Thứ Ba, 11 tháng 10, 2011

Đi tìm con tàu không số bị địch bắt (tức tàu 198)

Lúc báo QĐND tìm con tàu 198 ,tôi đang ở châu Âu và chắc là các anh có đọc blog về Lương Văn Triết và những người cùng thiết kế con tàu này.Thông báo anh Triết qua đời mong được đến tay mọi người và đáng ghi nhận nhất nếu tại đám tang có mặt những người dùng con tàu này,một vài anh em tàu không số .Nhưng thật đáng tiếc,đám tang "cụ LV Triết " diễn ra như với mọi ông già ,trong mọi nghi lễ đáng kính nhưng thiếu hơi thở của biển,của nghề nghiệp ...!

QĐND - Theo nhà sử học kinh tế Đặng Phong, trong lịch sử đoàn tàu không số huyền thoại của chúng ta, có 30 lần chạm trán địch, 11 lần phải phá hủy tàu, 93% hàng tới đích, dường như chỉ có hai lần tàu ta bị địch bắt trong tình huống không còn cách nào có thể hủy tàu. Con tàu thứ nhất bị địch bắt tại sự kiện Vũng Rô, báo chí đã nói nhiều. Còn con tàu thứ hai, tàu 198 bị địch bắt ở bến Ba Làng An (Quảng Ngãi) năm 1967, diễn biến như thế nào thì đến nay vẫn ẩn chứa nhiều bí mật. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã lần theo hồ sơ con tàu bị địch bắt và khám phá nhiều bí ẩn thú vị...

Tìm thấy hồ sơ con tàu bị địch bắt

Duyên cớ để chúng tôi có dịp tiếp cận hồ sơ về con tàu 198 thật tình cờ. Giữa tháng 9-2011, chúng tôi tìm đến Nhà máy đóng tàu Tam Bạc (Hải Phòng), tiền thân là Xưởng Đóng tàu 3, nơi đóng những con tàu sắt không số đầu tiên năm xưa. Chị Nguyễn Mai Hương, cán bộ văn phòng nhà máy, con gái nguyên Giám đốc nhà máy Nguyễn Cao Bút (ông Bút là một trong những người tham gia thiết kế tàu không số) cho biết một thông tin lạ: Cách đây hai năm, ông Đỗ Thái Bình, một kỹ sư tàu biển kỳ cựu, người từng công tác ở Bộ Giao thông vận tải những năm chống Mỹ và khá am hiểu tàu không số, đã tình cờ tìm được hồ sơ về cuộc săn đuổi con tàu không số vào tháng 7-1967, được đăng trên một tạp chí quân sự của Mỹ. Con tàu này, theo kiểm chứng của ông Đỗ Thái Bình, chính là tàu không số thứ 4 do Xưởng đóng tàu 3 sản xuất. Chị Hương còn đưa ra thêm một thông tin “gây sốc” hơn: Con tàu này hiện vẫn đang hoạt động trong vai trò một tàu vận tải, ở một đơn vị nào đó thuộc Quân chủng Hải quân.

Hải quân Sài Gòn thu gom, triển lãm số lượng vũ khí lớn được cho là lấy từ tàu “Chồn Alpha”.

Nếu việc này có thực thì đây quả là câu chuyện kỳ lạ, nói lên sức sống mãnh liệt của tàu không số. Tuy nhiên, tiếc rằng, ông Đỗ Thái Bình hiện ở nước ngoài, không thể liên hệ để hiểu cặn kẽ. May mắn còn lại, chúng tôi được nguyên bản tiếng Anh bài báo phía Mỹ viết với tiêu đề: “Chiến thắng trên sông Sa Kỳ”. Từ một nguồn khác, chúng tôi còn có trong tay tài liệu của phía hải quân Hoa Kỳ cũng về cuộc săn đuổi trên.

Người Mỹ kể lại cuộc săn đuổi

Từ hai tài liệu, có thể khái lược nội dung cuộc săn đuổi như sau:

Ngày 11-7-1967, trong khi bay tuần tra dọc biển Quảng Ngãi, máy bay tuần tra trong lực lượng tham gia Market Time (một trong những chiến dịch của Mỹ để ngăn chặn hoạt động của đoàn tàu không số - PV) phát hiện một tàu cá vỏ sắt đang chạy dọc theo bờ biển mà không có cảng nào ở gần đó. Chỉ huy chiến dịch Market Time, Charles Stephan ngay lập tức hạ lệnh cho tàu USS Wilhoite theo sát mục tiêu. Lúc này tàu cá nhanh chóng chuyển sang hướng Nam – Đông Nam. Tàu cá được phía Mỹ tạm đặt tên là “Skunk Alpha” (Chồn Alpha).

“Chồn Alpha” khi bị máy bay Mỹ phát hiện, chụp hình ngoài khơi (ảnh tư liệu của Hải quân Mỹ).

Đeo bám tiếp diễn, tới sáng tàu Wihoite đi quanh tàu cá, chụp ảnh rồi quay về phía bờ biển nhưng vẫn đặt ra-đa theo dõi sát sao tàu cá. Con tàu tiếp tục đi theo một hành trình khá “loằng ngoằng”, phức tạp.

Tới ngày 13-7-1967, vào khoảng 13 giờ chiều, “chồn Alpha” thả neo cách phía đông quần đảo Hoàng Sa 50 hải lý và cách Chu Lai khoảng 200 hải lý về phía Đông Đông Bắc. 16 giờ chiều hôm ấy, Chồn Alpha tiếp tục di chuyển và tới 23 giờ, nó đột ngột chuyển sang hướng Tây Nam. Khi cách mũi Sa Kỳ 225 hải lý, tàu cá đột ngột chuyển hướng chạy thẳng về phía bờ biển.

Ngay lập tức, một kế hoạch chặn bắt đã được Mỹ lập ra ở sở chỉ huy tại Đà Nẵng. Phía Mỹ cho rằng, tàu cá sẽ đổ bộ vào đất liền ở khu vực Sa Kỳ, phía Nam Chu Lai.

Tới hồi 13 giờ 9 phút ngày 14-7, chỉ huy chiến dịch Market Time của Mỹ quyết định cử 5 tàu gồm USS Wilhoite, USS Gallup PG 85, USS Walker DD 517, PCF-79 và USCGC Point Orient tham gia cuộc rượt đuổi và vây bắt tàu cá. Trong đó, chỉ huy tàu Wilhoite, Charles Stephen, chỉ huy trực tiếp tại hiện trường.

Càng tới gần bờ, các tàu lớn của Mỹ mất dần tín hiện ra-đa từ tàu cá. Tuy nhiên, tàu PCF-79 (tàu nhỏ) vẫn có tín hiệu và xin phép tấn công.

Tới một giờ sáng ngày 15-7, tàu cá rơi vào điểm phục kích cách bờ 5 hải lý. Ngay lập tức, tàu Point Orient bắn pháo sáng rực cả một vùng biển và một lính hải quân Sài Gòn nói oang oang qua loa kêu gọi những người trên tàu cá đầu hàng nhưng tàu cá phớt lờ cảnh báo. Tàu PCF-79 và Point Orient buộc phải bắn cảnh cáo sát mạn tàu cá. Tuy nhiên, tàu cá vẫn tiếp tục tiến thẳng về phía bờ và thỉnh thoảng bắn về sau bằng súng ở phía đuôi tàu.

Tới 1 giờ 20 phút, khi tàu cá còn cách bờ 3 hải lý và các đơn vị của Mỹ bắt đầu bắn về phía tàu cá. Khoảng năm phút sau đó, tàu cá bắn trả về phía tàu PCF 79 bằng súng máy, sau này xác định là súng 12,7mm.

Cuộc rượt đuổi tiếp tục và đột ngột, PCF-79 phát hiện rõ vị trí của tàu cá và bắn súng cối 81 về phía tàu nhưng bị trượt mục tiêu. Sau đó, vì quá sát mục tiêu, PCF-79 bắn đạn phốt-pho trắng về phía tàu cá và trúng luôn vị trí cạnh khoang điều hành. Chồn Alpha bốc cháy trong màu trắng với các đốm lửa bốc lên tung tóe. Chỉ vài phút sau đó, nó bị mắc cạn ở cửa Sa Kỳ.

Tới thời điểm này, các đơn vị pháo của Hàn Quốc đóng gần đó đã tiếp cận khu vực. Cùng với đó, tàu chiến và máy bay phản lực Mỹ bắn phá để bảo đảm an toàn cho khu vực, giúp lính thủy đánh bộ Hàn Quốc đổ bộ bằng trực thăng an toàn.

Lính thủy quân lục chiến Hàn Quốc đến hiện trường lúc 7 giờ 15 ngày 15-7 và thiết lập vành đai. Các đơn vị hải quân Sài Gòn cũng cử một số tàu đến hiện trường.

Hành trình rất “loằng ngoằng” của Chồn Alpha được Hải quân Mỹ vẽ lại.

Tới trưa, Mỹ cử chuyên gia thuốc nổ Eddie Knaup lên tàu cá để vô hiệu hóa hệ thống thuốc nổ trên tàu. 4 giờ 10 phút chiều, tàu cá được kéo về Chu Lai và tới nơi lúc 8 giờ tối. Trên đường kéo về Chu Lai, gió biển khiến khoang dưới tàu bén lửa bốc cháy và Mỹ phải cử người dập lửa.

Một thủy thủ đoàn của tàu cá bị chết ngay trong khoang điều hành. Số phận của những người còn lại không được xác định.

Với kết quả này, ngay chiều hôm đó, Phó đô đốc Kenneth Veth, chỉ huy Hải quân Mỹ tại Việt Nam, đã gửi điện chúc mừng tới các đơn vị tham gia cuộc vây bắt này.

Chồn Alpha được thiết kế rất hợp với nhiệm vụ của nó. Các khoang được lót sợi thủy tinh giữa vỏ sắt và lớp bọc ngoài. Nó cũng được trang bị hệ thống bơm công suất cao và động cơ được bọc để giảm tiếng ồn. Cũng có khoảng 2000 bảng thuốc nổ TNT được đặt một cách chiến lược trên tàu để có thể tự huỷ tàu một khi không hoàn thành nhiệm vụ. Trong trận đánh Chồn Alpha, đạn cối đã tình cờ làm bung nút kích nổ nếu không, theo phía Mỹ, chắc chắn phía Mỹ sẽ thiệt hại lớn một khi Chồn Alpha phát nổ.

Thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ và Phó tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã trao huân chương quân công cho thủy thủ tàu PCF-79 và các thành viên khác tham gia vụ vây bắt. Một buổi lễ hoành tráng để trao huân chương cũng được tổ chức ở Đà Nẵng, ngay cạnh “Tòa nhà Voi Trắng”, tổng hành dinh của Chỉ huy hải quân.

Tàu Chồn Alpha mang theo hơn 90 tấn vũ khí và trang bị, bao gồm: gần 400.000 viên đạn cháy 7,62mm, hơn 300.000 viên 7,62mm dạng viên, 5.753 viên 12,7mm, gần 1000 viên đạn cối 82mm; súng trường, B-40, lựu đạn sát thương, lựu đạn có sức ép mạnh, thuốc nổ C-4, thuốc nổ TNT, ngòi nổ điện, dây nổ và kíp nổ, súng phòng không 12,7mm, súng máy cỡ nòng 50, gần 1000 khẩu AK-44, hơn 150 khẩu AK-56, 25 súng B-40, 9 khẩu súng máy K-53.

Theo phía Mỹ thừa nhận, việc bắt tàu không số trên đánh dấu lần thứ 8 kể từ tháng 2-1965 (sau sự kiện Vũng Rô - PV) khi Mỹ chạm trán tàu cá của Bắc Việt. Trong 7 lần trước, ba lần tàu bị phá hủy, một bị hư hại, một bị bắt và hai lần tàu đổi hướng trốn thoát.

Tuy nhiên, chính trong tài liệu của phía Mỹ cho thấy, họ dường như chưa hề phát hiện được nơi khởi phát của những con tàu không số, hoàn toàn không biết rằng nó là tàu Việt Nam đóng. Tài liệu có đoạn viết: “Tàu cá vũ trang thường dài 100 feet, vỏ sắt, do Trung Quốc sản xuất. Những tàu trên không có cờ hiệu quốc gia để xác định và thường đi “ngây thơ” ngoài phía Biển Đông, chờ đêm xuống bất ngờ tăng tốc hướng về bờ biển miền Nam Việt Nam, nơi quân giải phóng chờ sẵn”.

Vậy “tàu cá” Chồn Alpha trong cuộc rượt đuổi trên có đúng là tàu không số của ta không? Số phận của nó ra sao sau khi bị bắt? Chúng tôi sẽ giải mã câu chuyện thú vị này ở phần tiếp theo của bài này.

(Còn nữa)

Ngọc Hưng – Nguyên Minh

Kỳ 2: Sự thật, nỗi đau và niềm tin

Xem tin gốc

QĐND - 5 ngày trước 113 lượt xem

QĐND - “Chồn Alpha” chính là tàu không số của ta, ký hiệu 198. Người thuyền trưởng đến nay vẫn còn sống và từng phải chịu nhiều nỗi đau day dứt khi không hoàn thành nhiệm vụ, để tàu rơi vào tay địch. Ông đã khóc khi được nghe chúng tôi đọc một đoạn trong tài liệu phía Mỹ viết, giúp sáng tỏ nhiều thông tin về cuộc truy đuổi con tàu. Cuộc tìm kiếm của phóng viên Báo Quân đội nhân dân còn sáng tỏ một sự thực khác về cái gọi là “triển lãm” tàu chiến thu được của quân đội Sài Gòn.

QĐND - “Chồn Alpha” chính là tàu không số của ta, ký hiệu 198. Người thuyền trưởng đến nay vẫn còn sống và từng phải chịu nhiều nỗi đau day dứt khi không hoàn thành nhiệm vụ, để tàu rơi vào tay địch. Ông đã khóc khi được nghe chúng tôi đọc một đoạn trong tài liệu phía Mỹ viết, giúp sáng tỏ nhiều thông tin về cuộc truy đuổi con tàu. Cuộc tìm kiếm của phóng viên Báo Quân đội nhân dân còn sáng tỏ một sự thực khác về cái gọi là “triển lãm” tàu chiến thu được của quân đội Sài Gòn.

“Chồn Alpha” trong sử sách

Con tàu trong cuộc rượt đuổi là tàu không số nào? Không khó khăn lắm, chúng tôi đã tìm thấy những dòng viết về nó trong cuốn Lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam (1955-2005) do NXB Quân đội nhân dân ấn hành năm 2005, có đoạn: “Trong những tháng đầu năm 1967, mặc dù đế quốc Mỹ ngăn chặn gắt gao, Đoàn 125 vẫn tiếp tục tìm mọi cách vận chuyển cho chiến trường. Năm 1967, Đoàn 125 tổ chức 5 chuyến vào Khu 5, bị địch ngăn chặn, 3 chuyến phải quay về, chỉ có 2 chuyến do tàu 43 và tàu 198 đảm nhiệm vào tới nơi an toàn...”.

“Tàu 198 do thuyền trưởng Vũ Tấn Ích và Chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch chỉ huy xuất phát ngày 6 tháng 7 năm 1967. Đêm ngày 14 tháng 7, tàu vào cách bến Ba Làng An (Quảng Ngãi) 6 hải lý thì gặp máy bay và tàu chiến địch bao vây bắn phá. Cán bộ, thủy thủ tàu 198 nổ súng đánh trả địch và cơ động vào bến Ba Làng An. Ở đây, tàu 198 vẫn bị địch tiến công. Trong trận này, chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch và Phó thuyền trưởng Phạm Chuyên Nghiệp đã anh dũng hy sinh”.

Thuyền trưởng Vũ Tấn Ích - năm 1967 (ảnh do nhân vật cung cấp)Ông Vũ Tấn Ích hiện nay. Ảnh: Phan Tiến Dũng

Như vậy, trước khi lâm nạn, tàu 198 từng thực hiện một chuyến hàng thành công. Cuốn Lịch sử Lữ đoàn 125 Hải quân (NXB QĐND-2001) viết về sự kiện này có đoạn: “Tàu 198 đánh trả và cơ động vào bến Ba Làng An (Quảng Ngãi). Song do không tổ chức hủy tàu được nên bị địch lấy nguyên tàu. Anh em lên bờ, đi bộ ra miền Bắc. Trong trận này, chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch và Phó thuyền trưởng Phạm Chuyên Nghiệp hy sinh. Đây là nỗi đau nhức nhối của Đoàn 125 trên con đường vận chuyển vũ khí vào Nam. Sau này, Đảng ủy đoàn và cán bộ tàu 198 đã kiểm điểm sâu sắc sự việc này”.

Nỗi đau 45 năm

Như vậy, câu chuyện diễn biến cuộc rượt đuổi, bắt sống “Chồn Alpha” trùng khớp với diễn biến về tàu 198 đã được ghi trong sử sách. Việc tàu 198 bị bắt đã trở thành nỗi ám ảnh trong lòng những người lính Lữ đoàn 125, cho dù hơn 40 năm đã trôi qua. Trên internet hiện có hẳn một diễn đàn mang tên “Đường Hồ Chí Minh trên biển”, tập hợp nhiều cựu chiến binh tàu không số và con cháu họ cũng như những người quan tâm, bàn luận sôi nổi suốt nhiều năm qua. Mới đây, khi truy cập vào diễn đàn, chúng tôi đã ghi lại được khá nhiều ý kiến về việc này. Ông Trần Hậu Vệ, một cựu chiến binh tàu không số viết: “Sau chuyến tàu đó như tôi biết, đồng chí Ích bị kỷ luật khiển trách nội bộ bởi lúc đó có thể nói là rất hiếm cán bộ thuyền được chọn lựa về đoàn tàu không số. Lỗi lầm hết sức lớn bởi từ vụ của đồng chí Ích trở đi, đoàn tàu không số phải chịu nhiều tổn thất, mất mát lớn, mà tiêu biểu là những chuyến đi của các tàu trong Tết Mậu Thân 1968. Ba con tàu ra đi trong dịp đó, chỉ có tàu 56 của chúng tôi thoát hiểm được”. “Thật lòng, không sợ mất lòng mà nói thì bác Ích rất có công, nhưng cũng có “tội”. Con tàu không đánh bộc phá dứt điểm ở bến Ba Làng nên địch đã lấy toàn bộ vũ khí tàu 198 về Sài Gòn khoe mẽ với dân chúng... Nhưng cái gì đã qua thì nó đã xa, nhắc lại chỉ thêm đau lòng đồng đội" -Trần Hậu Vệ.

Theo thông tin từ phía quân đội Sài Gòn khi đó, sau “chiến thắng trên sông Sa Kỳ”, “Chồn Alpha” – tức tàu không số 198 đã bị họ kéo về Sài Gòn triển lãm, trưng bày toàn bộ số vũ khí thu được để khuếch trương thành công của chiến dịch Market Time. Gần đây, ông Đỗ Thái Bình, một cựu kỹ sư tàu biển đang sống ở nước ngoài đã thu thập được nhiều hình ảnh về cuộc trưng bày và đưa lên blog cá nhân. Theo đó, cuộc “triển lãm” đã diễn ra rất “hoành tráng”. Con tàu được kéo về Sài Gòn, trưng bày tại bến Bạch Đằng cận kề một cầu cảng với tấp nập người đến xem. Nhìn nó có vẻ thật nhỏ bé và “tội nghiệp” với dáng vẻ cũ kỹ, han gỉ, mốc thếch bên cạnh một dàn chiến hạm đồ sộ mà đối phương cố tình cho đỗ ngay phía trước như để tạo ra một sự tương phản, gây cảm xúc mạnh mẽ cho người xem triển lãm. Cùng với đó là hình ảnh hàng nghìn khẩu súng được thu lượm, xếp hàng dài đặt trên bờ.

Tình dân, tình đồng đội

Sự thật có đúng như vậy không?

Ông Lương Hữu Lâm, Ban Liên lạc Cựu chiến binh đoàn tàu không số toàn quốc, sau khi nghiên cứu đã khẳng định với chúng tôi: Hoàn toàn không có chuyện tàu 198 – "Chồn Alpha" được kéo về Sài Gòn triển lãm. Đó chỉ là trò lừa bịp của quân đội Sài Gòn trước dân chúng và binh lính. Trên thực tế, sau khi địch lấy vũ khí mang đi, con tàu neo ở Đà Nẵng bị bỏ chỏng chơ, đã nhanh chóng bị đặc công ta tiếp cận, dùng thuốc nổ hủy bỏ, phi tang. Con tàu mà địch triển lãm ở bến Bạch Đằng, có thể chỉ là một con tàu “ma” giả mạo.

Cuộc triển lãm với tàu 198 bị cho là giả mạo được thực hiện ở bến Bạch Đằng, Sài Gòn tháng 9-1967. Ảnh tư liệu

Còn thuyền trưởng Vũ Tấn Ích cùng những người thoát hiểm sau khi con tàu bị địch bắt, gần 45 năm đã trôi qua, nay họ ở đâu?

Sau khi tìm hiểu thông tin tại Lữ đoàn 125, chúng tôi đã liên lạc được với ông Vũ Tấn Ích. Người thuyền trưởng của “Chồn Alpha” năm nào, nay đã bước sang tuổi 81 nhưng vẫn còn rất minh mẫn. Hiện ông đang sống trong một ngôi nhà nhỏ tại phố Nguyễn Tri Phương, thành phố Đà Nẵng. Khi tôi đặt vấn đề hỏi về tàu 198, có lẽ đã chạm đến một nỗi đau lặn sâu trong vùng ký ức, ông lặng đi hồi lâu rồi cất tiếng:

- Chuyện xảy ra lâu lắm rồi! Nhắc lại làm gì?

Sau hồi lâu tâm tình, khơi gợi và kể lại những gì chúng tôi mới dịch được từ bài viết về “Chồn Alpha” của Mỹ, ông mới mở lòng, trò chuyện cùng tôi. 45 năm trôi qua rồi, đây là lần đầu tiên ông được nghe tường thuật chi tiết về trận rượt đuổi con tàu do mình làm thuyền trưởng từ phía đối phương. Ông cũng ngạc nhiên vô cùng khi đối phương đặt tên cho con tàu thật ngộ nghĩnh “Chồn Alpha”. Nghe tôi thuật lại, ông thừa nhận những gì đối phương miêu tả tương đối chân thực và sát với diễn biến của cuộc rượt đuổi. Ông nói:

- Đó là một chuyến đi đầy cam go, khi biết địch vây ép, tôi bình tĩnh yêu cầu anh em không manh động. Vào tới gần Lý Sơn, thấy ánh đèn tàu, tôi quyết định cho bật đèn hành trình để đi, đồng thời ngầm báo với địch: mình là tàu cá, làm ăn “chân phương”. Đến khi chúng không ép nữa, bỏ đi rồi chúng tôi mới táo bạo lao vào bờ thì... Chi tiết họ viết rằng tìm thấy một xác thủy thủ trên tàu là đúng. Đó là thi thể anh Trạch, chính trị viên. Khi tàu đã mắc cạn và chiến đấu với địch hàng giờ, bị địch bao vây, chúng tôi đã quyết định rút khỏi tàu và cử Chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch và Phó thuyền trưởng Phạm Chuyên Nghiệp ở lại hủy tàu. Tuy nhiên, không hiểu sao hai anh đã không thể kích nổ được bộc phá theo kế hoạch. Anh Nghiệp sau khi rời tàu, bơi được vào bờ nhưng bị thương nặng đến hôm sau thì hy sinh. Còn anh Trạch, có lẽ đã hy sinh vì trúng đạn khi còn ở ngay trên tàu.

- Nghe nói sau vụ bị đối phương thu tàu ấy, bác và toàn bộ thành viên tàu 198 đã phải nhận hình thức kỷ luật nghiêm khắc? – Tôi hỏi.

- Lúc đó chi bộ họp kiểm điểm, phê bình nghiêm khắc, tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thất bại cay đắng. Chúng tôi đã chỉ ra nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Riêng tôi là thuyền trưởng, nói gì thì nói, nguyên nhân gì thì nguyên nhân nhưng không hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm trước hết thuộc về người chỉ huy. Tôi đã nhận trách nhiệm thuộc về mình. Cấp trên chỉ đạo phải kiểm điểm, rút kinh nghiệm sâu sắc, tuy nhiên cũng không thi hành hình thức kỷ luật gì cụ thể. Không có hình thức kỷ luật nào, nhưng thất bại ấy luôn là nỗi đau đè nặng suốt cuộc đời tôi như một ám ảnh. Đau vì thất bại, mất tàu là một chuyện, nỗi đau lớn hơn chính là sự hy sinh của đồng đội, mình trở về, còn anh em mãi mãi nằm lại” – ông tâm sự.

Dù là một con cá kình trong đội tàu không số, từng thực hiện 9 chuyến đi biển, trong đó có 6 chuyến thành công nhưng cuộc đời binh nghiệp của ông đúng là “ba chìm, bảy nổi, chín lênh đênh”, đến lần thứ chín thì xảy ra sự cố với tàu 198. Không bị kỷ luật nhưng ở một khía cạnh nào đó, ông Ích đã bị ảnh hưởng rất nhiều. Ông không được làm thuyền trưởng, không được đi biển nữa mà được điều về bộ phận tác chiến của Lữ đoàn. Năm 1970, ông được điều chuyển về đơn vị đặc công nước rồi lại về làm Tiểu đoàn trưởng đơn vị tàu rà phá ngư lôi. Năm 1975, ông vào chiến trường Liên khu 5, tham gia giải phóng thành phố Đà Nẵng và công tác tại Quân khu 5, tới năm 1982 thì nghỉ hưu với quân hàm trung tá. Tuổi xế chiều, người vợ lại ra đi quá sớm, ông phải vật lộn với cuộc sống, lo cho con, cho cháu.

Chiến tranh thật khắc nghiệt, để lại bao thân phận đắng cay. Nhưng điều còn mãi là tình người. Cách đây hai năm, chị Loan, vợ anh Nghiệp ở Tứ Kỳ, Hải Dương – người vẫn ở vậy thờ chồng mấy chục năm qua cùng em trai anh đã tìm gặp ông rồi cùng ông trở lại Quảng Ngãi tìm hài cốt anh Nghiệp. Thật cảm động, bác Nguyễn Tương, nguyên Chủ tịch xã từ năm 1967 đã mang thi hài anh về chôn trên rẫy cạnh nhà mình. Lúc chiến tranh vội vàng, gấp gáp, bác cũng không kịp hỏi tên, chỉ biết người lính hy sinh là thuyền phó nên nhà bác có tám anh em, bác gọi anh Nghiệp là... “chú Chín”, thờ phụng, cúng giỗ như ruột rà. Rồi bác cùng anh em lại lo đưa anh về nghĩa trang liệt sĩ xã, đề mộ vô danh...

Trước cuộc gặp gỡ ấy, bác Tương bất ngờ nằm mơ thấy anh Nghiệp về, đòi bác làm cơm để chia tay. Lúc đưa chị Loan ra nghĩa trang, dù không nói trước anh nằm mộ nào, tự dưng chị đi thẳng tới ngôi mộ vô danh số sáu, đúng mộ anh nằm, ôm lấy mộ kêu tên anh, khóc thảm thiết.. .Có lẽ, đạn bom, thời gian, nỗi đau cách trở dường như không ngăn được sợi dây tình cảm thiêng liêng, kỳ diệu...

Nguyên Minh

Hội Biển Việt Nam họp đại hội

Trong chuyến công tác tháng 9 này có tham dự đại hội Hội Biển .So với những ngày đầu với Ngọc Thụy và Phi Hoàng,thời kỳ của ăn bo bo thì bữa cơm thân mật buổi trưa có khá nhiều với ê hề tôm cá ,cũng chưa bằng những bữa cơm tại Oscar Sài Gòn của Câu Lạc Bộ những Người Đi Biển..nhưng hình như vào những ngày đầu đó,người ta đến Hội với nhiều hơn tiếng sóng ầm ì ở trong lòng

Chủ Nhật, 18 tháng 9, 2011

Hội thảo công nghiệp đóng tàu

(Petrotimes) - Sáng 16/9, tại trụ sở Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) đã diễn ra hội thảo “Công nghiệp tàu thủy và công trình biển Việt Nam”. Điểm nhấn của cuộc hội thảo này là những tham luận của các đơn vị thuộc Petrovietnam về công nghiệp đóng tàu, dịch vụ dầu khí và các công trình chế tạo giàn khoan trên biển.

Đến dự buổi hội thảo có GS.TSKH Lã Ngọc Khuê – Phó chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật – Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam. Ông Đỗ Hữu Hào – nguyên Thứ trưởng Bộ Công Thương.

Về phía Petrovietnam có sự tham dự của ông Hoàng Xuân Hùng – Phó chủ tịch Hội đồng Thành viên, ông Vũ Quang Nam – Phó tổng giám đốc Petrovietnam.

Tàu dịch vụ dầu khí của PTSC.

Từ những ngày đầu khi Việt Nam chế tạo thành công tàu trọng tải 1.000 tấn nhưng phải kéo sang Quảng Châu để lắp đặt máy hơi nước, đến nay, Việt Nam đã có thể chế tạo những con tàu hàng 22.500 DWT; Tàu chở dầu, hóa chất 13.000 DWT.

Có thể nói giai đoạn 1996 – 2007 là thời kỳ huy hoàng của công nghiệp tàu thủy Việt Nam. Tốc độ tăng trưởng giai đoạn này luôn đạt từ 35-40%/năm. Đội tàu quốc gia hiện nay có năng lực 7,3 triệu DWT với hơn 70.000 cán bộ công nhân viên. Nếu tính tới nhu cầu gia tăng 5%/năm và số lượng thay thế 5%/năm thì chỉ tính riêng nhu cầu vận tải, mỗi năm nước ta cần đóng mới 70-80 vạn tấn tàu.

Ở lĩnh vực đóng tàu, Petrovietnam đang cùng Vinashin song hành đóng nhiều tàu chở dầu, tàu dịch vụ dầu khí có công nghệ cao. Riêng các công trình trên biển, Petrovietnam đang hướng tới là nhà chế tạo, cung ứng công trình trên biển hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Nổi lên là dự án chế tạo giàn khoan tự nâng 90m nước của Công ty Cổ phần Chế tạo Giàn khoan Dầu khí (PV Shipyard).

Dự án tiến hành toàn bộ khâu thiết kế chi tiết tại Việt Nam dưới sự giám sát của 5 chuyên gia nước ngoài giàu kinh nghiệm về lĩnh vực kết cấu; Điện và điện tự động; thiết bị khoan; đường ống. Toàn bộ công tác thi công của dự án được bắt đầu triển khai từ tháng 3/2010 với tổng khối lượng thi công dự kiến khoảng 9.685 tấn kết cấu, 950 tấn ống công nghệ; 1.748 tấn thiết bị, các hạng mục biển, điện tự động, 135.459 m2 bắn cát, phun sơn… Ngày 5/9/2011, giàn khoan đã được hạ thủy thành công, đánh dấu việc hoàn thành giai đoạn chế tạo quan trọng của giàn khoan.

Đây là thành công ngoài mong đợi của ngành cơ khí Việt Nam nói chung và cơ khí dầu khí nói riêng. Với tỷ lệ nội địa hóa đạt 35%, đánh dấu sự thành công bước đầu của chủ trương phát huy nội lực, góp phần tự chủ phát triển đất nước. Ngoài việc chế tạo, Petrovietnam còn giao cho Tổng Công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) chế tạo, lắp đặt đầu nối các công trình dầu khí như giàn khoan, giàn khai thác, giàn công nghệ, chân đế, khối nhà ở trên biển.

Trước đây, các sản phẩm này đều phải nhập khẩu nhưng giờ đây, những sản phẩm mang thương hiệu Việt – PTSC đã xuất hiện dày đặc hơn trên biển Việt Nam. Năm 2010, PTSC đã tổ chức thi công chế tạo và hạ thủy thành công chân đế giàn khai thác Chim Sáo cho Công ty Premier Oil. Đây là cấu kiện dầu khí siêu trường siêu trọng lớn nhất được chế tạo tại Việt Nam từ trước đến nay với khối lượng trên 5.000 tấn. Tiếp nối thành công trên, PTSC đang thực hiện dự án Biển Đông cho Biển Đông POC với tổng khối lượng thi công chế tạo trên 30.000 tấn và giá trị trên 1 tỉ USD.

Một lĩnh vực quan trọng khác của PTSC là phục vụ các hoạt động khai thác dầu khí như cung cấp, quản lý, vận hành, khai thác và bảo dưỡng các tàu chứa xuất và xử lý dầu thô FSO/FPSO (Floating Storage Offloading/ Floating Production Storage Offloading). Hiện tại, PTSC đang sở hữu và đồng sở hữu 5 tàu FSO/FPSO; tổ chức cung cấp các dịch vụ vận hành, khai thác, bảo dưỡng sửa chữa cho trên 10 tàu FSO/FPSO trong và ngoài nước. Tuy nhiên, việc đóng mới tàu FSO/FPSO chủ yếu được triển khai thực hiện bởi các nước trong khu vực là Hàn Quốc, Malaysia, Nhật Bản, Singapore…

Việt Nam chỉ có một tàu FSO 5 được triển khai đóng mới và đã bộc lộ điểm yếu của ngành đóng tàu tại Việt Nam là không đồng bộ các thiết bị, hệ thống các thiết bị dẫn đến FSO 5 không thật sự đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật cao nhất. Sắp tới, PTSC cùng các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ dầu khí trên biển sẽ gặp nhiều thách thức về yêu cầu kỹ thuật, công nghệ ở các dự án Sư Tử Trắng, Hải Sư Trắng – Hải Sư Đen, Ruby B-Gaslift, Thăng Long – Đông Đô, dự án Lô B&52 của Chevron… cũng như các nhu cầu về dịch vụ tàu FSO, FPSO.

Công ty Công nghiệp Đóng tàu Dung Quất đang đi tiên phong trong lĩnh vực đóng mới tàu cho ngành Dầu khí. Công ty Công nghiệp Đóng tàu Dung Quất chuyển từ Vinashin sang Petrovietnam từ tháng 7/2010 với trên 2000 công nhân. Theo khảo sát thì trong vòng nửa thế kỷ tới, nhu cầu chuyên chở các dạng năng lượng bằng tàu thủy vẫn chiếm 60% khối lượng. Đặc biệt, vùng biển nước sâu sẽ hứa hẹn là khu vực sôi động nhất trong hoạt động khai thác, chiếm 30% sản lượng dầu. Trên thế giới, trong vòng nhiều năm tới sẽ có 175.000km ống ngầm và hơn 6.000 giàn khoan phải thu dọn vì hết dầu khai thác. Đây là những nhu cầu lớn để ngành đóng tàu dịch vụ dầu khí Việt Nam mở rộng thị trường chế tạo các tàu dịch vụ dầu khí.

Như vậy, ngành đóng tàu dịch vụ dầu khí, vận chuyển dầu và các công trình biển đã và đang khẳng định được vị thế vững mạnh. Petrovietnam không chỉ vững mạnh trong việc khai thác và chế biến dầu khí mà còn đang dần chiếm lĩnh thị trường nội địa trong lĩnh vực sản xuất các phương tiện vận tải biển và công trình dầu khí.

Hầu hết các cơ sở đóng tàu không có đủ việc làm

Đức Chính

(PL)- Ngành đóng tàu VN đang gặp khó. Đó là đánh giá của Cục Đăng kiểm VN tại hội thảo “Tìm hướng đi cho ngành công nghiệp tàu biển VN” do Hiệp hội Khoa học Kỹ thuật Công nghiệp Tàu thủy VN phối hợp với Tập đoàn Dầu khí Quốc gia VN tổ chức ngày 16-9 tại Hà Nội.
Việt Nam - Ấn Độ: Có nhiều tiềm năng để hợp tác phát triển ngành công nghiệp đóng tàu
Thứ tư, 16/03/2011 21:15

(CAO) Việt Nam-Ấn Độ mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực đóng tàu là nội dung chính của Hội thảo hợp tác Ấn Độ-Việt Nam trong ngành công nghiệp đóng tàu do Đại sứ quán Ấn Độ tổ chức vào ngày 15 - 3.

Phát biểu tại hội thảo, Đại sứ nước Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam Ranit-Rae khẳng định, cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Ấn Độ trong lĩnh vực đóng tàu là rất lớn, nhất là khi ngành công nghiệp đóng tàu trên thế giới đang hồi phục. Ông Ranit-Rae nhấn mạnh Ấn Độ rất quan tâm đến ngành đóng tàu của Việt Nam bởi Việt Nam có nhiều tiềm năng để phát triển ngành công nghiệp đóng tàu như đường bờ biển dài, chi phí nhân công rẻ. Ngoài ra, quá trình tái cơ cấu của Vinashin sẽ giúp ngành đóng tàu của Việt Nam trong tương lai sẽ “cất cao” hơn nữa.


Ngành công nghiệp đóng tàu của Việt Nam đã có một bước tiến dài

Trong khi đó, Ấn Độ là một nước nổi tiếng về công nghiệp đóng tàu. Trong vài năm qua, ngành đóng tàu của Ấn Độ có bước phát triển vượt bậc, đặc biệt, trong khoảng thời gian từ năm 2002-2010, doanh thu đóng tàu của Ấn Độ tăng trưởng trên 250%.

Bên cạnh đó, Ấn Độ còn có thế mạnh về năng lực đóng tàu luôn được nâng cao, nhân công rẻ... Do đó, cơ hội hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực đóng tàu là rất lớn. Ông Ranit-Rae cũng chỉ ra một số lĩnh vực mà các doanh nghiệp hai nước có thể tăng cường hợp tác như chuyển giao công nghệ và phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ cho các xưởng đóng tàu.

Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Hồng Trường cũng cho biết từ năm 2007, mối quan hệ giữa hai nước đã trở thành mối quan hệ đối tác chiến lược. Việt Nam và Ấn Độ đều là hai nước có ngành công nghiệp đóng tàu là một trong những ngành mũi nhọn của đất nước.

Trước đây, Vinashin đã ký biên bản ghi nhớ với Nhà máy đóng tàu Goa của Ấn Độ về lĩnh vực đào tạo. Hiện Vinashin đang có ý định xây dựng cơ sở sửa chữa tàu ở Cam Ranh. Thông qua cuộc hội thảo này, ông Trường mong muốn Vinashin sẽ tiếp cận với các đối tác tiềm năng của Ấn Độ để cùng đầu tư trong lĩnh vực này và cũng như các lĩnh vực khác, nhằm phát triển ngành công nghiệp đóng, sửa chữa tàu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và đa dạng hóa sản phẩm trong ngành đóng tàu.

Theo Cục Đăng kiểm VN, tính đến hết tháng 8-2011, VN có hơn 1.600 tàu biển. Đội tàu biển của VN có đầy đủ các loại tàu thương mại khác nhau, bao gồm tàu chở hóa chất, chở khí hóa lỏng, tàu cao tốc, tàu chở khách, tàu thăm dò địa chấn,...

Tuy nhiên, tám tháng đầu năm 2011, hầu hết các cơ sở đóng tàu không có đủ việc làm. Nhiều cơ sở đóng tàu nhỏ ra đời ồ ạt trong giai đoạn 2007-2009 đã phải ngừng hoạt động, giải thể. Đa số các dự án đóng mới tàu đều bị chậm tiến độ, nhiều dự án bị hủy bỏ, một số chiếc đang đóng mới đã phải chuyển sang cắt phá để thu hồi phế liệu. Các tàu đang khai thác cũng gặp nhiều khó khăn, phần lớn các chủ tàu đều bị thua lỗ, phá sản. Khoảng 20% tàu nhỏ và trung bình phải tạm ngừng hoạt động.

TRÀ PHƯƠNG




Thứ Năm, 26 tháng 5, 2011

Lương Văn Triết -người thiết kế tàu không số



Khi anh Triết ra đi ,mình ở xa không tới được nên chỉ gửi hoa chia buốn với chị Long và cháu Huy.Cái tình của người làm nghề,còn thực ra mình không cùng đơn vị với anh Triết ..Và ,trước đây,đôi khi còn không khoái phong cách Tàu của các bác học từ Thượng Hải về .Lúc này mình chỉ nghĩ với người thiết kế con tàu không số này,đáng nhẽ chế độ phải làm to hơn ,có ý nghĩa hơn là một cái chết của một cụ già về hưu tại một phố ven đê !!Tất cả chỉ vì không có một Hội Nghề nghiệp đúng nghĩa như tất cả các quốc gia có biển khác !!!

Những đồng nghiệp và lãnh đọa cũ của anh Triết.Trên hàng đầu từ trái sang phải là Nguyễn Cảnh Thanh và Trịnh Xương .Hàng sau từ phải đọc được :Nguyễn Hữu Bảo ,trưởng phòng kế hoạch Viện và hai vị khác 

Một thông báo chia buồn như mọi thông báo cho các cụ về hưu bình thường trong khi tin buồn cho các nhà chính trị thì đầy chuyện thành tích  các trận đánh .Một kỹ sư như anh Triết đáng ra phải có một thông báo tin buồn mang màu sắc tàu bè ,biển cả hơn !!
Toàn cảnh đám tang .Vòng hoa của mình đã được đặt trân trọng bên Anh suốt cuộc lễ,vòng hoa lạ kiểu Sài Gòn !! .Cám ơn Long và cháu Huy đã hiểu tấm lòng của tôi với Anh cũng như với nền công nghiệp biển non trẻ của nước nhà .Tôi trân trọng mọi đóng góp của các Anh,dù những chuyện đời thường,đó lại là một việc khác.Đó la điều nhắc nhở ta phải sống tử tế ,tốt đẹp với các đòng nghiệp ,dù trẻ già hay có những cá tính khác nháu !   

Hình chụp tàu không số từ máy bay Mỹ ,nay là hình kỷ niệm của Đoàn Tàu Không Số
Biết tin Lương Văn Triết bị đau bệnh nặng,tôi gọi điện về nhà anh ,đường Âu Cơ Hà Nội,nhưng không ai bắt máy.Giờ này có lẽ chị Long vợ anh cũng đang trong bệnh viện cùng anh giành giật những giây phút cuối cùng của sự sống .Một số các bậc tiền bối của ngành đóng tàu nước ta đã lần lượt ra đi như Nguyễn Hữu Tố,Hồ Quang Long,Lê Xuân Ôn... .Biết rằng đời người không tránh khỏi quy luật của tuổi tác và bệnh tật.sinh tử là lẽ thường,nhưng vào lúc này những kỷ niệm về một trong những người thiết kế tàu thủy đầu tiên của nước nhà bắt tôi cầm bàn phím và hồi tưởng lại,và có lẽ những ghi chép này có ích phần nào cho các bạn trẻ đang làm việc trong công nghiệp biển của nước nhà .
Câu chuyện bắt đầu từ cách đây hai năm,khi tôi tìm được toàn bộ các ảnh chụp và hồ sơ của con tàu 198,con tàu thuộc đoàn “tàu không số”.Đó là con tàu thứ tư trong loạt “tàu 100 tấn” đóng tại xưởng đóng tàu Ba dưới sự chỉ huy của giám đốc Đoàn Kim Quang và chuyên viên kỹ thuật Phạm Văn Năm .Biết anh là người thiết kế chính con tàu này,tôi đem theo các tấm hình,hồ sơ về cuộc dượt đuổi con tàu này của hải quân Sài Gòn tới nhà anh tại con đường Âu Cơ
Hà Nội.Cuộc dượt bắt này được đối phương gọi tên là "chiến công trên sông Sa kỳ" -The Sa Ky River Victory mà ta có thể xem toàn bộ khi bấm chuột vào đây
Chú thích hình trên :Cuộc triển lãm con tàu bắt được của Việt cộng tại bến Bạch Đằng
1/Từ ngôi trường thân yêu “chuyên nghiệp đóng tàu Thượng Hải”
Bây giờ thì anh nói chuyện đã khá khó khăn ,diễn tả mọi thứ khá vất vả ,chả bù cho lúc viết hồi ký “Ghi chép trên các nẻo đường thiết kế” (nhà xuất bản GTVT năm 2000) ,hay khi gặp nhau tại dinh Độc Lập Sài Gòn tại lễ chào mừng việc thành lập bộ phận thiết kế tàu phía Nam.Vốn là người ít nói,thận trọng ,lại đã từng là một trong những người đầu tiên được đào tạo tại Thượng Hải ,anh em trong cơ quan thiết kế thường nói đùa anh là một trong những người cầm đầu ”trường phái Tàu ” trong thiết kế .Chẳng là lúc đó ,cơ quan thiết kế còn là một phòng trong Cục Cơ Khí bộ GTVT và hàng tháng tôi thường theo lãnh đạo Cục xuống dự các cuộc họp giao ban với phòng thiết kế mà các cán bộ kỹ thuật được đào tạo từ nhiều nguồn như Ba Lan,Liên Xô,Tiệp Khắc ,Bắc Triều,CHDC Đức ,Rumani ...nhưng có lẽ số học từ Trung Quốc chiếm thế áp đảo với số lượng cán bộ và vị trí lãnh đạo...Trịnh Xương ,trưởng phòng sau là Phó Viện Trưởng ,Hồ Quang Long –Cục Phó Cục Cơ khí khi về hưu và Lương Văn Triết ..,tất cả đều được đào tạo từ cùng một trường ,với cái tên là ”Trường Chuyên Nghiệp Đóng Tàu Thượng Hải”.Lục tìm trong đống các tấm ảnh đã hoen ố vì màu thời gian,Triết đưa cho tôi xem bức hình chụp lễ tốt nghiệp Trường này vào năm 1958 .Rời mái trường trung học Lương Ngọc Quyến Việt Bắc ,chàng học sinh sinh năm 1934 quê Lý Nhân Nam Hà hăm hở bước vào một ngành học hoàn toàn mới mẻ với đất nước,sau chiến thắng Điện Biên Phủ,sau khi nửa nước miền Bắc bước vào xây dựng hòa bình ,vào lúc mà chủ tịch Hồ Chí Minh mô tả qua vần thơ của Tố Hữu
”Xưa là rừng nói là đêm
Giờ thêm sông biẻn lại thêm ban ngày ”
Trường Chuyên Nghiệp Đóng Tàu Thượng Hải ,một trường thực hành chuyên phục vụ cho công nghiệp đóng tàu và hải quân của Trung Quốc,sau này là Viện Khoa Học Đóng Tàu Hoa Đông và hiện nay là Đại Học Khoa Kỹ Giang Tô ,đã đảm nhận đào tạo những ”hạt giống ” của công nghiệp hàng hải cho Việt Nam và Bắc Triều Tiên . Từ năm 1954 tới 1962,ngoài hàng nghìn học sinh Trung Quốc ,trường còn nhận đào tạo 24 lưu học sinh Việt Nam và Bắc Triều Tiên,tất cả sau này giữ những trọng trách trong công nghiệp và hàng hải , trong số đó có Trịnh Xương,Lương Văn Triết,Nguyễn Soạn, Nguyễn Tốt , Hồ Quang Long,Ngô Ngọc Lân,Nguyễn Gia Đăng là những lãnh đạo của ngành đóng tàu tại Cục Cơ Khí Bộ GTVT,Nguyễn Phương Ninh (Đại tá,Cục trưởng Cục Kỹ Thuật Hải Quân), Trần Luân (Quản Đốc Phân Xưởng Máy , Bí Thư Đảng Ủy Đóng Tàu Bạch Đằng),Nguyễn Văn Thức (Phó Giám Đốc Công Ty Vận Tải Biển III), Trần Luân Kim (Hội trưởng Hội Điện Ảnh Việt Nam),Nguyễn Văn Huấn (phó Giám Đốc Nhà Máy Đóng Tàu Tam Bạc), Bạch Quốc Văn, Đinh Ngọc Liễn (vụ trưởng Vụ Kỹ Thuật Bộ Công Nghiệp) …
2/Thiết kế con tàu 100 tấn
Trong cuộc đời thiết kế ,đã có nhiều con tàu hình thành qua các nét bút của mình,thành công có ,thất bại có ,nhưng có lẽ con tàu mang tên thương mại “tàu 100 tấn” để lại cho Lương Văn Triết và các đồng sự nhiều kỷ niệm không quên.Trịnh Xương,tác giả của phương án này thường vui kể một mẩu chuyện có liên quan tới Đào Vũ Hùng ,một thành viên trong nhóm thiết kế chuyên về kết cấu của con tàu .Chẳng là ,vào lúc này chị Lộc –vợ kỹ sư Hùng-đang mang thai cháu trai đầu tiên .Cả nhóm thiết kế -ngoài Trịnh Xương là chủ phương án còn có Lương Văn Triết ,thiết kế chính ,chịu trách nhiệm tính năng ,Đào Vũ Hùng cùng Cao Bút phần kết cấu –vui bàn nhau chuyện đặt tên cho con trai đồng nghiệp và thấy không gì thích hợp hơn là tên “Đào Bách Tấn “ để kỷ niệm những ngày tháng miệt mài quên ăn quên ngủ ,chỉ biết tới con tàu một trăm tấn ! Con trai của thày Hùng của chúng tôi –Đào Vũ Hùng sau này quay trở về nghề sư phạm ,dạy khóa vỏ tàu đầu tiên -không mang tên Bách Tấn mà mang tên Học Hải như niềm yêu say mê nghề ,hiện nay cũng là một giảng viên của Đại Học thành phố Hồ Chí Minh.Kể lại chuyện xưa ,Triết cho biết ,lúc đó mục đích của con tàu hoàn toàn được giữ bí mật,chỉ biết đó là tàu hàng 100 tấn ,phải có tính năng vượt biển tốt,mọi việc đều nhận yêu cầu từ Trịnh Xương,mà Trịnh Xương lại nhận chỉ thị trực tiếp từ Cục trưởng Ngô Văn Năm và đôi khi gặp cả Phan Trọng Tuệ ,Phạm Hùng ...Con tàu có kích thước chủ yếu LxBxT=28x5,6x2,2 đặt máy Đức 225 CV,được đóng loạt đầu tiên gồm 6 chiếc tại Xưởng Đóng Tàu Ba ,sau này là Nhà Máy Đóng Tàu Tam Bạc và giao ngay cho quân đội.Đây có lẽ là giai đoạn hai trong việc tìm kiếm các giải pháp vượt biển chi viện cho miền Nam ,bắt đầu từ việc nghiên cứu bắt chước đóng theo mẫu “thuyền Gò Công” đưa từ miền Nam ra .Sau giai đoạn này ,người ta thấy cần phải dùng những con tàu mạnh mẽ hơn,có khả năng ngụy trang tốt hơn ,được đóng bằng thép thay cho gỗ ,tàu có hai đáy dễ dàng cất dấu ...tức là phải thiết kế mới hoàn toàn theo yêu cầu ,thay vì theo khuôn mẫu của những tàu cá bằng gỗ có sẵn.Tính năng của tàu 100 tấn là tuyệt vời –Trịnh Xương thường nói với tôi như vậy mỗi khi nhắc lại quá trình đóng con tàu này –và anh cho biết thêm , tuyến hình và các kích thước của tàu 100 tấn này là một thông số tham khảo quan trọng cho các tàu Tự Lực,Giải Phóng được đóng hàng loạt tại các xưởng trong nước và tại nhà máy đóng tàu Quảng Châu Trung Quốc sau này .Đưa bộ hồ sơ tàu 198 cho Lương Văn Triết xem,tôi nói rằng ,qua cuộc dượt đuổi của hải quân Mỹ và Sài Gòn với chiếc tàu này,con tàu thứ tư trong loạt tàu 100 tấn,đóng tại Xưởng Ba do anh thiết kế,anh sẽ cảm nhận thêm tính năng con tàu này ra sao
3/Câu chuyện về con tàu 198
Năm nay là năm thứ 50 về Ngày Truyền Thống Đường Hồ Chí Minh Trên Biển (23/10/1961-23/10/2011) .Cách đây hai tháng,tại Đà Nẵng,Hội Cựu Chiến Binh đã kỷ niệm ngày này với sự có mặt của nhiều thuyền trưởng ,máy trưởng,các thủy thủ của đoàn 759 ,tiền thân của Lữ đòan 125 ,”đoàn tàu không số” ,những con người đã lập nên những kỳ tích trên con đường mòn ,trong đó có Vũ Tấn Ích ,81 tuổi (ông sinh năm 1931) ,người đã thực hiện 9 chuyến vượt biển. Hiện nay ,ông Ích sống tại đường Nguyễn Tri Phương Đà Nẵng nhưng ông vốn quê tại xã Bình Thới huyện Bình Sơn Quảng Ngãi.Ra Bắc tập kết ,năm 1956 ông được cử đi học hải quân tại |Trung Quốc sau đó về làm thuyền trưởng tàu số 5 của quân chủng hải quân bảo vệ vùng biển phía bắc .Năm 1964,Vũ Tấn Ích được chuyển sang đoàn 759 ,bắt đầu những chuyến hành trình chi viện cho chiến trường miền Nam.Chuyến đi đầu tiên gồm 12 các bộ chiến sĩ đội 6 đều là con em khu Năm và Nam Bộ thực hiện chuyển vũ khí vào tỉnh Bến Tre.Trên đường đi,do không thực hiện cập vào Bến Tre như dự định lúc xuất phát ,con tàu đã quyết định đi xuống Cà Mâu và may mắn gặp được Bông Văn Dĩa,mọi vũ khí đã được bốc xếp khẩn trương và con tàu quay trở lại miền Bắc ,kết thúc một chuyến đi tốt đẹp.Trừ một chuyến bị mắc cạn phải hủy tàu tại Trường Sa ,Vũ Tấn Ích đã thực hiện 7 chuyến thành công tốt đẹp và bắt đầu chuyến thứ chín ,khi ông nhận con tàu 100 tấn thứ tư trong loạt tàu đóng tại Xưởng Ba.Đó là một ngày đầu tháng 07/1967 ,chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch và thuyền trưởng Vũ Tấn Ích sau khi nhận tàu ,nhận hàng đầy đủ ,con tàu đã xuất phát từ Đồ Sơn vào ngày 06/07/1967. Đêm 14/07/1967, tàu 198 gặp máy bay và tàu chiến địch bao vây. Cuộc dượt đuổi của tàu đối phương theo chiếc “tàu đánh cá lạ” kéo dài suốt từ ven biển miền Trung ,vượt qua hải phận quốc tế tới gần đảo Hải Nam rồi con tàu cơ động vào bến Ba Làng An (Quảng Ngãi).Do không tổ chức hủy tàu được nên bị đối phương lấy nguyên tàu cùng toàn bộ hàng hóa ,vũ khí đem về triển lãm tại bến Bạch Đằng Sài Gòn vào tháng 09/1967 . Trong trận này, chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch và thuyền phó Phạm Chuyên Nghiệp hy sinh. Thuyền viên còn lại lên bờ, đi bộ ra miền Bắc .Sau chuyến đi đau thương đó, ông Vũ Tấn Ích chuyển lên bờ công tác,và năm 1982 nghỉ hưu với quân hàm trung tá, cán bộ Phòng tác chiến Quân khu 5 .
Cầm trên tay tấm hình con tàu 198,lần đầu tiên Lương Văn Triết mới thấy được sản phẩm của mình,nhưng đang trong tay đối phương ! một tấm hình mà phải hàng chục năm sau mới tới tay của người thiết kế chính của con tàu này.Cũng phải thôi ,vì năm tháng trôi qua ,mọi việc mới xác minh rõ ràng .Sau chuyến đi bất thành của tàu 198 ,Vũ Tấn Ích chịu kỷ luật và vụ việc mất tàu không được ai nhắc tới .Gần đây,những chiến công của các chuyến đi trước 198 của Vũ Tấn Ích được nhắc lại,người thuyền trưởng ở tuổi 81 lại được xuất hiện trên các phương tiện báo chí truyền hình và có lẽ con tàu 198 cũng giúp ngành đóng tàu chúng ta nhớ lại bản thiết kế tàu 100 tấn của những vị tiên phong .Điều đang tiếc là toàn bộ hồ sơ thiết kế con tàu,một vật chứng đáng lưu giữ trong bảo tàng Đường Mòn Hồ Chí Minh trên Biển lại không còn ,dù là một bức phác thảo hay một chỉ thị kỹ thuật.Trong khi đó ,bộ ảnh về cuộc triển lãm tàu 198 tại Sài Gòn và những ghi âm cuộc rượt đuổi mà đối phương ghi lại vẫn đang lưu giữ đâu đó trên mạng internet.Những chi tiết về lịch sử hình thành con tàu chắc chắn sẽ giúp cho các bạn trẻ ,dù ngày hôm nay chỉ cần nhấp con chuột máy tính vài cái là có thể hòan tất một bài toán ,hình dung ra được con tàu tạo nên kỳ tích trong cuộc chiến thần thánh được hình thành nhọc nhằn ra sao .Và trên hết ,trong quá khứ,dù thiếu thốn đủ điều ,đất nước đã gửi những người con đi học về nghề biển từ nhiều nước trên thế giới ,tại những trung tâm biển cả lớn của khối XHCN lúc bấy giờ như Thượng Hải ,Đại Liên (Trung Quốc),Gdansk (Ba Lan),Rostok (Đông Đức)...,với những ông thày giáo giỏi giang ,trong đó có người có uy tín vượt ra khỏi khối XHCN mà mang ý nghĩa toàn cầu như Doeffer,Kobylinski (Ba Lan) ,VV.Ashik (Liên Xô)...Chính những “hạt giống đỏ” đó đã tạo nên diện mạo ban đầu của ngành đóng tàu nước ta trong đó có kỹ sư thiết kế Lương Văn Triết ,người thiết kế chính của phương án tàu 100 tấn ,con tàu không số .Nhớ lại,một lần đến thăm gia đình chị Phạm Thị Be,vợ của anh hùng Nguyễn Văn Hiệu ,thuyền trưởng tàu 645 hy sinh trên vùng Vịnh Thái Lan ,tôi thấy treo trang trọng trên tường bức kỷ niệm của Đoàn Tàu Không Số .Đó là hình con tàu theo thiết kế tàu 100 tấn đang chạy hết tốc lực trên biển mà không quân Mỹ đã chụp được.
Viết vài dòng này gửi anh Lương Văn Triết với cả tấm lòng muốn chia sẻ khi anh đang phải chiến đấu vất vả với bệnh tật ! Hồi ký “Ghi chép trên các nẻo đường thiết kế” của anh thực lòng mà nói,có nhiều ý kiến khen chê khác nhau,đó là chuyện thường tình với loại văn chương nói về chính mình,nhưng trong đó anh không kể về giai đoạn thiết kế tàu 100 tấn .Những dòng ghi chép này của tôi mong đưa thêm những thông tin xác thực về một giai đoạn đáng ghi nhớ,mà bản thân Lương Văn Triết và cả nhóm đã góp phần làm nên lịch sử !
Viết thêm về con tàu trong " Chiến thắng Sa Kỳ" mà phía Mỹ khoe khoang . Vào tháng 5/2015, mạng Hải quân Mỹ có phỏng vấn thuyền trưởng Edward Bergin, người đã săn đuổi con tàu cũa Vũ Tấn Ích