của tàu viễn dương, mỗi thuỷ thủ đều được mang về một số đồ dùng cá nhân dưới hình thức hàng hoá: xe máy, tivi, tủ lạnh, máy may, máy hút bụi... Tuy nhiên, mỗi thuỷ thủ chỉ được đem một khối lượng hàng hạn chế, thường là mỗi thứ một chiếc và tổng giá trị không quá 500 USD. Nhưng trong thực tế, tất cả các thuỷ thủ và kể cả thuyền trưởng cũng thoả thuận với nhau để “vượt mức” gấp ba, bốn, năm lần hoặc nhiều hơn thế nữa. Trong dịp đi khảo sát tại Hải Phòng năm 1988, tác giả đã phỏng vấn trực tiếp một số thuỷ thủ Vosco và được xem cả những chứng từ lẫn sổ tay riêng của họ. Qua đó thấy rằng trung bình mỗi người một chuyến đi phải mang theo ít nhất là 5.000 đôla, và số hàng họ đem về bán lại có thể tăng giá trị gấp hai lần.

Khi tàu Việt Nam cập cảng Hong Kong, Nhật, Singapore..., trong thời hạn chờ đợi tại bến để bốc dỡ hàng, các thuỷ thủ được cấp giấy phép lên bờ, thường là một ngày. Nếu tàu phải ở lại cảng trong thời gian lâu hơn, thì các thuỷ thủ cũng được cấp giấy lên bờ tới lần thứ hai hoặc lần thứ ba. Khi được lên bờ, các thuỷ thủ thường đi vào các đường phố để nhặt nhạnh các đồ cũ mà các gia đình đã thải bỏ ra và đem về: tủ lạnh, máy giặt, máy may, tivi, máy cassette, máy hút bụi, máy lạnh, xe đạp cũ, quần áo và một số dụng cụ lặt vặt trong gia đình như nồi niêu, bát đĩa, bàn ủi, máy đánh chữ, máy xay sinh tố...
Hằng năm, có hàng trăm chuyến tàu viễn dương về nước, tức là có một lượng hàng hoá khoảng từ 100 – 200 triệu USD được nhập khẩu qua bàn tay thuỷ thủ và trên các tàu Vosco.

Từ những năm 1982 – 1983, tại một số cảng, do dân địa phương biết được rằng, các tàu của Việt Nam cập bến thường “ăn” những mặt hàng này, nên một số nhà kinh doanh nhỏ sở tại đã làm thay thuỷ thủ trong việc nhặt nhạnh các đồ cũ đó. Những người này thường đánh những chiếc xe tải đi các đường phố và nhặt nhạnh lên xe tất cả những gì mà họ thấy thuỷ thủ Việt Nam hay nhặt nhạnh. Sau đó, họ đưa về một bãi nào đó ở gần cảng hoặc tại một cửa hàng tự do lựa chọn. Những mặt hàng lặt vặt không có giá trị cao thì họ ghi giá đồng loạt mỗi thứ 5 USD. Còn những thứ có giá trị lớn hơn, thí dụ như xe gắn máy, thì họ cũng định giá đồng loạt là 100 USD/chiếc, thuỷ thủ lựa chọn mua theo sở thích tiêu dùng ở thị trường Việt Nam.

Đỡ khó khăn nhờ hàng lậu

Sau khi thu gom được hàng hoá và đưa xuống tàu, có hai vấn đề quan trọng là phải cất giấu hàng hoá trên tàu và phải tìm cách nào để đưa được hàng vào trong nước. Các thuỷ thủ thường cất giấu trong các hầm tàu, thùng nước ngọt, thùng dầu máy và các ngóc ngách của con tàu những mặt hàng vượt quá mức quy định. Khi tàu cập bến, cơ quan hải quan xuống tàu khám xét. Tập thể thuỷ thủ và cả thuyền trưởng cũng phải “làm luật” một cách “hợp lý”. Sau khi được hải quan kiểm tra rồi, các thuỷ thủ mới tìm cách chuyển nốt lên bờ những hàng không hợp lý còn cất giấu dưới tàu.

Vấn đề tiêu thụ hàng lậu không phải là điều khó khăn. Tại tất cả các cơ sở trong nước, nhất là ở các thành phố lớn như Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng, Hòn Gai, Đà Nẵng, Cửa Lò, Nha Trang, Vũng Tàu, Kiên Giang, Cà Mau, Bạc Liêu... đã hình thành những tổ chức của tư nhân, sẵn sàng tiêu thụ những mặt hàng này.

Nếu quan sát trên thị trường sẽ thấy hàng Vosco chiếm một tỷ lệ đáng kể. Có lẽ, ước chừng 50% tổng số xe máy ở Việt Nam nhập theo đường Vosco là xe đã sử dụng. Tủ lạnh cũ cũng chiếm tới khoảng 50% số tủ lạnh được bán trên thị trường. Còn những mặt hàng khác thì rất nhiều, như máy cassette, đầu CD, tivi, máy hút bụi, nồi cơm điện, lò vi ba, xe đạp...

Như vậy, xét về ý nghĩa đối với thị trường và nền kinh tế, hàng Vosco là một nguồn bổ sung rất quan trọng cho sự thiếu hụt của nhập khẩu chính thức.

Tóm lại, trong suốt những năm từ cuối thập niên 70 tới hết thập niên 80, Việt Nam có nhiều nguồn bổ sung hàng hoá khác nhau thông qua những con đường không chính thức: nguồn hàng của những người Việt Nam tại Liên Xô và Đông Âu chuyển về, nguồn hàng do Việt kiều gửi về cho thân nhân, nguồn hàng từ Thái Lan “quá cảnh” qua Lào và Campuchia, nguồn hàng Vosco... Đó là một trong những lý do giải thích tại sao Việt Nam khi lâm vào những khó khăn kinh tế, thâm hụt ngoại thương, giảm sút viện trợ, thiếu thốn ngoại tệ mà vẫn không quá khó khăn về hàng hoá như ở Liên Xô và các nước Đông Âu. Ngược lại, ngay vào thời kỳ mà nền kinh tế cả nước gặp khủng hoảng về nhập khẩu và cân đối ngân sách, thị trường tự do vẫn có thể phát huy vai trò của nó và đáp ứng được những yêu cầu của xã hội về hàng tiêu dùng.

Đặng Phong
Ghi chú : Lịch sử như lăp lại .Các bạn có biết các con tàu Bắc Hàn ghé cảng Việt Nam mua những thứ gì.Có dịp gặp gỡ các con tàu này ,chúng ta sẽ thấy lại một không khí căng thẳng không khác gì các con tàu VN đi ngoại quốc trong chiến tranh:chế độ chính ủy chặt chẽ,đi theo nhóm ba người "tam tam chế",ăn nói hạn chế,buôn lậu cả tàu.Ngoài những thứ nhập chính thức như các bạn thấy đơn hải quan chính thức kèm theo đây,toàn các thứ hàng VN sản xuất rẻ tiền ,tàu còn buôn lậu tập thể với đủ thứ hàng mà phía Nam của cung bán đảo Triều Tiên đang thừa mứa

Thứ Tư, 10 tháng 2, 2010

Bình Đẳng-Thơ Trịnh Xương

Như ta đều biết Kỹ sư Trịnh Xương là người chỉ huy thiết kế tàu thủy đầu tiên của công nghiệp đóng tàu nước ta.Học nghề tại Thượng Hải,kỹ sư Xương còn có một vốn Hán văn khá lớn và cũng rất yêu thích văn chương,âm nhạc như nhiều người làm nghề biển (Phạm Thế Minh thứ trưởng Bộ GTVT,hiện là chủ tịch Câu Lạc Bộ Người Yêu Biển,thân sinh của kỹ sư Đăng Kiểm Phạm Hải Bằng còn có cả một tập thơ đã xuất bản mà chúng tôi sẽ giới thiệu sau).Xin giới thiệu vài vần thơ của Viện Trưởng Thiết Kế đầu tiên
平 等
站 立 坐 下 时
你 高 他 是 低
只 是 打 地 铺
长 短 是一 样
何 分 高 低 了
很 好 啊-平等

Bình đẳng
Lúc đứng lúc ngồi
Kẻ cao người thấp
Còn khi nằm xuống
Chỉ có ngắn dài
Dâu còn thấp cao
Quá hay!"Bình đẳng"
Trịnh Xương

CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ

Chuyện bây giờ mới kể

Nguyễn Soạn
Nguyên phó tổng giám đốc Vinashin-Bài đăng tren tạp chí Vinashin Tết Canh Dần

1. Năm 1963 lúc đó đồng chí Hoàng Chính, bí thư tỉnh ủy Hải Ninh (Quảng Ninh) có quan hệ thân tình với tỉnh ủy Quảng Đông ( TQ). Tỉnh Quảng Đông tặng Hải Ninh một chiếc tàu du lịch vỏ thép tên " Hải Lâm", lắp máy 3Д 12 loại 300CV. Chúng ta định dùng tàu này phục vụ Bác Hồ. Tàu" Hải Lâm" rung rất mạnh và nóng mà hồi đó chúng ta chưa có cách gì khắc phục.
Về sau tỉnh Quảng Đông lại tặng Hải Ninh 2 tàu lai ven biển, vỏ gỗ, lắp máy 135 CV. Ông Ngô Văn Năm Cục trưởng cục cơ khí và anh Trịnh Xương đề xuất với đồng chí Hoàng Chính cải tạo một chiếc thành du thuyền phục vụ Bác Hồ. Tàu lai này nguyên thủy phía trước có phòng nghĩ cho 5 thủy thủ, sau là buồng máy, phía trên là ca-bin.
Về tuyến hình, tính ổn định, chân vịt không thay đổi, tốc độ khoảng 8 - 6 hải lý/giờ. Phòng thiết kế đã cải tạo nội thất, gia cố kết cấu, phía trước có phòng nghĩ lịch sự, phía trên có chỗ ngồi ngắm cảnh, sửa lại ca-bin, sơn, trang trí thành tàu du lịch. Tôi sau khi tốt nghiệp có thực tập ở viện thiết kế tàu thủy Thượng Hải về tàu vỏ gỗ nên đuợc giao làm việc này cùng với một số anh em khác trong phòng.
Tàu đuợc hoàn chỉnh ở xưởng đóng tàu I-Hải Phòng ( Xí nghiệp này sau được chuyển về ngành thủy sản). Là tàu du lịch sang nhất của ta hồi ấy.
Tàu đuợc đặt tên là tàu " Hửu nghị ". Hồi đó tỉnh có nhà khách ở Mũi Ngọc, có năm đến ngày sinh nhật 19-5 Bác ra đây nghĩ ( tránh các đoàn trong và ngoài nuớc đến chúc mừng), Bác đã tiếp nhiều khách quốc tế trong đó có chủ tịch cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Nhật Thành ( thăm không chính thức Việt Nam). Tàu này đã có lần làm tàu chỉ huy bắt sống một tiểu đoàn tàn quân Tưởng Giới Thạch xâm phạm hải đảo của ta.

2. Hồi chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Bộ trưởng bộ GTVT Phan Trọng Tuệ báo cáo với Bác về tình hình đảm bảo giao thông đuờng thủy. Khi nghe báo cáo tàu Hàng Liên Xô vào cảng Hải Phòng nhưng bị giặc Mỹ thả bom từ trường ngăn cản, tàu ta tiếp cận khó khăn, có chiếc chạy nhanh thì thoát, có chiếc bị đánh chìm, thương vong lớn. Bác đã chỉ thị Bộ trưởng Phan Trọng Tuệ tìm cách nào đó giảm thương vong. Bộ trưởng trao đổi với anh Trịnh Xương, các ý kiến liên tưởng đến đồ chơi của trẻ em, ở xa mà điều khiển ca-nô đi trong bể nước. Anh Trịnh Xương cũng nhớ lại , khi thực tập ở Viện thiết kế tàu thủy Thượng Hải, thử chống lắc cho tàu thủy cũng điều khiển từ xa. Từ đó đã hình thành ý tưởng thiết kế tàu không người lái phá bom từ truờng T5.( Việc này anh Nguyễn Hửu Bảo làm chủ nhiệm đề tài, báo chí đã viết nhiều về đề tài này và đựoc tặng giải thưởng cao ) .
Từ sự gợi ý và nhắc nhở của Bác Hồ, cán bộ thiết kế của ta đã thiết kế nên sản phẩm tiêu biểu, giảm thiểu tối đa thương vong cho cán bộ chiến sĩ tham gia đảm bảo GTVT thời đó.

3. Trong gia đoạn giặc Mỹ đánh phá ác liệt nhất, Bác Hồ chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị, nghe bộ GTVT báo cáo các phương án đảm bảo giao thông phục vụ chiến trường Miền Nam. Phân viện thiết kế tàu thủy đã báo cáo các phương án , trong đó có phương án " ca-nô con cóc" và " ca-nô con nòng nọc" . Hồi ấy ca-nô lai phà loại vỏ gỗ 90CV, 135 CV dài 12 m đã trở thành mục tiêu lớn dễ bị máy bay địch đánh phá , nhất là ở phà Bến Thủy và sông Gianh. Chúng ta đã thiết kế thu gọn chỉ dài 9m, nhưng không có phương tiện vận chuyển vào khu IV. Có lúc đã định làm xe lội nuớc để di chuyển vào phía trong nhưng như vậy lực cản sẽ lớn, không lai phà được. Về sau rút gọn còn lại 6m là "ca-nô con cóc". Để thu nhỏ mục tiêu chúng ta đã cắt đôi ca-nô 6m thành 3m để có thể dùng xe Zil 3 cầu chuyển vào tuyến trong. Ca-nô được gắn vào phà mà sức đẩy vẫn đảm bảo. Ban ngày có thể kéo lên bờ cất dấu. Loại "ca-nô con nòng nọc" còn vào sâu trong tuyến đường Trường Sơn. Phà cũng chia nhỏ thành từng khoang kín nuớc để dễ cất dấu và thay thế khi một bộ phận bị đánh thủng. Ngoài ra còn thiết kế loại sà lan 23 tấn vận chuyển trên kênh đào nhà Lê vào khu IV khá hiệu quả.
Để tránh máy bay Mỹ phát hiện Xưởng đóng tàu III ( nhà máy đóng tàu Tam Bạc), lập công trường tại công viên Thống Nhất Hà Nội để đóng "ca-nô con cóc" và "ca-nô con nòng nọc " vận chuyển thẳng vào tuyến trong.
Trong đại hội điển hình thanh niên 3 sẳn sàng của Đoàn TN các cơ quan Trung ương, bản thân tôi lúc đó là bí thư đoàn Cục cơ khí, một trong những người tham gia các phương án đảm bảo giao thông đã báo cáo điển hình và đuợc báo Tiền Phong đăng tải.. Bác Hồ đã đọc bài báo đó và Bác đã ghi bên cạnh: Văn phòng gửi cháu Soạn huy hiệu của Bác.Tôi đã nhận đuợc tờ báo có bút tích của Bác và huy hiệu thay quyết định. Năm 1968 khi đang thực tập dóng tàu vạn tấn tại Ba Lan, có một thanh niên Ba Lan yêu quý Bác Hồ tưởng đó là huy hiệu bình thường có hình Bác Hồ nên đã xin xem và cầm luôn không đòi lại đuợc.

4. Năm 1968 Phân viện thiết kê ô tô-tàu thủy ( tiền thân viện khoa học công nghệ tàu thủy) được bộ truởng Phan Trọng Tuệ và ông Vũ Kỳ giao cho phân viện cải tạo một ô tô chuyên dùng để chở Bác đi công tác ( việc này bí mật nên ít người biết , thực ra là xe chở Bác đi sơ tán khi cần ). Phân viện đã chọn một ô tô cứu thương, thay mới bộ giảm xóc và những phụ tùng quan trọng, trang bị lại nội thất. Lấy một ghế máy bay lắp vào. Anh Vũ Kỳ còn dặn anh Trịnh Xương: Để một cái gạt tàn đầu giường.. Xe được hoàn chỉnh ở nhà máy ô tô Hòa Bình. Năm 1979 anh trịnh Xương có hỏi ông Hà Huy Giáp viện trưởng viện lịch sử Đảng, đuợc biết chiếc xe đó và một chiếc do Liên Xô tặng là bảo vật đang đuợc bảo quản cẩn thận./.

( Bài đăng trên tạp chí " Công nghiệp tàu thủy Việt Nam" số Xuân Canh dần)

Thứ Ba, 29 tháng 12, 2009

Lễ giỗ đầu John Doney


Hôm nay 29 tháng Chạp 2009,một năm ngày mất của John Doney,mọt người yêu thuyền Việt.

John Doney, 66, of Port Townsend, died Monday, December 29th,2008  in a single car accident on Beaver Valley Road. John died instantly.

Doney, was a prominent figure in Port Townsend and spent much of his life as a philanthropic man helping many worthy causes.

John H. Doney III was born on Oct. 15, 1942 in Seattle to John Doney Jr. and Jean Alexander Doney, grew up in various parts of the country and spent his high school years in Puerto Rico. His father, John Doney, Jr., was a retired Navy pilot in WWII and then a FBI agent for the rest of his career. This in turn led John to serve in the Navy and introduced him to his passion for travel.

He attended the University of Washington from 1959 to 1963, was commissioned into the Navy in 1963 and retired as a commander in 1983.

John, along with his wife Donna, own Townsend Bay Property Management. John is a member of REPAH (Real Estate Professional for Affordable Housing.) Their business is the only company solely dedicated to property management in Jefferson County.

In the late 90s, John, along with wife Donna, began traveling to Vietnam to help children affected by landmines and Agent Orange. They continued their travels and raised awareness and money to support various programs under the organization of Kids First Vietnam. John sat on the Board of Directors for Kids First Vietnam for the last 5 years.

In one of John’s many trips to Vietnam, he noticed that the country’s art of wooden boat building was lost to the new methods of maritime boat building. John made a promise to preserve Vietnam’s maritime history and the unique wooden boats of SE Asia. He organized and began the Vietnam Wooden Boat Foundation. John began the lengthy research of the art of Vietnamese boat building and recruited many old Vietnamese craftsmen to replicate sewn-plank and basket boats in Vietnam. The results of his efforts were recognized when John created, built and shipped a handcrafted wooden boat back to the United States from Vietnam. The replicated boat had not been built in 35 years. The boat will soon be available for viewing at the Northwest School of Wooden Boat Building.

Doney was active in the Port Townsend Rotary Club and, more recently, was a strong member of the Sunrise Rotary Club in Port Townsend. He was also active in the Northwest School of Wooden Boatbuilding, OlyCAP and other local projects.

John was preceded in death by his first wife Joan Doney in 1980. He is survived by his wife, Donna; his son John H. Doney IV of San Diego and wife Faly and their three children; daughter Janine Doney of Tacoma; step-daughter Chris Nelson and husband Brett, of Port Townsend and their three children; and sisters Kerry Perga of Port Charlotte, FL; Helen Doney Shapiro of Shoreline, WA and Nancy Horner, Valrico, FL.

The family asks that in lieu of flowers, donations be made to one of John’s organizations: www.vietnamboats.org, 
www.kidsfirstvietnam.org or www.nwboatschool.org

Services will be held at 12:00 pm Saturday, January 10, 2009 at the Sound View Cemetery in Nordland (Marrowstone Island), WA 98358.

Following the graveside services, there will be a celebration of John’s life at the Port Townsend Elks Lodge #317 at 1:00pm:

555 Otto St
Port Townsend WA 98368-9710
360.385.0317
ptbpoe317@yahoo.com

Thứ Hai, 28 tháng 12, 2009

Vì sao các chính sách công nghiệp thất bại

Nguyễn Quang A trên Lao Động Cuối tuần số 52 Ngày 27/12/2009 Cập nhật: 7:27 AM, 27/12/2009

Tư duy cũ ký khiến các chính sách công nghiệp khó có thể thành công. (Ảnh minh họa).
(LĐCT) - Có thể nói chính sách công nghiệp điện tử, chính sách công nghiệp ôtô của Việt Nam đã hoàn toàn thất bại. Có rất nhiều nguyên nhân nhưng bài này chỉ tập trung vào một nguyên nhân quan trọng (theo tôi, có lẽ là quan trọng nhất) là tư duy cũ kỹ của những người soạn thảo và thông qua chính sách công nghiệp.
Tình cờ, tôi biết khá rõ mấy vị này trong ngành điện tử và cũng quen vài người trong ngành ôtô.

Thực sự chúng ta có quá nhiều "kế hoạch tổng thể", "đề án", "chính sách", "tầm nhìn đến...", may thay đa số đã "được xếp xó" nên chỉ gây tác hại nhỏ (tốn tiền và công sức xây dựng, để lại dấu ấn trong đầu những người soạn thảo nếu họ vẫn tại vị, v.v...). Có một số chính sách công nghiệp hay kế hoạch tổng thể đã vượt qua được giai đoạn "khó khăn ban đầu" và "đã được chấp nhận" với sự hỗ trợ về thuế, vốn vay, v.v..., hay đầu tư trực tiếp của Nhà nước, song đã mang lại kết quả không như mong muốn.

Phải nói ngay rất nhiều nước cũng có các chính sách công nghiệp thất bại. Nhật Bản và Hàn Quốc đã có những chính sách công nghiệp khá thành công nhưng nhiều nước đang phát triển thì không. Rất nhiều nước chẳng hề có chính sách công nghiệp thành văn.

Sự phát triển công nghiệp chủ yếu là chuyện của các doanh nghiệp, bằng chính sách của mình nhà nước có thể tạo điều kiện thêm để cho ngành nào đó đi theo hướng mà nhà nước muốn. Nói như thế, có nghĩa là vai trò của nhà nước có thể không phải là quyết định và có thể có nhiều hệ quả (cả hại hay lợi) không lường trước.

Chính sách công nghiệp hợp với thời cuộc, hợp với thị trường, hợp với lợi ích của các doanh nghiệp thì cơ hội thành công cao, còn nếu ngược lại thì chắc chắn thất bại. Đáng tiếc, các chính sách công nghiệp của ta không hoàn toàn như vậy, còn quá tham vọng, còn quá thiên về phản ánh những mong mỏi chủ quan của các nhà làm chính sách và có thể còn bị "các nhóm lợi ích" tác động mạnh.

Đã có một sự thay đổi vô cùng to lớn trong sản xuất công nghiệp thời toàn cầu hoá: sự xuất hiện các chuỗi cung ứng to lớn, phức tạp của các nhà sản xuất. Trong sản xuất lớn, hàng loạt không nhà sản xuất nào đi làm từ A tới Z cả. Để sản xuất ra một máy tính cần hàng trăm nhà cung cấp các bộ phận, để sản xuất một chiếc ôtô có khi cần hàng ngàn nhà cung cấp khác nhau.

Dẫu sản xuất một bộ phận, cũng phải lẻn được vào chuỗi cung toàn cầu và cung cấp cho thị trường toàn thế giới, hay chí ít thị trường khu vực hay thị trường trong nước nếu nó đủ lớn. Thí dụ, thị trường ôtô Việt Nam, nếu tính với gần 100 triệu người, thì có tiềm năng lớn, nhưng so với sức mua của dân chúng thì vẫn là thị trường nhỏ.

Chính vì vậy đòi hỏi "nội địa hoá" 30-40% là khó khả thi. Lẽ ra chính sách công nghiệp phải khuyến khích mạnh mẽ bất cứ ai sản xuất linh phụ kiện nào cũng được, miễn là len được vào chuỗi cung toàn cầu nào đó, thí dụ khuyến khích mạnh việc xuất khẩu. Còn các chính sách của ta lại có vẻ quá tham vọng, muốn làm từ linh kiện đến sản phẩm cuối cùng (như các chiến lược công nghiệp điện tử một thời) hay lại thiên về "thay thế nhập khẩu" (như công nghiệp ôtô) cho nên việc sản xuất chủ yếu phục vụ thị trường trong nước.

Giả như có một nhà sản xuất phụ kiện ôtô mà chỉ để phục vụ cho việc lắp ráp vài nghìn (hay vài chục nghìn) ôtô, thì hỏi liệu họ có sống nổi hay không? Ngược lại, thị trường xe máy Việt Nam lại đủ lớn để có thể yêu cầu tỉ lệ nội địa hoá cao nhưng dường như chưa có chính sách thúc đẩy việc đó. Đấy là một lý do vì sao công nghiệp phụ trợ ôtô của chúng ta ì ạch. Hãy xem Canon, Fujitsu, họ sản xuất chủ yếu cho xuất khẩu cho thị trường thế giới, hay cho bản thân chuỗi cung của họ.

Còn sản xuất ôtô ở Việt Nam có xuất được bao nhiêu? Do tư duy còn cũ, còn chưa hiểu tình hình đã thay đổi từ lâu nên hơi tham vọng, do học cách làm từ giữa thế kỷ trước của một vài nước nên chính sách công nghiệp không hợp thời, không hợp với doanh nghiệp và sự thất bại là không khó hiểu. Đáng tiếc những cảnh báo hay góp ý của các chuyên gia độc lập, thậm chí của các chuyên gia UNIDO, từ gần 20 năm trước về những điều tương tự đã không được lắng nghe.

Bộ Công thương đã trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất dòng xe đa dụng 6-9 chỗ ngồi (dung tích động cơ nhỏ hơn 1,5l) được hưởng ưu đãi về thuế nhằm khuyến khích dòng xe này phát triển. Theo đó, thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ còn 30% (các xe khác là 45-60%). Phí trước bạ sẽ là 2%, thuế VAT 5% (xe khác là 10%)...

Theo tôi đề xuất như vậy cũng vẫn theo cách tư duy cũ và cũng rất có thể có sự tác động của "nhóm lợi ích" nào đó.

Với cách tư duy nói trên thì các chính sách công nghiệp khó có thể thành công.