Chủ Nhật, 28 tháng 3, 2010
TÀU LỚN VÀ TÀU BÉ
Thứ Hai, 22 tháng 3, 2010
Ghi chép tại Vietship 05
Đây là bản đăng trên báo Sài Gòn Tiếp Thị ,còn dưới đây là nguyên bài viết và một số ảnh chụp tại triển lãm Vietship 05Những chiếc xuồng sinh động
Từ xa,khách tới xem triển lãm đóng tàu Vietship lần thứ 5 đã bị hấp dẫn bời một chiếc tháp bằng thép cao khoảng 5 mét có một chiếc xuồng cứu sinh màu da cam nghiêng nghiêng với tư thế sẵn sàng phóng xuống nước .Thuyền trưởng Trung,một người với ¼ thế kỷ dọc ngang trên biển cả xuỳt xoa với tôi :”Giá mà các trường tiểu và trung học Hà Nội tổ chức cho trẻ con tời xem và lũ trẻ được sờ vào chiếc xuồng này ,chúng mới hiểu thêm biển cả và hiểm nguy của nghề đi biển của chúng tôi và chắc các ông chủ làm ra chiếc xuồng này cũng mừng có những khách tí nhau tới tham quan !” Ông chủ mà thuyền trưởng Trung nhắc tới ở đây chính là các ông người Hà Lan của hãng Ned Deck và chiếc xuồng đẹp đẽ bảo hiểm cho mạng sống của người đi biển này được làm ra giữa vùng lúa gạo Hưng Yên .Đầu tư rất sớm vào một ngành mà ta thường gọi là “phụ trợ “ cho ngành đóng tàu và làm ra một thừ sản phẩm mà nhiều người đã và đang làm ,chắc chắn những người con của xứ hoa tuy líp đã hiểu rõ những phân khúc của thị trường,nhằm tới những khách hàng mê “hàng hiệu” thứ thiệt vì nó gắn liền với mạng sống con người.Nói tới nhiều người đã cùng làm là tôi muốn nhắc tới mô hình nho nhỏ của chiếc xuồng cứu này được bày khá nhiều gian hàng trên ba tầng nhà của cuộc triển lãm Vietship làm thứ 5 tổ chức tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia Hà Nội,là muốn nhắc tới những địa danh như Giang Âm,Ninh Ba Trung Quốc nồng nặc mùi nhựa và sợi thũy tinh làm xuồng composite,với những kênh nước ô nhiễm đen đặc,với các thương hiệu Trung văn lạ hoắc bên cạnh cả cái tên Norsafe Na Uy lừng danh !Nếu Ned Deck đã đầu tư vào hàng hải Việt Nam kịp thời thì Foran lại là một trường hợp chậm chân đặc biệt.Nhìn thấy hai gian hàng vắng khách liền kề ngay tầng một với hàng chữ Sener-Foran,với bài trí sơ sài cùng hai người suốt ngày ôm laptop ,sau lưng là hai poster có chua thêm mấy chữ tiếng Việt ,tôi bước vào và được ông trưởng đại diện khu vực tên là Antonio hoan hỉ giãi bày tâm sự.Câu chuyện làm tôi nhớ lại rằng Foran là cái tên mà tôi đã được nghe ông thày giáo già của tôi nói tới hơn 40 năm trước khi tôi còn đang được thụ giáo nghề đóng tàu ,chương trình Foran cùa hãng Sener Tây Ban Nha là một trong những bước đột phá cho việc chương trình hóa ,dùng máy tính điện tử để giải quyết công việc thiết kế và chế tạo ra các con tàu hiện đại với phương pháp tiên tiến mà ta hay gọi là “phương pháp mô đuyn” của công nghệ nhóm.Cứ nhìn vào các gian hàng trong triển lãm ,gian nào cũng có máy tính với các màn hình xoay xoay đủ kiểu ta đủ hiều vai trò của tin học trong đóng tàu cực kỳ quan trọng nhường nào.Antonio than thở với tôi đã vào Việt Nam 10 năm trước trong một chuyến đi cùng nhà vua Tây Ban Nha,đã có những buổi seminar hoành tráng ...và chấm hết .Trong khi đó,tới nay ,nhiều đối thủ khác của Foran cũng làm phần mềm cho hàng hải như Autoship,Ship Constructor đã vào nước ta thành công,nhất là “cái anh” Nupas-Cadmatic trẻ trung đầy sức sống .Cứ nhìn gian hàng của anh Nupas khác hẳn với mọi gian khác :hình một ngôi nhà lượn sóng với gần một chục các ông Tây nhiều quốc tịch và các ông Ta ,mỗi ông một laptop trên tay,người ra người vào tấp nập ,đủ biết vị trí vững chắc của phần mềm này trong công nghệ đóng tàu nước ta ra sao.Người đại diện của Nupas tại nước ta không ai khác là một công ty con của Viện Thiết kế tàu thủy mà người đứng đầu là kỹ sư Phạm Bình Minh ,con trai của chủ tịch Vinashin Phạm Thanh Bình.Nhưng Foran cũng chưa nên thất vọng về chuyện sớm hay muộn (nói cho vui,thôi ), từ khi Vinashin xuất hiện trên bản đồ đóng tàu thế giới ,tới nay có thể nói có đủ mặt anh tài về công nghệ đã có mặt trên đất nước này từ những công nghệ tầm tầm với các máy uốn cắt tôn vùng công nghiệp Thượng Hải –Triết Giang tới các công nghệ xanh sạch của người Đức trong các gian hang khu vực Germany ,từ các đèn biển của hãng Haixing trẻ trung tới các “vua điện tử” như JRC,KVH …kể cả các hãng điện tử đang tham gia các cuộc chiến tranh hiện đại như L3,Raytheon ,từ nhửng công ty tư vấn thường thường bậc trung tới nhưng cái tên sang trọng như Rolls-Royce mà bà con ta chỉ biết tới thương hiệu này qua những chiếc xe hơi “hàng khủng”. Nexans lại là một trường hợp khác.Là một cái tên lớn trong ngành cáp điện với 100 năm lịch sử,Nexans lần đầu tiên đăng cai làm nhà tài trợ chính cho Vietship với gian hàng ở chỗ bắt mắt nhất .Có lẽ khó tìm sản phẩm dễ hiểu và hút khách như anh làm xuồng Ned Deck,Nexans đã dùng “nghệ thuật sắp đặt” với hai “người máy “ nam nữ do hai người thật sơn phết mà thành ! Nhiều khách tham quan muốn chụp ảnh chung với hai cô cậu “người máy-như thật”mạ vàng mạ bạc sáng lóe.
Nội địa hóa 60 phần trâm
Như mọi cuộc triển lãm quốc tế, phải có hội thảo ,có màn trình diễn ký kết các hợp đồng ...,cuộc triển lãm Vietship làn này cũng có một hội thảo duy nhất với số người tham dự đếm được bằng số ngón trong lòng bàn tay .Sau lời khai mạc của chủ tịch Phạm Thanh Bình,bài giới thiệu hàng hải Việt Nam của ông Đỗ Đức Tiến ,ông Lê Lộc Vinashin giới thiệu chi tiết hơn về công nghiệp đóng tàu Việt |Nam ,trong đó khẳng định lại mục tiêu là sẽ nội địa hóa các sản phẩm,tức là các con tàu sẽ dùng tới 60 % là đồ chế tạo trong nước.Quay sang hỏi ông bạn người Anh của một tổ chức tư vấn ngồi bên,khái niệm 60% nội địa hóa là thế nào trong thông lệ quốc tế,ông nhún vai,mỉm cười .Tôi hiểu,ông ta định nói gì và không định nói ra điều gì !Thực ra khái niệm nội địa hóa bao nhiêu chỉ được dùng trong “khoa học kinh tế đóng tàu” nước ta ,và có lẽ chủ yếu để làm yên lòng giới lãnh đạo và đông đảo công chúng đóng thuế.Chắc là mấy ông chủ tàu chẳng ai nghĩ là 60% con tàu sẽ không còn mang những sản phẩm đã trở thành “kinh điển” có mặt trong cuộc triển lãm hôm nay : những hàng điện tử từ JRC Nhật tới L3,Raytheon “vua chiến tranh điện tử Hoa Kỳ “ hay ống bao trục Duramax lừng danh của Mỹ mà ông chủ tịch Vinashin Phạm Thanh Bình đã trực tiếp dẫn các tướng tá của Tổng Công Nghiệp Quốc Phòng tới gian hàng này để ngự lãm !Thế giới đóng tàu vẫn phải cần nhiều sản phẩm mà khái niệm “nội địa hóa “ cho một công nghiệp lắp ráp có lẽ chỉ được đưa ra sử dụng ở nước ta.Trên cái xuồng cứu sinh Ned Deck mà tôi kể ở trên có cái khóa nhựa to bằng chiếc đồng hồ quả quít mang nhãn hiệu Hammar của các ông Thụy Điển mà tất cả những người đi biển đều biết .Chẳng khó khăn gì để làm cái khóa nhựa này,các ông Trung Quốc tại Đông Thái tỉnh Giang Tô đã làm nhái theo hàng loạt và đã bị kiện tùm lum .Có lẽ các nhà kinh tế công nghiệp đóng tàu của ta -không rõ chúng ta đã có một đội ngũ các nhà kinh tế quan trọng này chưa ,hay mọi việc đều do các nhà kỹ trị vạch hướng chung chung kiểu như quyết định mua tàu Hoa Sen gần trăm triệu đô trong nháy mắt –khi vạch nội địa hóa là nhằm tới một vấn đế to lớn hơn nhiều.Ai cũng biết rằng đóng tàu là bước đi có tính quyết định sinh mạng đầu tiên với một quốc gia có biển ,và đóng tàu là một ngành kinh tế thuộc loại “khủng”:lên xuống phập phù theo nhịp điệu kinh tế chính trị thế giới,cung lớn hơn cầu,mức sinh lời rất thấp,đầu tư cực lớn vuợt qua tầm vóc của một tập đoàn hay một đại gia mà chỉ có thể thực hiện ở tầm quốc gia ...Thế mà có những nước vẫn sử dụng đóng tàu như một quốc sách ,dùng nó làm đòn bảy làm tác nhân thúc đẩy công nghiệp hóa, như người Nhật sau Thế Chiến II,người Hàn Quốc vào những năm 70 của thế kỷ trước đã làm .Quyết tâm đóng tàu của các ông chủ Hyundai,Daewoo,Samsung đã làm nên xương sống của toàn bộ công nghiệp nặng và nhẹ của nước này ,làm xuất hiện hàng nghìn các thương hiệu to nhỏ khác thuộc mọi lĩnh vực công nghiệp nặng và nhẹ.Chúng ta nghe nhiều lần cái tên Hyundai và nhà máy sửa tàu “nhiều tai tiếng” liên doanh tại Nha Trang nhưng ít nghe thấy cái tên Samgong làm bè xuồng,con đẻ của cuộc công nghiệp hóa Hàn Quốc ,hệ quả của đóng tàu,và Samgong đã lặng lẽ vào nước ta tại vùng Hà Đông,cùng thời với Hyundai đặt chân vào Nha Trang. Vậy thử nhìn lại Vinashin đã làm gì cho sự nghiệp công nghiệp hóa toàn đất nước trong 10 năm qua thông qua hợp tác,cạnh tranh ,thúc đẩy sản xuất hay chỉ quanh mấy con số về thép (sẽ có) ,về lắp máy tàu (cho mầy hang) và đồ gỗ để trang trí cho cố tô vẽ cho con số 60 % (được xây dựng trên cơ sở nào ? tại sao là 60 mà không 55 hay 65?) .Ví dụ như thép thay vì đặt hàng cho công nghiệp luyện kim,Vinashin đã “phải” gánh vác thay mà các bạn thép đã chê là “thùng rỗng kêu to” ! Các nhà luyện kim của Vinashin sẽ làm ăn ra sao,chưa rõ vì mọi việc đang ở phía trước nhưng cứ nhìn đội tàu biển to lớn mới ra lò mà Vinashin quản lý các nhà vận tải hang hải chuyên nghiệp của nước ta phải lắc đầu ngao ngán và có lẽ vì lịch sự chẳng ai nói thẳng ra lời ! Cuộc họp bàn về công nghiệp phụ trợ do Vinashin triệu tập tại Nam Triệu năm ngoái đã thất bại hoàn toàn ,số người tới dự quá ít ỏi ,chẳng bàn được vấn đề gì.Và triển lãm Vietship lần này vẫn làm cho người ta có cảm tưởng đó là triển lãm của Vinashin và các nhà cung cấp của mình chứ không phải là cuộc triển lãm “đóng tàu,công nghệ hàng hải ‘của cả đất nước này mà Vinashin là đầu tàu.Nhà nước đang bàn về việc thanh tra tập đoàn này.Việc “vạch lá tìm sâu” là cần thiết nhưng lúc này cái cần thiết hơn có lẽ là cần xem lại chúng ta đã dùng số tiền khổng lồ có đúng đích không?Tại sao chúng ta “phải” đóng tàu lớn ?Nội địa hóa đóng tàu là gì và thực hiện ra sao?Làm thế nào để công nghiệp đóng tàu ,công nghiệp biển khơi có tác dụng thúc đẩy toàn bộ công cuộc công nghiệp hóa đất nước ?Những việc mà người ta gọi là xem xét về “tái cấu trúc nền kinh tế “ mà Vinashin chiếm giữ một vị trí cực kỳ quan trọng trong chiến lược biển nhằm tăng cường sức mạnh kinh tế,sức mạnh phòng thủ quốc gia !
Thứ Tư, 10 tháng 3, 2010
Thứ Ba, 9 tháng 3, 2010
Thứ Ba, 2 tháng 3, 2010
Người đi biển Việt Nam,anh là ai?
Người đi biển Việt Nam,anh là ai?
Thứ Tư, 24 tháng 2, 2010
Sắp Triển Lãm Vietship 2010 hoành tráng mà chẳng tìm thấy trang Vinashin ở đâu?

Theo thông báo,cuộc triển lãm Vietship lần thứ 5 vẫn tiến hành tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia Mỹ Đình với sự chủ trì của PTT Nguyễn Thiện Nhân .Là người cùng tổ chức với CIS ,nhưng muốn tìm thông tin về Vinashin,bấm vào trang www.vinashin.com.vn thì đều được trả lời là "under construction",đang được xây dựng từ mấy tháng nay.Người ta tự hỏi ,một trang của một tập đoàn to lớn mà để tình trạng bê trễ thế này,nhất là vào lúc chuẩn bị có một sự kiện lớn,hai năm một lần !!!
Việt Nam đi họp IMO ,thu được gì?
Theo thông báo trên bản tin của Đăng Kiểm Việt Nam :Được ủy quyền của Bộ trưởng Bộ GTVT, Cục Đăng kiểm Việt Nam và Cục Hàng hải Việt Nam đã cử các đại diện tham dự Khóa họp. Tham dự Đại hội đồng 26 lần này có hơn một ngàn đại biểu của 154 quốc gia thành viên chính thức, 3 quốc gia thành viên liên kết và các Tổ chức Quốc tế, Tổ chức Liên Chính phủ và Tổ chức Phi Chính phủ.
Đại hội đồng đã cập nhật Kế hoạch Chiến lược cho 6 năm và thông qua Kế hoạch Hành động cho hai năm tới; thông qua ngân sách của Tổ chức cho tài khóa hai năm 2010-2011; ban hành một loạt nghị quyết đề cập tới các vấn đề hàng hải nóng hổi, như chống cướp biển tại Sô ma li, kế hoạch đánh giá tự nguyện, giảm khí thải từ tàu biển, hướng dẫn tàu biển hoạt động tại vùng nước ở Bắc Cực, .v.v. Đại hội đồng đã bầu Hội đồng IMO nhiệm kỳ 26, gồm 40 nước. Các nước Thailand, Singapore, Malaysia, Indonesia và Philippines tiếp tục tranh cử và tái trúng cử vào Hội đồng nhiệm kỳ 26.
Đoàn Việt Nam đã được Tổng thư ký IMO - Efthimios E. Mitropoulos tiếp kiến. Ngoài ra, đoàn còn đến thăm và chào xã giao Đại sứ quán Việt Nam tại London.
Trong thời gian khóa họp, Cục trưởng Trịnh Ngọc Giao cùng các thành viên của VR đã tới thăm và làm việc với đại diện lãnh đạo Đăng kiểm Lloyd (Anh). Làm việc với VR, phía Lloyd có Ông Chủ tịch – David Moorhouse và các ông Giám đốc của Lloyd về Hàng hải, về Vận tải và về Đào tạo. Hai bên đã thống nhất dự thảo và ký một thỏa thuận về hợp tác trong lĩnh vực chứng nhận an toàn hệ thống đường sắt.
Đại diện Lloyd cam kết giúp VR đào tạo trong lĩnh vực đường sắt và hàng hải. Cũng trong dịp này, đại diện VR đã gặp và trao đổi với đại diện Chính quyền hàng hải Panama, bày tỏ nguyện vọng được trao đổi hợp tác với Panama trong việc kiểm tra và cấp giấy chứng nhận cho tàu mang cờ Panama.
Lời bàn của người viết blog:Đi họp IMO là một dịp rất tốt để Việt Nam tiếp xúc với thế giới hàng hải nhưng chẳng biết chúng ta hội họp,ăn nói tại đó ra sao.Thứ trưởng Ngoại Giao Phạm Bình Minh,người nhiêu năm thường trực tại New York đã thừa nhận là trong công tác này,chúng ta còn rất yếu,nhất là ngoại ngữ và kinh nghiệm nghể nghiệp.Tất nhiên thôi,trong hàng hải ,tiếng Anh,tiếng nói của cộng đồng đi biển lại càng quan trọng.Không phải một thứ tiếng Anh đủ để đọc văn bản hay đi đường khỏi lạc mà phải là một thứ tiếng Anh hùng hồn ,có hơi thở của biển,thật sự marine style,cỡ như Nguyễn Mạnh Tường hay Nguyễn An NInh nói tiếng Pháp trước đây mới đủ bênh vực được quyền lợi quốc gia trên biển..Trung Quốc đã đầu tư khá công phu cho vị trí của mình tại IMO.Theo tôi nhớ không nhầm thì cô Zhang ,cùng học với Trần Đắc Sửu,nguyên hiệu trưởng Đại Học Hàng Hải của ta ,tại đại học hàng hải quốc tế WMU đã nhiều năm giữ vị trí tại đoàn TQ ở IMO,là tùy viên hàng hải của sứ quán TQ tại London.Trên các tạp chí chuyên ngành hàng hải thấy có một số bài của Zhang bàn về các vấn đề luật IMO .Trong khi ,theo tôi được biết,đoàn ta hàng năm gồm hai thành phần Cục HH và VR chia đều nhau và đi có nhiều thành phần "vui vẻ".,có cả chị em kế toán hay hành chính ,chẳng thế mà cô em gái tôi có con gài đang sống tại London cũng đã có phen được nhờ vả đem hộ vài món quà nho nhỏ! Người đi biển VN rất mong có tiếng nói phản ánh yêu cầu của họ tại hội trường bên dòng sông Thames thơ mộng !!
Năm 2010-Năm của Ngưởi Đi Biển
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã quyết định lấy năm 2010 là Năm của những người đi biển ("2010: Year of the Seafarer"). Tổng Thư ký IMO, Ông E.E. Mitropoulos, đã ra thông điệp gửi tới tất cả các quốc gia thành viên IMO về quyết định này.
Thông điệp viết:
Mục đích của chúng ta là để tỏ lòng tôn trọng và cám ơn những người đi biển, 1,5 triệu người đàn ông và đàn bà đi biển của toàn cầu, vì sự đặc biệt và những gì mà mọi người rất thường nhận thấy – đó là sự đóng góp của họ cho thịnh vượng và sự tiến bộ của tất cả chúng ta.
Chúng ta cảm ơn họ vì việc làm đặc biệt mà họ đang thực hiện bằng cuộc sống chuyên nghiệp đầy nguy hiểm, mang đến cho hơn 6,5 tỷ người trên thế giới bột để làm bánh mì hàng ngày, khí gas và dầu sưởi ấm cho mọi nhà hoặc để phương tiện đi lại của chúng ta có thể chạy được, và những món quà để chúng ta chia sẻ và thưởng thức cùng gia đình và bạn bè trong mùa Giáng sinh và Năm mới này.
Tại IMO, chúng ta thấu hiểu tầm quan trọng của họ giúp chúng ta đạt được an toàn, an ninh và hiệu quả hàng hải trên các đại dương trong lành - mục tiêu mà IMO - một tổ chức đặc biệt của Liên Hiệp quốc đã được công đồng hàng hải toàn cầu giao phó.
Và như vậy, chúng ta sẽ kỷ niệm Ngày Hàng hải Thế giới năm nay với đầy niềm tự hào trong sự đóng góp của họ cho mục tiêu của IMO, cho sự thành công của hơn 90% hoạt động thương mại thế giới, và cho sự phát triển bền vững của nhân loại.
Bằng việc làm như vậy, chúng ta cũng đảm bảo với họ rằng, với tư cách là người chịu trách nhiệm về cơ luật lệ quốc tế và phục vụ ngành hàng hải từ trên bờ, hoàn toàn hiểu rõ những sức ép vô cùng lớn mà họ đang phải đối mặt. Vì thế, chúng ta hướng nhiệm vụ của chúng ta với sự thông cảm sâu sắc thực sự tới những công việc mà họ đang làm.
Đồng thời, chúng ta phải thúc đẩy chiến dịch “Đi ra biển !” (Go to Sea !) để thu hút những thành viên mới tham gia vào công nghiệp hàng hải và, đặc biệt là, khuyến khích các thế hệ thanh niên tiếp bước họ, bằng cách trở thành người đi biển trong tương lai. Chúng ta phát động chiến dịch này cùng với các tổ chức quốc tế khác, như Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Liên đoàn Hàng hải Quốc tế (ISF), BIMCO, .v.v., tất cả sẽ cùng chúng ta kỷ niệm “Năm của những người đi biển”.
Điều cuối cùng, nhưng rất quan trọng, chúng ta muốn chuyển tải tới họ một thông điệp rõ ràng rằng toàn bộ công nghiệp hàng hải thế giới hiểu rõ và chăm lo cho họ - như những gì mà chúng ta đang làm để đảm bảo rằng họ được đối xử công bằng và chính đáng khi tàu của họ gặp tai nạn, được chăm sóc chu đáu khi ở trong cảng, không bị từ chối đi bờ vì lý do an ninh, được bảo vệ khi tàu hoạt động ở vùng nước có nguy cơ hải tặc và không bị bỏ rơi khi họ trong tình trạng cấp cứu ngoài khơi.
1,5 triệu người đi biển phục vụ cho nhu cầu hàng ngày của hơn 6,5 tỷ người trên thế giới ! Đó là sự thật không được thông báo hoặc hầu hết mọi người đều công nhận là như vậy. Những người đi biển trên toàn thế giới xứng đáng được tôn trọng, công nhận và được biết ơn. Trong năm 2010, tại IMO, chúng ta đảm bảo rằng thế giới lưu ý đến vai trò và sự đóng góp phi thường của những người đi biển, và món nợ đặc biệt của tất cả chúng ta đối với họ.
Chúc những điều tốt đẹp nhất của một mùa Giáng sinh và Năm mới đến với tất cả mọi người – và về nhà an toàn.
Thứ Ba, 23 tháng 2, 2010
Liên hệ Trung-Việt nhìn từ góc đô hàng hải
Xây dựng ngành vận tải biển
Trong số các học viên Việt Nam có mặt tại thành phố Đông Bắc Trung Quốc lạnh lẽo ngay sau khi miền Bắc Việt Nam được giải phóng khỏi thực dân Pháp,ngoài các học viên hải quân còn có các sinh viên hải vận tức là học về vận tải biển tại Học Viện Hải Vận Đại Liên ,trong đó phải kể tới Tiếu Văn Kinh (từ Quảng Ngãi ,sau này là thuyền trưởng viễn dương) và Nguyễn Khoa Diệu Hương (con gái nhà văn Hải Triều ,chị của nha thơ Nguyễn Khoa Điềm ủy viên Bộ Chính Trị ,sau này là giảng viên đầu tiên của khoa kinh tế vận tải biển ).Các con tàu vận tải đầu tiên của miền Bắc Việt Nam là những con tàu do Trung Quốc viện trợ nên mang các tên như Trạm Giang,Hoàng Phố...Thứ Hai, 22 tháng 2, 2010
Thuyền trưởng Jeon Je Young-ân nhân của thuyền nhân Việt Nam
Hôm nay ,tôi bổ sung vào cuốn Bách Khoa Hàng Hải và Đóng Tàu tên một thuyền trưởng mà người Việt nên biết và nên nhớ.Có lẽ ,những người đi biển có trái tim đều phải hành động như Jeon,mặc dù rất khó .Và tôi tự hỏi,trong các năm đen tối đó ,có những con tàu mang cờ đỏ sao vàng nào đã gặp phải các con thuyền mỏng manh kia và họ đã hành động thế nào với các thuyền nhân lúc đó và là "Việt Kiều khúc ruột ngàn dặm "ngày hôm nay ?
Jeon Je Yong (1941-) thuyền trưởng Hàn Quốc vào năm 1985 trên Biển Đông đã bất chấp lệnh thượng cấp, dừng con tàu của ông lại để cứu vớt 96 thuyền nhân Việt Nam trên một chiếc thuyền mỏng manh chết máy đang đi vào cơn bão số 8.Tàu đánh cá Kwang Myung 87 thuộc Công Ty Hàn Quốc Koryo do Jeon Je Young điều khiển sau khi rời Singapore trên đường về nước đã bắt gặp chiếc thuyền cá nhỏ bé dài 10 mét ,chứa gần 100 người vào lúc 5 giờ 30 chiều 14/11/1985 .Theo lệnh của công ty , để tránh rắc rối chính trị, tàu không được cứu những người vượt biên Việt Nam. Jeon đành cho con tàu quay đi, nhưng lúc cuối ông đã quay tàu lại. Sau khi biết được Jeon đã vớt họ lên thuyền, cấp trên ra lệnh cho ông phải đóng bè để thả tất cả trở lại biển.Quyết định của ông là “không, tôi không thể làm theo lệnh cấp trên được.” .Ngày 29/11/1985 ,tàu cập bến Pusan,tất cả 96 thuyền nhân trong đó có một thai phụ sắp tới ngày sinh đã an toàn đi định cư tại Mỹ và Âu châu.Jeon Je Yong đã bị mất việc ở tuổi 44 sau khi ông quyết định chấp nhận mọi hình phạt để cứu tất cả những người ông đã vớt được
Thứ Sáu, 12 tháng 2, 2010
Buổi họp cuối năm đón Tết Canh Dần của Ban Chấp Hành Hội Biển T/P HCM
Chiều cuối năm,tại nhà hàng Hương Quê 2 Quận 7.Chủ tịch Hội,Đô đốc Lê Kế Lâm tổng kết hoạt động cả năm và chuẩn bị cho lễ ra mắt Ban Chấp hành sắp tới.Câu chuyện xoay quanh biển đảo,nhớ tới Đô đốc Giáp Văn Cương ,người chỉ huy xuất sắc chiến dịch CQ-88.
Thứ Năm, 11 tháng 2, 2010
Sứ mệnh của đội tàu viễn dương -Đặng Phong viết về Vosco "buôn lậu"
Kỳ cuối: Sứ mệnh của đội tàu viễn dương
SGTT - Vosco là tên viết tắt của đội tàu viễn dương Việt Nam (Vietnam Ocean shipping company). Ra đời từ năm 1970, ban đầu lực lượng còn rất nhỏ bé, Vosco vận tải hàng hoá chủ yếu chỉ trên các tuyến đường nối các nước xã hội chủ nghĩa phía bờ tây Thái Bình Dương với các nước thuộc thế giới thứ ba (Iraq, Indonesia, Algeria, Ai Cập…) để nhập gạo, dầu… về nước.
Tranh biếm hoạ những nguồn hàng của thị trường tự do trong thời bao cấp (báo Lao Động, 17.1.1991)
Từ cuối thập niên 70 và nhất là từ khi bước vào thập niên 80, Vosco cùng với nền kinh tế Việt Nam phải vươn ra thế giới tư bản chủ nghĩa. Ban đầu, Vosco chỉ có ở trung ương. Về sau, các tỉnh và thành phố cũng lập ra những đội tàu viễn dương của mình, mà tiên phong là Hải Phòng. Vosco từ đây là giải pháp “bung ra” về xuất nhập khẩu.
“Kế hoạch” của thị trường
Hàng xuất khẩu phần lớn là hàng của Nhà nước, hoặc Nhà nước trung ương, hoặc Nhà nước địa phương. Miền Nam và miền Trung có các nông sản như càphê, hạt điều, hạt tiêu, tôm đông lạnh, trầm hương, yến, đỗ, đậu phộng. Miền Bắc có than đá (của Quảng Ninh), thuỷ sản đông lạnh, đỗ, đậu phộng, gỗ, vừng và một số rau quả.
Từ năm 1983 – 1984, mặt hàng xuất khẩu phổ biến là sắt vụn. Khi đó, Nhật Bản bắt đầu nhập sắt vụn của Việt Nam để tái chế. Tỉnh nào cũng thu gom sắt vụn đủ các loại và xin phép Chính phủ xuất sang Nhật để nhập một số vật tư và hàng tiêu dùng cho địa phương.
Những mặt hàng xuất khẩu kể trên đều do cơ quan ngoại thương của trung ương hoặc địa phương mua theo hợp đồng kinh tế hoặc do các cơ sở kinh tế địa phương uỷ thác xuất khẩu. Ngoại tệ được Nhà nước trung ương hoặc địa phương quản lý theo kế hoạch. Tóm lại, trong hình thức xuất khẩu này, gần như không có kinh tế tư nhân. Tư nhân chỉ tham gia vào việc thu gom các nguồn hàng cho tới kho của Nhà nước. Còn từ kho đến tàu và đi ra nước ngoài thì tư thương hầu như không được nhúng tay vào.
Những tàu viễn dương sau khi chở hàng đi bán ở nước có nhiệm vụ nhập một số hàng về theo kế hoạch. Những hàng nhập khẩu chính thức về gồm có ôtô cũ, xe máy mới hoặc cũ, vải vóc, đường, thuốc men, sắt thép, ximăng, bông, sợi, chất dẻo, một số thiết bị xây dựng như kính cửa, thiết bị nội thất, phụ tùng ôtô, các phụ tùng thay thế cho máy móc như vòng bi, dây curoa…
Theo quy định của tàu viễn dương, mỗi thuỷ thủ đều được mang về một số đồ dùng cá nhân dưới hình thức hàng hoá: xe máy, tivi, tủ lạnh, máy may, máy hút bụi... Tuy nhiên, mỗi thuỷ thủ chỉ được đem một khối lượng hàng hạn chế, thường là mỗi thứ một chiếc và tổng giá trị không quá 500 USD. Nhưng trong thực tế, tất cả các thuỷ thủ và kể cả thuyền trưởng cũng thoả thuận với nhau để “vượt mức” gấp ba, bốn, năm lần hoặc nhiều hơn thế nữa. Trong dịp đi khảo sát tại Hải Phòng năm 1988, tác giả đã phỏng vấn trực tiếp một số thuỷ thủ Vosco và được xem cả những chứng từ lẫn sổ tay riêng của họ. Qua đó thấy rằng trung bình mỗi người một chuyến đi phải mang theo ít nhất là 5.000 đôla, và số hàng họ đem về bán lại có thể tăng giá trị gấp hai lần.
Khi tàu Việt Nam cập cảng Hong Kong, Nhật, Singapore..., trong thời hạn chờ đợi tại bến để bốc dỡ hàng, các thuỷ thủ được cấp giấy phép lên bờ, thường là một ngày. Nếu tàu phải ở lại cảng trong thời gian lâu hơn, thì các thuỷ thủ cũng được cấp giấy lên bờ tới lần thứ hai hoặc lần thứ ba. Khi được lên bờ, các thuỷ thủ thường đi vào các đường phố để nhặt nhạnh các đồ cũ mà các gia đình đã thải bỏ ra và đem về: tủ lạnh, máy giặt, máy may, tivi, máy cassette, máy hút bụi, máy lạnh, xe đạp cũ, quần áo và một số dụng cụ lặt vặt trong gia đình như nồi niêu, bát đĩa, bàn ủi, máy đánh chữ, máy xay sinh tố...
Hằng năm, có hàng trăm chuyến tàu viễn dương về nước, tức là có một lượng hàng hoá khoảng từ 100 – 200 triệu USD được nhập khẩu qua bàn tay thuỷ thủ và trên các tàu Vosco.
Từ những năm 1982 – 1983, tại một số cảng, do dân địa phương biết được rằng, các tàu của Việt Nam cập bến thường “ăn” những mặt hàng này, nên một số nhà kinh doanh nhỏ sở tại đã làm thay thuỷ thủ trong việc nhặt nhạnh các đồ cũ đó. Những người này thường đánh những chiếc xe tải đi các đường phố và nhặt nhạnh lên xe tất cả những gì mà họ thấy thuỷ thủ Việt Nam hay nhặt nhạnh. Sau đó, họ đưa về một bãi nào đó ở gần cảng hoặc tại một cửa hàng tự do lựa chọn. Những mặt hàng lặt vặt không có giá trị cao thì họ ghi giá đồng loạt mỗi thứ 5 USD. Còn những thứ có giá trị lớn hơn, thí dụ như xe gắn máy, thì họ cũng định giá đồng loạt là 100 USD/chiếc, thuỷ thủ lựa chọn mua theo sở thích tiêu dùng ở thị trường Việt Nam.
Đỡ khó khăn nhờ hàng lậu
Sau khi thu gom được hàng hoá và đưa xuống tàu, có hai vấn đề quan trọng là phải cất giấu hàng hoá trên tàu và phải tìm cách nào để đưa được hàng vào trong nước. Các thuỷ thủ thường cất giấu trong các hầm tàu, thùng nước ngọt, thùng dầu máy và các ngóc ngách của con tàu những mặt hàng vượt quá mức quy định. Khi tàu cập bến, cơ quan hải quan xuống tàu khám xét. Tập thể thuỷ thủ và cả thuyền trưởng cũng phải “làm luật” một cách “hợp lý”. Sau khi được hải quan kiểm tra rồi, các thuỷ thủ mới tìm cách chuyển nốt lên bờ những hàng không hợp lý còn cất giấu dưới tàu.
Vấn đề tiêu thụ hàng lậu không phải là điều khó khăn. Tại tất cả các cơ sở trong nước, nhất là ở các thành phố lớn như Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng, Hòn Gai, Đà Nẵng, Cửa Lò, Nha Trang, Vũng Tàu, Kiên Giang, Cà Mau, Bạc Liêu... đã hình thành những tổ chức của tư nhân, sẵn sàng tiêu thụ những mặt hàng này.
Nếu quan sát trên thị trường sẽ thấy hàng Vosco chiếm một tỷ lệ đáng kể. Có lẽ, ước chừng 50% tổng số xe máy ở Việt Nam nhập theo đường Vosco là xe đã sử dụng. Tủ lạnh cũ cũng chiếm tới khoảng 50% số tủ lạnh được bán trên thị trường. Còn những mặt hàng khác thì rất nhiều, như máy cassette, đầu CD, tivi, máy hút bụi, nồi cơm điện, lò vi ba, xe đạp...
Như vậy, xét về ý nghĩa đối với thị trường và nền kinh tế, hàng Vosco là một nguồn bổ sung rất quan trọng cho sự thiếu hụt của nhập khẩu chính thức.
Tóm lại, trong suốt những năm từ cuối thập niên 70 tới hết thập niên 80, Việt Nam có nhiều nguồn bổ sung hàng hoá khác nhau thông qua những con đường không chính thức: nguồn hàng của những người Việt Nam tại Liên Xô và Đông Âu chuyển về, nguồn hàng do Việt kiều gửi về cho thân nhân, nguồn hàng từ Thái Lan “quá cảnh” qua Lào và Campuchia, nguồn hàng Vosco... Đó là một trong những lý do giải thích tại sao Việt Nam khi lâm vào những khó khăn kinh tế, thâm hụt ngoại thương, giảm sút viện trợ, thiếu thốn ngoại tệ mà vẫn không quá khó khăn về hàng hoá như ở Liên Xô và các nước Đông Âu. Ngược lại, ngay vào thời kỳ mà nền kinh tế cả nước gặp khủng hoảng về nhập khẩu và cân đối ngân sách, thị trường tự do vẫn có thể phát huy vai trò của nó và đáp ứng được những yêu cầu của xã hội về hàng tiêu dùng.
Đặng Phong
Ghi chú : Lịch sử như lăp lại .Các bạn có biết các con tàu Bắc Hàn ghé cảng Việt Nam mua những thứ gì.Có dịp gặp gỡ các con tàu này ,chúng ta sẽ thấy lại một không khí căng thẳng không khác gì các con tàu VN đi ngoại quốc trong chiến tranh:chế độ chính ủy chặt chẽ,đi theo nhóm ba người "tam tam chế",ăn nói hạn chế,buôn lậu cả tàu.Ngoài những thứ nhập chính thức như các bạn thấy đơn hải quan chính thức kèm theo đây,toàn các thứ hàng VN sản xuất rẻ tiền ,tàu còn buôn lậu tập thể với đủ thứ hàng mà phía Nam của cung bán đảo Triều Tiên đang thừa mứa
Thứ Tư, 10 tháng 2, 2010
Bình Đẳng-Thơ Trịnh Xương
平 等
站 立 坐 下 时
你 高 他 是 低
只 是 打 地 铺
长 短 是一 样
何 分 高 低 了
很 好 啊-平等
Bình đẳng
Lúc đứng lúc ngồi
Kẻ cao người thấp
Còn khi nằm xuống
Chỉ có ngắn dài
Dâu còn thấp cao
Quá hay!"Bình đẳng"
Trịnh Xương
CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ
Nguyễn Soạn
Nguyên phó tổng giám đốc Vinashin-Bài đăng tren tạp chí Vinashin Tết Canh Dần
1. Năm 1963 lúc đó đồng chí Hoàng Chính, bí thư tỉnh ủy Hải Ninh (Quảng Ninh) có quan hệ thân tình với tỉnh ủy Quảng Đông ( TQ). Tỉnh Quảng Đông tặng Hải Ninh một chiếc tàu du lịch vỏ thép tên " Hải Lâm", lắp máy 3Д 12 loại 300CV. Chúng ta định dùng tàu này phục vụ Bác Hồ. Tàu" Hải Lâm" rung rất mạnh và nóng mà hồi đó chúng ta chưa có cách gì khắc phục.
Về sau tỉnh Quảng Đông lại tặng Hải Ninh 2 tàu lai ven biển, vỏ gỗ, lắp máy 135 CV. Ông Ngô Văn Năm Cục trưởng cục cơ khí và anh Trịnh Xương đề xuất với đồng chí Hoàng Chính cải tạo một chiếc thành du thuyền phục vụ Bác Hồ. Tàu lai này nguyên thủy phía trước có phòng nghĩ cho 5 thủy thủ, sau là buồng máy, phía trên là ca-bin.
Về tuyến hình, tính ổn định, chân vịt không thay đổi, tốc độ khoảng 8 - 6 hải lý/giờ. Phòng thiết kế đã cải tạo nội thất, gia cố kết cấu, phía trước có phòng nghĩ lịch sự, phía trên có chỗ ngồi ngắm cảnh, sửa lại ca-bin, sơn, trang trí thành tàu du lịch. Tôi sau khi tốt nghiệp có thực tập ở viện thiết kế tàu thủy Thượng Hải về tàu vỏ gỗ nên đuợc giao làm việc này cùng với một số anh em khác trong phòng.
Tàu đuợc hoàn chỉnh ở xưởng đóng tàu I-Hải Phòng ( Xí nghiệp này sau được chuyển về ngành thủy sản). Là tàu du lịch sang nhất của ta hồi ấy.
Tàu đuợc đặt tên là tàu " Hửu nghị ". Hồi đó tỉnh có nhà khách ở Mũi Ngọc, có năm đến ngày sinh nhật 19-5 Bác ra đây nghĩ ( tránh các đoàn trong và ngoài nuớc đến chúc mừng), Bác đã tiếp nhiều khách quốc tế trong đó có chủ tịch cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Nhật Thành ( thăm không chính thức Việt Nam). Tàu này đã có lần làm tàu chỉ huy bắt sống một tiểu đoàn tàn quân Tưởng Giới Thạch xâm phạm hải đảo của ta.
2. Hồi chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Bộ trưởng bộ GTVT Phan Trọng Tuệ báo cáo với Bác về tình hình đảm bảo giao thông đuờng thủy. Khi nghe báo cáo tàu Hàng Liên Xô vào cảng Hải Phòng nhưng bị giặc Mỹ thả bom từ trường ngăn cản, tàu ta tiếp cận khó khăn, có chiếc chạy nhanh thì thoát, có chiếc bị đánh chìm, thương vong lớn. Bác đã chỉ thị Bộ trưởng Phan Trọng Tuệ tìm cách nào đó giảm thương vong. Bộ trưởng trao đổi với anh Trịnh Xương, các ý kiến liên tưởng đến đồ chơi của trẻ em, ở xa mà điều khiển ca-nô đi trong bể nước. Anh Trịnh Xương cũng nhớ lại , khi thực tập ở Viện thiết kế tàu thủy Thượng Hải, thử chống lắc cho tàu thủy cũng điều khiển từ xa. Từ đó đã hình thành ý tưởng thiết kế tàu không người lái phá bom từ truờng T5.( Việc này anh Nguyễn Hửu Bảo làm chủ nhiệm đề tài, báo chí đã viết nhiều về đề tài này và đựoc tặng giải thưởng cao ) .
Từ sự gợi ý và nhắc nhở của Bác Hồ, cán bộ thiết kế của ta đã thiết kế nên sản phẩm tiêu biểu, giảm thiểu tối đa thương vong cho cán bộ chiến sĩ tham gia đảm bảo GTVT thời đó.
3. Trong gia đoạn giặc Mỹ đánh phá ác liệt nhất, Bác Hồ chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị, nghe bộ GTVT báo cáo các phương án đảm bảo giao thông phục vụ chiến trường Miền Nam. Phân viện thiết kế tàu thủy đã báo cáo các phương án , trong đó có phương án " ca-nô con cóc" và " ca-nô con nòng nọc" . Hồi ấy ca-nô lai phà loại vỏ gỗ 90CV, 135 CV dài 12 m đã trở thành mục tiêu lớn dễ bị máy bay địch đánh phá , nhất là ở phà Bến Thủy và sông Gianh. Chúng ta đã thiết kế thu gọn chỉ dài 9m, nhưng không có phương tiện vận chuyển vào khu IV. Có lúc đã định làm xe lội nuớc để di chuyển vào phía trong nhưng như vậy lực cản sẽ lớn, không lai phà được. Về sau rút gọn còn lại 6m là "ca-nô con cóc". Để thu nhỏ mục tiêu chúng ta đã cắt đôi ca-nô 6m thành 3m để có thể dùng xe Zil 3 cầu chuyển vào tuyến trong. Ca-nô được gắn vào phà mà sức đẩy vẫn đảm bảo. Ban ngày có thể kéo lên bờ cất dấu. Loại "ca-nô con nòng nọc" còn vào sâu trong tuyến đường Trường Sơn. Phà cũng chia nhỏ thành từng khoang kín nuớc để dễ cất dấu và thay thế khi một bộ phận bị đánh thủng. Ngoài ra còn thiết kế loại sà lan 23 tấn vận chuyển trên kênh đào nhà Lê vào khu IV khá hiệu quả.
Để tránh máy bay Mỹ phát hiện Xưởng đóng tàu III ( nhà máy đóng tàu Tam Bạc), lập công trường tại công viên Thống Nhất Hà Nội để đóng "ca-nô con cóc" và "ca-nô con nòng nọc " vận chuyển thẳng vào tuyến trong.
Trong đại hội điển hình thanh niên 3 sẳn sàng của Đoàn TN các cơ quan Trung ương, bản thân tôi lúc đó là bí thư đoàn Cục cơ khí, một trong những người tham gia các phương án đảm bảo giao thông đã báo cáo điển hình và đuợc báo Tiền Phong đăng tải.. Bác Hồ đã đọc bài báo đó và Bác đã ghi bên cạnh: Văn phòng gửi cháu Soạn huy hiệu của Bác.Tôi đã nhận đuợc tờ báo có bút tích của Bác và huy hiệu thay quyết định. Năm 1968 khi đang thực tập dóng tàu vạn tấn tại Ba Lan, có một thanh niên Ba Lan yêu quý Bác Hồ tưởng đó là huy hiệu bình thường có hình Bác Hồ nên đã xin xem và cầm luôn không đòi lại đuợc.
4. Năm 1968 Phân viện thiết kê ô tô-tàu thủy ( tiền thân viện khoa học công nghệ tàu thủy) được bộ truởng Phan Trọng Tuệ và ông Vũ Kỳ giao cho phân viện cải tạo một ô tô chuyên dùng để chở Bác đi công tác ( việc này bí mật nên ít người biết , thực ra là xe chở Bác đi sơ tán khi cần ). Phân viện đã chọn một ô tô cứu thương, thay mới bộ giảm xóc và những phụ tùng quan trọng, trang bị lại nội thất. Lấy một ghế máy bay lắp vào. Anh Vũ Kỳ còn dặn anh Trịnh Xương: Để một cái gạt tàn đầu giường.. Xe được hoàn chỉnh ở nhà máy ô tô Hòa Bình. Năm 1979 anh trịnh Xương có hỏi ông Hà Huy Giáp viện trưởng viện lịch sử Đảng, đuợc biết chiếc xe đó và một chiếc do Liên Xô tặng là bảo vật đang đuợc bảo quản cẩn thận./.
( Bài đăng trên tạp chí " Công nghiệp tàu thủy Việt Nam" số Xuân Canh dần)
Thứ Ba, 29 tháng 12, 2009
Lễ giỗ đầu John Doney
Hôm nay 29 tháng Chạp 2009,một năm ngày mất của John Doney,mọt người yêu thuyền Việt.
John Doney, 66, of Port Townsend, died Monday, December 29th,2008 in a single car accident on Beaver Valley Road. John died instantly.
Doney, was a prominent figure in Port Townsend and spent much of his life as a philanthropic man helping many worthy causes.
John H. Doney III was born on Oct. 15, 1942 in Seattle to John Doney Jr. and Jean Alexander Doney, grew up in various parts of the country and spent his high school years in Puerto Rico. His father, John Doney, Jr., was a retired Navy pilot in WWII and then a FBI agent for the rest of his career. This in turn led John to serve in the Navy and introduced him to his passion for travel.
He attended the University of Washington from 1959 to 1963, was commissioned into the Navy in 1963 and retired as a commander in 1983.
John, along with his wife Donna, own Townsend Bay Property Management. John is a member of REPAH (Real Estate Professional for Affordable Housing.) Their business is the only company solely dedicated to property management in Jefferson County.
In the late 90s, John, along with wife Donna, began traveling to Vietnam to help children affected by landmines and Agent Orange. They continued their travels and raised awareness and money to support various programs under the organization of Kids First Vietnam. John sat on the Board of Directors for Kids First Vietnam for the last 5 years.
In one of John’s many trips to Vietnam, he noticed that the country’s art of wooden boat building was lost to the new methods of maritime boat building. John made a promise to preserve Vietnam’s maritime history and the unique wooden boats of SE Asia. He organized and began the Vietnam Wooden Boat Foundation. John began the lengthy research of the art of Vietnamese boat building and recruited many old Vietnamese craftsmen to replicate sewn-plank and basket boats in Vietnam. The results of his efforts were recognized when John created, built and shipped a handcrafted wooden boat back to the United States from Vietnam. The replicated boat had not been built in 35 years. The boat will soon be available for viewing at the Northwest School of Wooden Boat Building.
Doney was active in the Port Townsend Rotary Club and, more recently, was a strong member of the Sunrise Rotary Club in Port Townsend. He was also active in the Northwest School of Wooden Boatbuilding, OlyCAP and other local projects.
John was preceded in death by his first wife Joan Doney in 1980. He is survived by his wife, Donna; his son John H. Doney IV of San Diego and wife Faly and their three children; daughter Janine Doney of Tacoma; step-daughter Chris Nelson and husband Brett, of Port Townsend and their three children; and sisters Kerry Perga of Port Charlotte, FL; Helen Doney Shapiro of Shoreline, WA and Nancy Horner, Valrico, FL.
The family asks that in lieu of flowers, donations be made to one of John’s organizations: www.vietnamboats.org,
www.kidsfirstvietnam.org or www.nwboatschool.org
Services will be held at 12:00 pm Saturday, January 10, 2009 at the Sound View Cemetery in Nordland (Marrowstone Island), WA 98358.
Following the graveside services, there will be a celebration of John’s life at the Port Townsend Elks Lodge #317 at 1:00pm:
555 Otto St
Port Townsend WA 98368-9710
360.385.0317
ptbpoe317@yahoo.com
Thứ Hai, 28 tháng 12, 2009
Vì sao các chính sách công nghiệp thất bại
Tư duy cũ ký khiến các chính sách công nghiệp khó có thể thành công. (Ảnh minh họa).
(LĐCT) - Có thể nói chính sách công nghiệp điện tử, chính sách công nghiệp ôtô của Việt Nam đã hoàn toàn thất bại. Có rất nhiều nguyên nhân nhưng bài này chỉ tập trung vào một nguyên nhân quan trọng (theo tôi, có lẽ là quan trọng nhất) là tư duy cũ kỹ của những người soạn thảo và thông qua chính sách công nghiệp.
Tình cờ, tôi biết khá rõ mấy vị này trong ngành điện tử và cũng quen vài người trong ngành ôtô.
Thực sự chúng ta có quá nhiều "kế hoạch tổng thể", "đề án", "chính sách", "tầm nhìn đến...", may thay đa số đã "được xếp xó" nên chỉ gây tác hại nhỏ (tốn tiền và công sức xây dựng, để lại dấu ấn trong đầu những người soạn thảo nếu họ vẫn tại vị, v.v...). Có một số chính sách công nghiệp hay kế hoạch tổng thể đã vượt qua được giai đoạn "khó khăn ban đầu" và "đã được chấp nhận" với sự hỗ trợ về thuế, vốn vay, v.v..., hay đầu tư trực tiếp của Nhà nước, song đã mang lại kết quả không như mong muốn.
Phải nói ngay rất nhiều nước cũng có các chính sách công nghiệp thất bại. Nhật Bản và Hàn Quốc đã có những chính sách công nghiệp khá thành công nhưng nhiều nước đang phát triển thì không. Rất nhiều nước chẳng hề có chính sách công nghiệp thành văn.
Sự phát triển công nghiệp chủ yếu là chuyện của các doanh nghiệp, bằng chính sách của mình nhà nước có thể tạo điều kiện thêm để cho ngành nào đó đi theo hướng mà nhà nước muốn. Nói như thế, có nghĩa là vai trò của nhà nước có thể không phải là quyết định và có thể có nhiều hệ quả (cả hại hay lợi) không lường trước.
Chính sách công nghiệp hợp với thời cuộc, hợp với thị trường, hợp với lợi ích của các doanh nghiệp thì cơ hội thành công cao, còn nếu ngược lại thì chắc chắn thất bại. Đáng tiếc, các chính sách công nghiệp của ta không hoàn toàn như vậy, còn quá tham vọng, còn quá thiên về phản ánh những mong mỏi chủ quan của các nhà làm chính sách và có thể còn bị "các nhóm lợi ích" tác động mạnh.
Đã có một sự thay đổi vô cùng to lớn trong sản xuất công nghiệp thời toàn cầu hoá: sự xuất hiện các chuỗi cung ứng to lớn, phức tạp của các nhà sản xuất. Trong sản xuất lớn, hàng loạt không nhà sản xuất nào đi làm từ A tới Z cả. Để sản xuất ra một máy tính cần hàng trăm nhà cung cấp các bộ phận, để sản xuất một chiếc ôtô có khi cần hàng ngàn nhà cung cấp khác nhau.
Dẫu sản xuất một bộ phận, cũng phải lẻn được vào chuỗi cung toàn cầu và cung cấp cho thị trường toàn thế giới, hay chí ít thị trường khu vực hay thị trường trong nước nếu nó đủ lớn. Thí dụ, thị trường ôtô Việt Nam, nếu tính với gần 100 triệu người, thì có tiềm năng lớn, nhưng so với sức mua của dân chúng thì vẫn là thị trường nhỏ.
Chính vì vậy đòi hỏi "nội địa hoá" 30-40% là khó khả thi. Lẽ ra chính sách công nghiệp phải khuyến khích mạnh mẽ bất cứ ai sản xuất linh phụ kiện nào cũng được, miễn là len được vào chuỗi cung toàn cầu nào đó, thí dụ khuyến khích mạnh việc xuất khẩu. Còn các chính sách của ta lại có vẻ quá tham vọng, muốn làm từ linh kiện đến sản phẩm cuối cùng (như các chiến lược công nghiệp điện tử một thời) hay lại thiên về "thay thế nhập khẩu" (như công nghiệp ôtô) cho nên việc sản xuất chủ yếu phục vụ thị trường trong nước.
Giả như có một nhà sản xuất phụ kiện ôtô mà chỉ để phục vụ cho việc lắp ráp vài nghìn (hay vài chục nghìn) ôtô, thì hỏi liệu họ có sống nổi hay không? Ngược lại, thị trường xe máy Việt Nam lại đủ lớn để có thể yêu cầu tỉ lệ nội địa hoá cao nhưng dường như chưa có chính sách thúc đẩy việc đó. Đấy là một lý do vì sao công nghiệp phụ trợ ôtô của chúng ta ì ạch. Hãy xem Canon, Fujitsu, họ sản xuất chủ yếu cho xuất khẩu cho thị trường thế giới, hay cho bản thân chuỗi cung của họ.
Còn sản xuất ôtô ở Việt Nam có xuất được bao nhiêu? Do tư duy còn cũ, còn chưa hiểu tình hình đã thay đổi từ lâu nên hơi tham vọng, do học cách làm từ giữa thế kỷ trước của một vài nước nên chính sách công nghiệp không hợp thời, không hợp với doanh nghiệp và sự thất bại là không khó hiểu. Đáng tiếc những cảnh báo hay góp ý của các chuyên gia độc lập, thậm chí của các chuyên gia UNIDO, từ gần 20 năm trước về những điều tương tự đã không được lắng nghe.
Bộ Công thương đã trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất dòng xe đa dụng 6-9 chỗ ngồi (dung tích động cơ nhỏ hơn 1,5l) được hưởng ưu đãi về thuế nhằm khuyến khích dòng xe này phát triển. Theo đó, thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ còn 30% (các xe khác là 45-60%). Phí trước bạ sẽ là 2%, thuế VAT 5% (xe khác là 10%)...
Theo tôi đề xuất như vậy cũng vẫn theo cách tư duy cũ và cũng rất có thể có sự tác động của "nhóm lợi ích" nào đó.
Với cách tư duy nói trên thì các chính sách công nghiệp khó có thể thành công.



