Thứ Tư, 28 tháng 10, 2009

Kim Chi phỏng vấn nhà giáo Đào Vũ Hùng- người thày đầu tiên của ngành đóng tàu Việt Nam


Ảnh chụp thày Đào Vũ Hùng và vợ chồng nhà giáo Nguyễn Vĩnh Phát- nguyên Chủ nhiệm khoa Đóng tàu.Nguyễn Vĩnh Phát và Hiệp Đòan là học trò thày Hùng,sinh viên khóa 5,sau khi tốt nghiệp ở lại giảng dậy và cả hai nay cũng đã về hưu

“Điều quan trọng là truyền được cảm hứng cho sinh viên…”

LGT: Ông Đào Vũ Hùng sinh năm 1929, theo học khoa Đóng Tàu của Học Viện Kỹ Sư Hàng Hải Odessa từ năm 1956. Năm 1962, ông tốt nghiệp xuất sắc Đại Học OIIMF (Liên Xô) với tấm“bằng đỏ”. Ông là kỹ sư đóng tàu, nhà giáo dục hàng hải, người đã tham gia thiết kế con tàu 100 tấn phục vụ chiến dịch Đường Hồ Chí Minh trên Biển. Từ năm 1973 đến 1981, ông làm Chủ Nhiệm Khoa Cơ Bản và Cơ Sở Đại Học Hàng Hải, là chuyên viên cao cấp của Đăng Kiểm Việt Nam…., ông nghỉ hưu năm 1991.
Nhà giáo Đào Vũ Hùng là một trong những người thày đầu tiên tham gia giảng dạy một ngành học mới mẻ và đầy hấp dẫn: ngành công nghiệp đóng tàu cho các sinh viên khóa đầu (cách đây hơn 40 năm) của Đại Học Hàng Hải Việt Nam. Ông nổi tiếng là nhà sư phạm nhiệt huyết, yêu nghề, tác phong sinh hoạt giản dị gương mẫu, để lại nhiều ấn tượng đặc biệt trong lòng sinh viên.
Nhân dịp Nhà giáo Đào Vũ Hùng vừa tròn tuổi 80, chúng tôi xin giới thiệu cuộc chuyện trò với ông:

PV: Thưa thày, được biết thày là một trong những người thày đầu tiên tham gia giảng dạy bộ môn cơ bản của ngành đóng tàu (cách đây gần nửa thế kỷ). Có thể nói thày là một trong những người đã xây những viên gạch đầu tiên cho ngành công nghiệp Đóng tàu Việt Nam sau này… Đó là thời kỳ đất nước ta trải qua muôn vàn khó khăn trong thời chiến và khôi phục đất nước sau chiến tranh… các thày làm thế nào để giảng dạy tốt cho sinh viên trong điều kiện đất nước còn nhiều thiếu thốn như vậy?
Thày Đào Vũ Hùng: Năm 1962, sau khi tốt nghiệp ở Viện Kỹ Sư Hàng Hải Odessa, tôi được phân công công tác về trường Đại học Giao thông vận tải, năm 1965 thì về trường Trung cấp hàng hải- lúc bấy giờ đang chuẩn bị thành lập khoa Đại học về ngành Hàng hải đầu tiên của nước ta…
Tôi dạy môn sức bền vật liệu và cơ học kết cấu thân tàu. Đây là hai môn học rất hóc búa, khô khan đối với sinh viên, họ thường gọi chệch là môn ‘Sức bền vật lộn”. Quả thực đây là môn học rất khó, hồi tôi còn học Đại học ở Odessa, sinh viên nước ngoài thường kháo nhau: “Nếu chưa thi môn sức bền vật liệu thì đừng có nghĩ đến yêu đương…”. Cũng là câu nói đó, khi về nước giảng dạy cho sinh viên, tôi sửa lại một chút: “Thi xong môn sức bền vật liệu thì sẽ được yêu…” thế là họ rất thích, hình như là câu đó có động lực giúp họ học tốt hơn…
Riêng đối với tôi, tôi rất yêu môn này và luôn cố gắng truyền cho sinh viên tình yêu đó… Đó chính môn “cốt tử”, nó sẽ đặt nền móng cho công việc thiết kế thân tàu và ngành đóng tàu sau này.
Để sinh viên hình dung về ngành học hết sức mới mẻ và hấp dẫn này (mà họ chưa hề có một chút khái niệm nào), tôi thường nói với họ: Con tàu chính là một thành phố nổi, làm việc trên đó là phải chiến đấu độc lập giữa Đại dương đầy sóng gió, hiểm nguy và bất trắc. Do vậy ta cần phải học môn này cho thật chắc để sau này có thể thiết kế, thi công, đóng mới được con tàu an toàn, hiệu quả…
PV: Được biết thời kỳ đó, các thày luôn là những tấm gương sáng về tinh thần tự lực, vượt khó trong việc giảng dạy cho sinh viên…?
Thày Đào Vũ Hùng: Cái khó nhất của thời kỳ đó là việc không có bất cứ một tài liệu nào để giảng dạy môn học này. Chúng tôi cũng đã tìm ở thư viện của trường Đại học GTVT, song tuyệt nhiên không hề có một tài liệu nào phục vụ cho việc giảng dạy… Có thể nói, hồi đó chúng tôi phải dò dẫm đi từ “con số không”. Tất cả những kiến thức truyền đạt cho sinh viên chỉ có trong số sách ít ỏi do cá nhân mang từ nước ngoài về. Giáo trình giảng dạy cũng được soạn ra từ những quyển sách đó, chương trình giảng dạy về môn đóng tàu cũng phải tự mình lập ra… Những “viên gạch đầu tiên” đặt nền móng cho ngành Đóng tàu nước ta được bắt đầu như vậy đó…
PV: Nhắc đến thày Hùng, nhiều thế hệ sinh viên còn rất ấn tượng về phong cách giảng dạy đặc biệt của Thày, phong cách đó là gì, thưa thày?
Thày Đào Vũ Hùng: Tôi rất yêu môn sức bền vật liệu, yêu ngành khoa học Đóng tàu… Tôi luôn tâm niệm mình phải làm cách nào để truyền cảm hứng về tình yêu đó cho sinh viên, để họ hiểu về cái hay, cái đẹp của môn học này qua từng tiết giảng dạy của mình. Người thày giáo không phải là cái máy hát, mà phải là người Nghệ sỹ biết truyền tâm hồn, cảm hứng của mình khi đứng trên bục giảng. Chỉ như vậy sinh viên mới không bị “khớp” trước những môn học hóc búa … Khi họ nắm bắt được bản chất, cốt lõi của vấn đề, cảm thấy hứng thú với nó thì chắc chắn họ sẽ học tốt hơn.
Có lẽ sinh viên cũng cảm nhận được tình yêu, sự nhiệt thành này của tôi trong những lần đứng trên bục giảng nên họ có ấn tượng chăng?
PV: Thày có kỷ niệm nào sâu sắc trong cuộc đời giảng dạy, công tác của mình không?
Thày Đào Vũ Hùng: Kỷ niệm thì nhiều, nhưng có lẽ tôi sẽ kể về một kỷ niệm riêng tư. Chả là vào năm 1962- 1963, tôi được giao nhiệm vụ tham gia thiết kế con tàu 100 tấn (mãi sau này tôi mới được biết đó là những con tàu không số đầu tiên phục vụ chiến dịch Đường Hồ Chí Minh trên biển). Cùng thời gian đó tôi đã gặp bà nhà tôi sau này… chúng tôi tìm hiểu, rồi kết hôn vào năm 1963… Khi nhà tôi có mang, bạn bè gợi ý: “…Nếu là con trai, cậu nên đặt tên cho con là Đào Bách Tấn để kỷ niệm những ngày cậu tham gia thiết kế con tàu 100 tấn đầy ý nghĩa này…”. Tuy nhiên, theo bà xã nhà tôi thì cái tên này “nghe nó nặng nề quá”…
PV: Thày có nhận xét hoặc lời khuyên gì với thế hệ giáo viên trẻ hiện nay?
Thày Đào Vũ Hùng: Lớp giáo viên trẻ bây giờ có đầy đủ những phương tiện hiện đại để giảng dạy, so với thời kỳ của chúng tôi thì khác một trời một vực. Nhưng theo tôi, ta đừng nên quá ỷ lại vào phương tiện hiện đại, vào công nghệ thông tin vv… mà coi nhẹ phong cách giảng dạy truyền thống của người thày với bảng đen, phấn trắng. Điều đó sẽ giúp họ có cơ hội truyền được cảm hứng cho sinh viên bằng chính tâm hồn, niềm say mê của mình… Máy móc, phương tiên hiện đại là sự hỗ trợ, nhưng không thể thay thế được con người. Bản thân người thày với lòng nhiệt huyết, yêu nghề và trách nhiệm của mình mới cảm hóa, thôi thúc được sinh viên học tập và làm cho họ nhớ mãi…
PV: Xin cảm ơn thày. Nhân dịp thày vừa tròn tuổi 80, chúc thày luôn có một sức khỏe dồi dào, tinh thần mẫn tuệ và tràn đầy nhiệt huyết như thời thày còn đứng trên bục giảng…
Ảnh chụp ngày hội khoa đóng tàu;từ trái sang phải Nguyễn Vĩnh Phát sinh viên khóa 5;Đặng Hộ thày giáo đầu tiên dạy Máy Tàu từ Trung Quốc trở về;Hiệp Đòan sinh viên khóa 5;thày Đào Vũ Hùng;Đỗ Thái Bình sinh viên khóa 3;Ngô Viết Tiệm sinh viên khóa 7;Lê Viết Lượng tiến sĩ hiện đang là Chủ nhiệm Khoa

Chủ Nhật, 25 tháng 10, 2009

Ngày truyền thống "Đường Mòn Hồ Chí Minh trên biển"

Sau đây là bài của phóng viên Phạm Vũ báo Tuổi Trẻ
Lời thề với biển

TT - Sáng 23-10, tại buổi giao lưu kỷ niệm 48 năm “Đường Hồ Chí Minh trên biển” - cũng là ngày thành lập Lữ đoàn 125 hải quân - các thế hệ chiến sĩ của lữ đoàn cùng ngồi lại, nhắc đến con đường một cách thân thương và đầy tự hào.

Một chiếc tàu không số trên đường vào Nam - Ảnh tư liệu do Hải quân Mỹ chụp

Câu chuyện về hàng trăm chuyến tàu không số mang trên mình những chiến sĩ quyết tử, lặng lẽ đi về trên biển suốt 15 năm trong bão dông, trong vòng vây tàu địch ngày xưa sống dậy trong hồi ức của những người chiến sĩ.

Câu chuyện của những người anh hùng

Đại tá Hồ Văn Kiêm nhắc lại một giây thắt lòng cái đêm ông còn là chàng thủy thủ 20 tuổi đang cầm lái trên con tàu mang bí số 56. “Bốn con tàu xuất phát đợt đó của chúng tôi đều bị đối phương phát hiện, bao vây, bắn rát. Thả hàng xong ở Bình Định, tàu tôi quay ra thì bị sáu chiếc tàu địch bao vây. Tiếng loa gọi chiêu hồi văng vẳng, đèn chớp đánh tín hiệu dừng tàu liên hồi, đạn bắn cảnh cáo rát rạt. Rồi trước cabin của tôi, một chiếc tàu khu trục sừng sững chắn lối. Thuyền trưởng ra lệnh cuối cùng: “Lao thẳng!”. Tôi thoáng nghĩ: “Thôi, lần này mình hi sinh cho Tổ quốc. 20 tuổi, thế cũng đủ”. Thoáng thế thôi rồi tàu tôi lao thẳng, còn cách mấy chục mét bất ngờ chiếc khu trục kia lại tránh đi...”.

Máu vẫn còn đổ

Không phải kết thúc chiến tranh rồi thì máu không còn đổ. Lịch sử Lữ đoàn 125 còn ghi dấu ngày 14-3-1988, 64 cán bộ, chiến sĩ hi sinh, hai tàu 604, 605 đã bị bắn chìm trong lúc chiến đấu bảo vệ các đảo Gạc Ma, Cô Lin, Châu Viên tại quần đảo Trường Sa.

Thuyền trưởng tàu 604 Vũ Huy Trừ hi sinh tại chỗ. Thuyền trưởng tàu 605 Vũ Huy Lễ tuy bị thương nhưng đã lao cả tàu lên bãi cát của đảo Cô Lin để bảo vệ lá cờ, chủ quyền Việt Nam. Cả hai anh đều được phong Anh hùng lực lượng vũ trang.
Những giọt nước mắt rơi khi đại tá Trần Phong, nguyên chỉ huy lữ đoàn, xuất hiện trên sân khấu với những kỷ niệm thật riêng tư về anh hùng liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh, người thuyền trưởng huyền thoại của tàu 235. Câu chuyện về sự hi sinh của Phan Vinh đã thành huyền thoại và niềm tự hào của Lữ đoàn 125.

Nhưng hôm nay mọi người mới được nghe ông kể câu chuyện trước lúc tàu 235 ra đi, ông đưa Phan Vinh la bàn, phòng khi phải hủy tàu để lên bờ tìm đường ra Bắc. Phan Vinh gạt phắt: “Thôi, cất đi”. Trong một chuyến chuyển vũ khí vào Nam, tàu Phan Vinh bị phát hiện và vây đánh ở Vũng Rô (đoạn ngay đèo Cả, tỉnh Phú Yên). Không để địch bắt, anh và đồng đội đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, lao tàu vào tàu địch...

Mãi mãi đầu ngọn sóng

Thiếu tá Nguyễn Xuân Thơm đã thực hiện cả thảy 16 chuyến hải hành trên những con tàu không số. Hôm nay mắt ông vẫn long lanh khi kể: “Ngược Trường Sơn đi ra, gặp những đoàn quân điệp điệp trùng trùng đi vào, chúng tôi biết chân mình càng phải bước mau hơn nữa vì chiến trường đang khát vũ khí”.

Đại tá Trần Phong xúc động tổng kết: “Sáu tuyến hải đồ chằng chéo trên 2 triệu km2 mặt biển, sáu trung tâm thông tin chỉ huy theo dõi từng phút trong bao năm. Nhiệm vụ to lớn là vậy, tổ chức căng thẳng là vậy, nhưng trang bị thì thô sơ, đo tốc độ chân vịt bằng dây, đo độ sâu bằng sào, chênh lệch với đối phương là ngàn lần, vạn lần, không tính nổi. Nhưng cũng không tính nổi là quyết tâm, lòng dũng cảm, tinh thần sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ của anh em”.

Những câu chuyện bi hùng vô cùng bí mật, vô cùng lặng lẽ ngày xưa ấy hôm nay vẫn luôn được nhắc nhớ, lời thề với biển trong lòng các chiến sĩ quyết tử ngày xưa vẫn luôn được từng người của Lữ đoàn 125 hôm nay gìn giữ. Họ nhắc đến những cái tên Bông Văn Dĩa, Nguyễn Phan Vinh, Nguyễn Văn Hiệu, Nguyễn Đức Thắng, Ngô Văn Thứ, Phan Hải Hồ... như những người trong gia đình.

“Chúng tôi luôn nhắc mình phải thấm nhuần tinh thần của những người đi trước. Hôm nay Lữ đoàn 125 có nhiệm vụ chuyên chở, vận tải phục vụ xây dựng các công trình phòng thủ trên quần đảo Trường Sa, trực chốt giữ chủ quyền vùng biển ở các nhà giàn DK1, vùng biển Thanh Long, bảo vệ các tàu thăm dò dầu khí, cứu hộ cứu nạn. Chúng tôi vẫn ngày ngày ngang dọc trên biển Đông, trên những con đường ngày xưa với tinh thần quyết tử cho Tổ quốc của ngày xưa” - đại tá Đỗ Mạnh Hà, chính ủy, chỉ huy Lữ đoàn 125, khẳng định.

Đường Hồ Chí Minh trên biển là tên gọi của tuyến đường vận tải bí mật trên biển Đông, được thiết lập ngày 23-10-1961 với nhiệm vụ vận chuyển vũ khí từ miền Bắc vào chi viện cho quân giải phóng miền Nam, do Lữ đoàn 125 thực hiện.

Trong chiến dịch Hồ Chí Minh (4-1975), Lữ đoàn 125 đã tham gia giải phóng các đảo Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa thuộc quần đảo Trường Sa.

Hiện Lữ đoàn 125 làm nhiệm vụ chính là chuyên chở, vận tải cung cấp hàng hóa, nguyên vật liệu xây dựng quần đảo Trường Sa, bảo vệ chủ quyền vùng biển Thanh Long, DK1.

Thứ Bảy, 17 tháng 10, 2009

Chủ tịch Vinashin hát cùng hội thao tại nhà máy Bạch Đằng ngày 14 tháng 10 năm 2009


Chủ tịch Phạm Thanh Bình (com lê đen) cùng hát với văn nghệ nghiệp dư Vinashin
Ngày 14 tháng 10 ,tại nhà máy Bạch Đằng đã diễn ra cuộc hội thao thể dục thể thao và hội diễn văn nghệ của tập đoàn Vinashin .Có chứng kiến dưới trời mưa ,các đơn vị của Vinashin từ Lạng Sơn tới Cà Mâu lũ lượt diễu hành mới thấy hết sự đa dạng của ngành nghề không chỉ đóng tàu mà một nhà kinh tế khả kính đã cảnh báo “đừng biến tập đoàn thành một cái lẩu” còn một “nhà” khác thì nói thẳng ra là đừng thành một món hẩu lốn.Trước các mũi dùi báo chí bắt đầu gãi vào Vinashin,chủ tịch tập đoàn vẫn hăng say nhảy ra ca bài hát chính thức của tập đoàn ,còn việc trả lời báo chí để giành cho ông Lê Lộc…Dù trả lời gì đi nữa,Vinashin cũng không trả lời được câu hỏi cơ bản :chúng ta đóng tàư đề làm gì?Đem lại phúc lợi gì cho dân tộc ?Tăng cường lên hay làm yếu đi sức mạnh dân tộc trong chiến lược biển? Thật nực cười,tàu Hoa Sen đang không có chỗ nấp trong vịnh Nha Trang mà Vinashin vẫn gân cổ bảo vệ cho cái gọi là phương án đóng 6 chiếc tàu tương tự chạy dọc biển ..Và tất cả khó khăn đều do "khủng hoảng kinh tế toàn cầu ,tới Hàn Quốc ,Trung Quốc cũng bó tay " !!! Có lẽ nên để chủ tịch họ Phạm đơn ca bài “Tàu Hoa Sen” trong một hội diễn nào đó!!!Có lẽ HOa Sen là một case điển hình cho mọi cách làm ăn có "quy hoạch,điều nghiên" của Vinashin nhằm tăng sức mạnh trên biển của dân tộc !

ta

Thấy gì qua Hội Thảo về Thông Tin Hàng Hải ngày 13/10/09 vừa rồi

Vừa qua,vào ngày 13 tháng 10 năm 2009 ,tại Đại Học Hàng Hải Hải Phòng có cuộc hội thảo quốc tế về thông tin và định vị trên biển .Với tư cách phóng viên ăn theo (không tiêu chuẩn) của tạp chí Điện Tử ngày nay,tôi đã dự từ phút đầu tới cuối và thấy nhiều điều bổ ích.Trước hết là dưới sự điều hành của Hoàng Hữu Tuệ,như một M.C khoa học điêu luyện (tôi đã vô phép gọi ông là M.C sau mới biết là giáo sư đã được vinh danh tại Văn Miếu như một giáo sư canadien đã “điên rồ “ về làm giáo sư VC ,hết long vì sự nghiệp giáo dục của đất nước ),hội nghị đã mang một phong cách quốc tế rõ rệt.Trừ một vài báo cáo viên chiếu hình Power point hẳn hoi ,vẫn gọi nước ta là “Việt Lam”,có “lăng nực “,tung ra một thứ tiếng Anh khó nghe …báo cáo ấn tượng của Cục Trưởng Cục Tần Số với các phân tích về ITU ,về tình trạng hỗn lọan song ,rất cởi mở,không “các đồng chí –formal “ mà “các bác” thân tình (thiếu một chút thành các pác như cách gọi của công dân mạng) . Hồ sơ khoa học của hội nghị tôi sẽ post lên theo yêu cầu của các bạn ,nhưng ở đây tôi xin nêu vài điều trăn trở:
1/Cà một hội nghị công phu ,nhưng người cần nghe là các nhà hoạch định chính sách ,cụ thể nhất là tòan bộ nghề cá ,từ quan to trên Bộ ,Cục,Vụ ,Viện …tới doanh nghiệp,không một mống .Trong khi đó hội nghị này nhắm vào thông tin và định vị hàng hải ,chủ yếu giúp cho ngư dân !
2/Một chữ xuất hiện nhiều nhất trong các báo cáo là converge –hội tụ,đồng quy ,một xu thế gắn kết IT với vô tuyến,radio với truyền hình,GMDSS…thì tiếc thay trên đất nước ta lại xảy ra sự phân rã hết các ngành …Hội nghị này có lẽ bên nghề cá họ cho là của GTVT ,của mấy anh nghiên cứu..Quả đúng như thế,hôm nay trên Tuổi Trẻ thông báo nghề cá sắp có hệ vệ tinh theo dõi với số vốn vay 16 triệu Euro !!!Trong khi đó,chính tại hội nghị,các khách tham quan đã buồn thay cho hệ vệ tinh của Vishipel :không có khách hàng,dung không hết công suất,máy móc già cũ rất nhanh .Thay vì sử dụng nó cho hết công suất,người ta lại chạy sang một án mới và các cơ quan cấp cao của nghề cá nước ta ,theo tôi biết ,mù tịt về các hệ vệ tinh và GMDSS Chao ôi ,thế là Biển Đông chúng ta có tới ba bốn biển :biển của giao thông,biển của biên phòng ,biển của hải sản …Nghề biển cần rất nhiều tiền mà cung cách làm ăn này thì con cháu ta đi ăn mày là cái chắc !!Và vai trò nhạc trưởng ở đâu ,hay Vụ nghề cá (? Tôi không hiểu cơ chế của Văn Phòng Chính Phủ?) lại được Vụ GTVT nể nang cái vụ này

Chủ Nhật, 11 tháng 10, 2009

Từ bức ảnh chim nhỏ tấn công đại bàng tới John Denver và Calypso


Bức ảnh con chim thụy hồng nhỏ bé dám tấn công con diều hâu đuôi đỏ to lớn được các công dân mạng nước ta lan truyền với nhiều ẩn dụ,chủ yếu là “…châu chấu đá xe …” trước việc nước lớn hà hiếp nước nhỏ .Và đây là bài báo mô tả bức hình.
Một thợ chụp ảnh nghiệp dư tên là Pat Gaines sống ở Denver, Denver (Mỹ) đã chụp được bức ảnh một con chim thụy hồng nhỏ dám tấn công con diều hâu ngay tại công viên Bonny Lake gần nhà anh.
Bức ảnh chụp được khoảnh khắc một con chim thụy hồng nhỏ quyết định thời điểm tấn công chim săn mồi đang nhăm nhe gần tổ của nó.
Trong một phút, con chim đã can đảm rượt theo con diều hâu có kích thước to lớn gấp chừng 50 lần thân hình nhỏ bé của nó. Con chim dường như rất thích cưỡi lên mình đối phương, trước khi bắt đầu một cuộc tấn công – mổ lia lịa vào đầu con diều hâu. Con diều hâu to lớn có vẻ như bất lực trước chim thụy hồng nhỏ, nó lắc mạnh hòng đẩy kẻ đang đè đầu cưỡi cổ lên mình và kêu thét cho đến khi thoát khỏi địa bàn cư ngụ của con mồi.
Anh Pat, tác giả bức ảnh cho biết: “Tôi chưa bao giờ nhìn thấy con diều hâu đuôi đỏ quấy nhiễu như vậy”. Anh cũng nói rằng, những con diều hâu anh thấy thường đuổi bắt những loài chim nhỏ.
Là thành viên trong gia đình giẻ quạt, thụy hồng nổi tiếng tháo vát với việc bảo vệ tổ, nó sẵn sàng xua đuổi tất cả những kẻ dám lảng vảng quanh tổ của mình bao gồm cả diều hâu.
Chim thụy hồng có tên khoa học là Tyrannus, được quy vào nhóm có cùng kiểu hành vi như vậy.
Với tôi,chữ Denver ,nơi xảy ra sự kiện nhắc tôi tới một ca sĩ ,anh John Denver người Mỹ gốc Đức với tên thật là Henry John Deutschendorf sinh tại in Roswell, bang New Mehico vào ngày 31/12/1943 .Sinh trưởng trong một gia đình phi công nên anh đã gắn bó với Denver Colorado và lấy biệt hiệu là John Denver ,cũng như tôi có dịp tới Denver Colorado và sống tại đó một tuần mùa hè năm ngoái do tới thăm ông bác tôi là cựu chánh văn phòng không quân VNCH !Tôi không nghe nhiều bài country của John nhưng tôi chỉ biết anh yêu mến người anh hùng của Đại Dương Jacques Yves Cousteau (1910-1997) tới chừng nào mới có thể sáng tác và hát tặng sinh nhật của Người và hát trong lễ tang của Người bài Calypso xúc động tới chừng nào.Bài hát ca tụng con tàu thám hiểm của Coustea mang tên Calypso thần thoại,ca ngợi con người suốt đời sống vì Biển Cả ,đấu tranh cho cái đẹp .Mong sao tất cả các bạn trẻ đều có dịp thưởng thức giọng ca của John Denver qua clip sau đây và dịch lời bài hát thật hay sang tiếng Việt .Để yêu mến them công việc thường ngày của mình,để them niềm tin vào cuộc sống,để thấy rằng con đường giúp mình và giúp nước là phải gắng học hỏi hơn và chờ thời giúp nước như con chim thụy hồng bé nhỏ có tấm long quả cảm dám đương đầu với con diều hâu to lớn gấp 50 lần !
Đây là toàn bộ lời Anh bài Calypso

To sail on a dream on a crystal clear ocean
To ride on the crest of a wild raging storm
To work in the service of life and the living
In search of the answers to questions unknown
To be part of the movement and part of the growing
Part of beginning to understand
Giương buồm như trong giấc mơ trên đại dương sáng trong như ngọc thạch
Lướt trên ngọn sóng hung dữ trong giông tố cuồng điên
Hết lòng phục vụ vì cuộc sống và những sinh vật đang sống
Tìm những câu trả lời cho các câu hỏi chưa từng biết
Là một phần của sự Chuyển Động và một bộ phận của Tăng Trưởng
Là một phần của sự Bắt Đầu để Hiểu Biết
Aye, Calypso, the places you’ve been to
The things that you’ve shown us
The stories you tell
Aye, Calypso, I sing to your spirit
The men who have served you
So long and so well
Ôi,Calypso,những nơi mà nàng đã đi qua
Những vật thể mà nàng đã chỉ cho chúng tôi
Những câu chuyện mà nàng đã kể
Ôi,Calypso,tôi hát để ngợi ca tinh thần của nàng
Những con người đã phục vụ nàng
Đã từ rất lâu và phục vụ rất tuyệt vời

Like the dolphin who guides you
You bring us beside you
To light up the darkness and show us the way
For though we are strangers in your silent world
To live on the land we must learn from the sea
To be true as the tide
And free as the wind-swell
Joyful and loving in letting it be
Giống như cá heo dẫn đưa đường cho Nàng
Nàng đưa chúng tôi về bên cạnh Nàng
Để xóa sạch bóng đêm đen và chỉ đường cho chúng tôi
Với những gì mà chúng tôi là kể ngoại đạo trong thế giới im lặng của Nàng
Để sống trên đất liền chúng tôi phải biết học hỏi từ biển cả
Để phải trung thực như thủy triều
Để được tự do như sóng gió
Để được vui tươi và yêu thương như nó vốn thế
Aye, Calypso, the places you’ve been to
The things that you’ve shown us
The stories you tell
Aye, Calypso, I sing to your spirit
The men who have served you
So long and so well
Ôi,Calypso,những nơi mà nàng đã đi qua
Những vật thể mà nàng đã chỉ cho chúng tôi
Những câu chuyện mà nàng đã kể
Ôi,Calypso,tôi hát để ngợi ca tinh thần của nàng
Những con người đã phục vụ nàng
Đã từ rất lâu và phục vụ rất tuyệt vời
Aye, Calypso, the places you’ve been to
The things that you’ve shown us
The stories you tell
Aye, Calypso, I sing to your spirit
The men who have served you
So long and so well
theo đường link:
http://www.youtube.com/watch?v=vl7aM3nCqC0
hoặc xem clip sau đây do chúng tôi chèn hình vào audio clip do chính John Denver biểu diễn trong lễ tang người anh hùng của Nhân Loại ,Jacques Cousteau

Bia kỷ niệm tại Vũng Rô

Ngày 27 tháng Tám vừa rồi tôi có chuyến đi miền Trung ,tới các địa danh Đại Lãnh,Vũng Rô,thăm cây đèn Đại Lãnh ,thăm Đầm Môn ,vịnh Vân Phong,ngủ lại một đêm tại nhà nghỉ Hòn Ông và lặn xuống biển nhưng chưa sờ tới được xác tàu của Nguyễn Phan Vinh.Đây là một clip quay tại bia ,trên con đường ven biển rất đẹp nối Phú Yên với Khánh Hòa.Không rõ cơn bão số 9 qua đây có tàn phá những gì của vùng miền Trung cực đẹp này.Để tới được xác tàu,không có gì quá khó khăn vì ngư dân cho biết là có thể nhìn thấy khi triều xuống .Bởi vậy,nên chăng,tổ chức có bài bản với tàu nửa chìm để bà con ngồi trong khoang kính có thể nhìn thấy xác tàu dưới ánh đèn chiếu hoặc tổ chức lặn có hướng dẫn.Điều cần thiết là có quy chế,quây khu vực xác tàu lại như một khu bia mộ có quản lý ...Sự kiện Vũng Rô đã đi vào lịch sử,mở đầu cho chiến dịch Market Line mà ông bạn John Doney đã quá cố của tôi cũng bị cuốn hút vào,được cả hai phía quan tâm nên cần được bảo quản chu đáo .Và cả con tàu không số nữa,ai đóng?tại đâu ?Có phải là chiếc 100 tấn của nhóm Trịnh Xương,Cao Bút,Đào Vũ Hùng...?Cần làm gấp vì không thể chống chọi với quy luật khắc nghiệt của thời gian ...


Và tại sao câu chuyện về cái miếu thờ sau đây do bà con dựng nên làm ta xúc động hơn cái bia tốn hàng tỉ đồng mà vô cảm nói trên ?


Năm chiến sĩ còn lại trong trận chiến đấu năm 1968 của tàu 235 tại vùng biển Hòn Hèo (Nha Trang): Lê Duy Mai, Hà Minh Thật, Nguyễn Long An, Nguyễn Văn Phong, Lâm Quang Tuyến - Ảnh tư liệu.

Dẫu bây giờ ở nơi này, nơi kia người ta dựng lên hàng trăm, hàng ngìn cái miếu thờ và trong miếu có bày đủ lễ vật, kể cả của ngon vật lạ...thì theo lời anh Hà Minh Thật, năm trong số 18 thuỷ thủ sống sót trên con tàu không số (TKS) 235 do người anh hùng thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh chỉ huy đánh nhau với nhiều tàu chiến Mỹ- ngụy ở Hòn Hèo (Nha Trang) đêm 28.2.1968, cách đây 41 năm, thì cái miếu thờ của má Phú Yên lập trên rẩy bắp, cùng với những cái miếu của các “bác tài” (lái xe) xây dựng dọc trên Đèo Cả (đèo nằm tại ranh giới giữa tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa) là "linh thiêng” và có ý nghĩa nhất. Bởi nó là những cái “kho hậu cần” cung cấp cho các chiến sĩ quân giải phóng nằm phục kích quân giặc hay khi họ lạc đơn vị; như trường hợp năm thuỷ thủ trên con tàu không số, đó là các anh: Nguyễn Long An, Lâm Quang Tuyến, Lê Duy Mai, Nguyễn Văn Phong và Hà Minh Thật.

Bằng giọng trầm ấm, sâu lắng và biết ơn, anh Hà Minh Thật kể tiếp câu chuyện đầy cảm động về cái miếu thờ:

Thời gian đầu người nào người ấy vết thương còn rỉ máu, mình mẩy còn đau nên chưa ai lê bước ra khỏi mép biển, đành phải cố thủ trong cái hang đá nằm dưới chân Đèo Cả. Nguồn sống chính của các anh lúc này nhờ vào những ngọn lá, đọt chuối và những lễ vật dâng cúng trong cái miếu thờ của các “bác tài” dựng nên nơi những đoạn đườg thường xảy ra tai nặn. Trong những cái miếu thờ đó có đủ các loại hoa quả, nắm cơm, gói bánh và có cả gói muối trắng, lon nước ngọt...nhờ thế mà năm thuỷ thủ mới có cái ăn hàng ngày. Thời gian sau, địch phát hiện ra được một phần đầu mũi tàu của ta do hai anh Vinh và Thứ (sĩ quan máy) cảm tử ở lại giật bộc phá bay lên nằm trên núi Bà Nam, cách hang các anh ở khoảng chừng 800m, thì tụi địch ngày nào cũng đem quân đến càn. Vì thế các anh ai nấy cố sức lê bước vào “căn cứ” mới ở sâu trong rừng Phú Yên. Sống trong rừng tuy an toàn nhưng lại xa nguồn nước biển, xa các miếu thờ (kho hậu cần” trên Đèo Cả...

Để có nước muối rửa vết thương cho đồng đội và có miếng ăn hàng ngày cho năm anh em, anh Hà Minh Thật, lúc ấy là người khoẻ nhất hội, phải bằng mọi giá đi tìm cho ra “kho hậu cần” mới. Và tình cờ một buổi sáng, Thật đang trèo hái quả trên một ngọn cây cao trong rừng, thì nhìn thấy dưới chân núi có một cái miếu thờ trong rẩy của đồng bào. Và tối đó Thật rủ anh Vũ Long An rẽ cây rừng, luồn qua những đồi lau lách, xuống tận cái miếu và các anh đã “vớ” được gói bánh bích quy, một nải chuối đem về “căn cứ” cho các bạn cùng ăn. Rồi đêm hôm sau, đêm hôm sau nữa; lại tiếp đến cái đêm hôm sau...hai anh lần xuống cái “kho hậu cần” nhận đồ tiếp tế của người chủ rẩy về ăn, lần này có thêm mấy lon sữa bò...

...Dẫu biết hai con “ma rừng” đích thị là “người trần mắt thịt”, nhưng người chủ rẫy vẫn chưa biết rõ là người đằng mình hay người đằng lính cộng hoà? “Mà lính cộng hoà (lính nguỵ) tràn được vào rẫy thì chúng sẽ càn hết cả gốc lẫn ngọn, chứ bọn chúng không chỉ lượm trái, đào cũ nên đây chỉ là những chiến sĩ giải phóng của ta” (người chủ rẫy nghĩ thế)! Nhưng để xác minh cho tường tận, một hôm người chủ rẫy ở lại đến tận khuya để được tiếp xúc với người rừng. Và đêm ấy An, Thật bò xuống, rồi lần đến miếu thờ, bổng có một bà má già xuất hiện trong lùm cây chủ động hỏi: “Các con có phải là người đằng mình không?” Tình huống đột ngột quá, nhưng các anh biết tiếng người má đã già nên có phần vững tin hơn, bèn đáp lễ: “Thưa má, chúng con là người đằng mình ạ!”.

Nghe tiếng nói, má biết các anh đều là người miền Bắc, nên mạnh dạn sáp lại gần, nói như khóc: “Các con lạc rừng lâu ngày chưa?” Hai anh đáp lễ: “Thưa má, bốn tháng rồi ạ”...

Từ đêm ấy trở đi trong cái miếu thờ của má Phú Yên không chỉ có lương thực, thực phẩm mà còn có cả những gói bông băng và thuốc chữa bệnh nữa. Có đầy đủ nguồn tiếp tế của má, năm thuỷ thủ ai nấy ngày càng khoẻ ra, vết thương mấy anh em bị nặng đã lên da non, gân cốt đã trở lại thế “cường tráng”. Và tối hôm đó cả năm người kéo xuống rẫy đễ tạ ơn má và xin má một ít muối ăn, lương thực và thuốc chữa bệnh cùng với một tấm bản đồ Phú Yên để các anh có cơ sở luồn sâu trong rừng, tìm đến đường giao liên trên dãy Trường Sơn...

Thể theo nguyện vọng của các con, mấy ngày má Phú Yên về đồng bằng chuẩn bị đầy đủ các mặt hàng đó, rồi má tự gùi lên rẫy tập kết tất cả các thứ vào cái miếu thờ. Và theo đúng hẹn, các anh xuống miếu nhận hàng và lên đường luôn trong đêm trăng thượng tuần sáng vằng vặc trên những ngọn cây, đỉnh núi...

Chuyện lâm nạn của năm anh em thuỷ thủ TKS 235, và cái miếu thờ của má Phú Yên dưới chân Đèo Cả ngày ấy đến nay đã 41 năm. Và má Phú Yên ngày đó của chúng con giờ chắc không còn nữa, nhưng hình ảnh má thì chúng con vẫn khắc ghi vào trong tim. Và muôn đời chúng con không quên cái miếu thờ của má trên rẩy, và nhớ cả những cái miếu thờ của các “bác tài” lập nên trên Đèo Cả.

Những nghiên cứu về tàu đệm khí của Quasark Khánh

Được biết Quasark Khánh đã có những nghiên cứu chế tạo tàu đệm khí (hovercraft) và cả ekranoplan ,rồi cả những luận thuyết về Einstein (!) ,chúng tôi cùng kỹ sư đóng tàu Dương Đình Lộc đã đến thăm.Được thân chủ đón tiếp nhiệt tình và đưa vào phòng làm việc xem các hình ảnh và ra sau vườn xem các mô hình.Là người chuẩn bị cho cuốn Bách Khoa Hàng Hải ra đời với dự định đưa vào entry Nguyễn Mạnh Khánh,nhưng tôi rất băn khoăn trước những thông số "khổng lồ" mà tôi thu lượm được.Với cách suy luận hợi "thực dụng"tôi chỉ muốn nghe kết quả của chiếc tàu mà Mạnh Khánh đã làm tại Ba Son thì chỉ được tác giả trả lời :"đã xuất đi Mỹ" trong khi một nguồn trên internet (có tin cậy chăng?)nói rằng tàu đó đã vượt xa cả tàu của Hải Quân Mỹ !Có lẽ Quasark là một người THINK BIG,NGHĨ LỚN ,hay như ta thường nói theo mốt bây giờ là có ý tưởng lớn ,còn kết quả ra sao ,phải xem đã.Đưa lên bản tin này,tôi mong các bạn tại Ba Son đã cùng làm con tàu này,cho ý kiến bình luận !Cần lắm thay,chúng ta đang không có hovercraft bảo vệ biển đảo !!Trong khi theo ông Khánh,mọi thứ đã sẵn sàng,chỉ vì không có ai đầu tư !

Ảnh chụp chiếc tàu được chế tạo tại Ba Son sau đó được đưa sang San Diego

Ông Nguyễn Mạnh Khánh (1934-) bên cuốn sách có nói về minh

Kỹ sư Dương Đình Lộc và Nguyễn Mạnh Khánh


Hy vọng được thấy một chiếc ecranoplan nhưng đây chỉ là một mô hình như đĩa bay được auy bằng động cơ nhỏ và được người giúp việc giải thích
Trên một trang của Việt Kiều có giới thiệu như sau,điều đáng chú ý là bài này tiếp theo một bài giới thiệu những người đang lừa người Việt trong nước
"Nguyễn mạnh Khánh. Việt kiều Pháp. Ông có tên trong Tự Điển Bách KhoaToàn Thư Pháp (La Rousse, trang số 1165 vần Quasar Nguyen manh Khanh ,có lẽ nên xem lại ,ảnh trên tôi chụp ông Khánh ngồi với cuốn sách ,có lẽ kiểu như Who's who của Mỹ) người Việt đầu tiên có được. Ông vẽ nhiều kiểu xe hơi đẹp cho Pháp, máy bay, thời trang, hội họa.
Vừa qua với đề tài kiểm chứng vận tốc ánh sáng của Ông đã được cơ quan NASA Hoakỳ chính thức công nhận công thức của ông ngắn gọn nhất.
Vào tháng 2 năm 2001 chiếc tàu đệm khí Air Cushion Vehicle Surface Effect Ship do ông tạo và hoàn tất tại cơ xưởng đóng tàu BaSon (Tp Hồ chí Minh) đã được đưa đến thành phố San Diego (California) đã được ghi chứng phá kỷ lục về vận tốc lướt trên mặt nước biển.
Kỷ lục hiện nay của Hải quân Hoakỳ là 170 km/ giờ. Còn chiếc tàu của ông lên đến 200 km/ giờ. Chiều dài bằng với chiếc tàu của Hải quân Hoakỳ, nhưng nhờ ông đem sức đẩy vào buồng máy một lần nữa, tạo sức đẩy ngầm lần thứ nhì, chạy đến trên 100 km/ giờ là Tàu càng nhẹ hơn hết. Rất dễ bẻ lái hơn Tàu Hoakỳ, lại ít tốn xăng nữa. Hai bên đang thương lượng hợp tác quốc tế giữa Vietnam và Hoakỳ.
Với tiếng nói hơi khó nghe vì ông vừa bị tai biến mạch máu não, ông cho biết: “cha mẹ rất nghèo, khi được học bổng sang Pháp tôi muốn thành công gấp để toại nguyện ý cha mẹ tôi. Tôi sang Pháp năm 15 tuổi (1949). Tôi được Giáo sư Hoàng xuân Hãn đỡõ đầu và dạy dỗ. Tại Trung Học St. Louis / Paris chưa đầy 1 năm Ông tốt nghiệp Tú Tài II với hạng Ưu và trẻ tuổi nhất trường từ đó đến giờ (16 tuổi). Say mê hội họa ông vào trường Mỹ thuật và tốt nghiệp năm 17 tuổi, tranh ông được treo ngang hàng với các danh phái vẽ tranh Pháp bấy giờ. Mẹ ông không thích con làm họa sĩ nên Ông thi vào trường khó nhất nước Pháp là kỹ sư cầu cống Ecole Nationale des Ponts et Chausses (Một trong 3 trường Top của nước Pháp, Tổng thống Pháp Giscard D’Estain tốt nghiệp trường này). Ông tốt nghiệp 3 năm sau, ông thích vẽ những kiểu áo đẹp nên ông vào các hãng thời trang mà làm việc. Với những nét vẽ độc đáo, ông được hãng Chanel mời về vẽ chánh cho Công ty này, tranh đua với hãng Givenchy và Balenciaga.
Ông lập gia đình với cô kiểu mẫu đẹp nhất Paris là Emmanuelle, năm 1957 ông trở lại nghề kỹ sư cầu cống, được Côngty Coyne & Bellier. Ba năm sau ông và hai kỹ sư trong hãng dự trình một thiết kế đứng đầu thế giới lấy tên là “Daniel Johnson Dami” bắt qua sông Manicouagan 5 ở Quebec / Canada. Năm 1958 ông sáng tạo nhiều kiểu vẽ xe hơi nhất và được ghi vào tự điển xe hơi kỳ diệu của Pháp, dùng nhiên liệu gas chạy xe khác với xăng bấy giờ.
Năm 1984 Thế giới biết đến ông qua mô hình tàu máy bay lướt sóng trên mặt nước gọi là: SES-WIG (Surface Effect Ship- Wingin Ground) một phương tiện chuyên chở trên mặt nước nhanh nhất và kinh tế nhất (ít tốn xăng nhất).
Năm 1994 ông nghỉ hưu, về lại quê nhà và tiếp tục không ngừng sáng tạo những điều mà ông đã làm xong. Trong sáu năm vừa qua, ông nghiên cứu lại Thuyết Tương Đối của Einstein. Ông Nguyễn mạnh Khánh cho biết làm một khoa học gia phải biết hoài nghi những điều đã biết, như thế mới là sáng tạo và tiến bộ... Khi nhỏ còn học trường Albert Saurraut HàNội, lúc đó thuyết này mới mẻ nhất, ai ai cũng hâm mộ nhưng tôi thì nghi ngờ. Tôi hy vọng ngày kia tôi có giờ tôi sẽ nghiên cứu và kiểm chứng lại. Vào tháng 3 năm ngoái (1999) tôi gửi ý kiến của tôi đến cơ quan hàng đầu thế giới là NASA (vì nơi này có khả năng thí nghiệm được, vì họ có tiền nhiều). Đề tài của tôi mang tên là: “Project Cattribute to Einstein Spacemeter by Quasark America “. Để hiểu đúng hơn về thuyết Tương đối nhân kỷ niệm 100 năm này ra đời của thuyết này (1905-2005). Chủ thuyết là vận tốc này sẽ không thay đổi trong suốt cuộc hành trình là vận tốc ánh sáng cao điểm nhất là 299.792.458 m/ giây sẽ là một hằng số bất biến.” NASA đồng ý, và họ sẽ đưa ra 3 thiết bị chứa ba luồng ánh sáng bằng Laser và đồng hồ đo vận tốc ánh sáng để thực hiện vụ kiểm định này. Với chân không ngoài vũ trụ gần như con số zero. Lúc trước đó chưa có ai tìm ra cách kiểm định được nó trên vũ trụ cả, chỉ có tôi làm được thiết bị kiểm chứng này. Hiện ông Khánh đã được cơ quan đo đạt, ngành đồng hồ cho phép là: National Bureau of Standards và họ đang tạo thành những thiết bị mà tôi vẽ kiểu cho họ từ trước. Giá mỗi thiết bị này khoảng $100 ngàn USD cho một thiết bị, mà tôi cần khoảng 4 thiết bị, 3 cái cho phi thuyền và một kiểu mẫu để trưng bày tại bảo tàng Viện thuộc NASA.
Nếu được thì mình được họ xem trọng mình là người Việt đầu tiên có thể kiểm soát lại thuyết Tương Đối của Eisntein mà các khoa học gia đã chưa làm đến hay đã thất bại mà họ không loan báo cho biết. Project này sẽ được đưa lên phi thuyền con thoi Space Shuttle dem lên Trạm Vũ Trụ Thế Giới vào năm 2005. Hiện nay NASA đang có ngân khoản này dành riêng cho tôi rồi. Nếu trúng theo thuyết Tương Đối thì Einstein càng nổi tiếng thêm thế thôi. Nhưng theo tôi nó có vấn đề. Vào vũ trụ chắc chắn nó sẽ thay đổi là nó sẽ tăng lên thêm 250 km/ giây nếu nó đi dọc theo mặt trời và đi thuận theo dãy Ngân hà Milky Way, còn nếu đi ngược thì phải trừ lại 250 km / giây. Lý do 250 km/ giây là vận tốc chạy của Mặt Trời khi đi đến trong Ngân hà Milky Way. NASA vừa rồi xác định lý thuyết của tôi, họ sao bản copy của tôi đưa cho các đại học trên thế giới tiếp nghiên cứu mà theo phương trình của tôi vừa minh chứng có sự thay đổi mãnh liệt, khác với cái tính nguyên thủy của Einstein từ trước đến nay. Nhiều nhà báo khoa học đến hỏi tôi: “Như vậy anh là người đầu tiên bẻ gãy Thuyết Tương Đối của Einstein rồi chứ gì ? Tôi chỉ cười đáp: “Chờ máy móc kiểm chứng mới được, vì lý thuyết của tôi là trên giấy tờ giấy vẽ mà thôi”.
Hy vọng Tiến sĩ Nguyễn mạnh Khánh nổi danh thế giới là người Việt đầu tiên bẻ gãy Thuyết Tương Đối của Einstein... Tất cả những phi thuyền hay hỏa tiễn (tên lửa / rockets) khi phóng lên không gian, bắt buộc người ta phải tính thêm sức quay hay sức chạy của địa cầu theo thuận khởi hay nghịch khởi. Nếu thuận khởi thì phi thuyền sẽ tiết kiệm được thêm nhiên liệu. Chuyện này nhà Toán học / Bác học Nguyễn xuân Vinh biết rất rành 6 câu vọng cổ này. Ông nổi tiếng với luận đề về “Parking Orbit” dành cho phi thuyền đi lên klhông gian hay về nhập lại địa cầu. Đề tài “Parking Orbit” chúng tôi xin tạm ngưng lại kỳ này, hy vọng kỳ sau giảng kỷ hơn.

Còn sau đây là bài trên Sài Gòn Tiếp Thị
Ngày 01.02.2008 Giờ 15:32
Ánh sáng xa của một Quasar
Nỗi ám ảnh hơn 40 năm của Quasar Khánh là một chiếc hovercraft (tàu chạy trên đệm không khí, di chuyển cả trên bộ, dưới nước) chạy đạt vận tốc 100 hải lý/giờ - so với ước mơ 50 hải lý/giờ của Hải quân Mỹ. Giờ đây nỗi ám ảnh ấy đã bước từ bản vẽ xuống nước ở dạng nguyên mẫu đầu tiên tại Việt Nam…
Kẻ nghĩ trước


Quasar Khánh đang nêu lại vấn đề về sự bất biến của vận tốc ánh sáng. Ông muốn rằng suy luận của Einstein phải được đo thực nghiệm. NASA từ chối việc kiểm nghiệm này, nại cớ không có kinh phí. Quan điểm đó của ông sau này đã được củng cố bởi một phúc trình đăng trên tạp chí khoa học Nature, qua đó các nhà khoa học Úc đề nghị rằng vận tốc của ánh sáng có thể là không bất biến
Quasar Khánh mang cái khí chất tiên phong trong người. Chính cái khí chất đó luôn luôn đẩy ông nghĩ trước, bất chấp mọi hoài nghi chung quanh.
Trong đời Quasar Khánh - người tự đặt cho mình cái tên mang tính mục tiêu: một chuẩn tinh cực xa và cực sáng, ông cũng đã tiên phong nhiều cái.
Năm 1960, ông đã lăng xê một dòng thời trang trên sàn diễn Paris, lôi cuốn được sự chú ý của thế giới qua những kiểu áo như chiếc áo đầm bó sát lấy người bằng plastic trong suốt, một chiếc áo ngủ thật ôm với những bóng đèn huỳnh quang bên trong.
Sau đó, khoảng giữa những năm 1960, cũng chính Quasar Khánh đưa ra ý tưởng về bàn ghế bằng đệm hơi, và các sản phẩm do ông sáng chế trở nên thời thượng.
Đi xa hơn, năm 1968, Quasar đưa ra ý tưởng chiếc xe thông minh trong đô thị - le Cube Car lợp toàn bộ bằng kính plexiglass. Người ta đặt cho có cái tên là “xe Giáo hoàng”, vì nó gợi ra cái lồng kính bảo vệ các vị nguyên thủ khi phát biểu trước đám đông.
Ông cũng từng thử sức mình trong những công trình lớn. Như tham gia xây dựng công trình đập thuỷ điện đa vòm lớn nhất thế giới Daniel Johnson chặn ngang dòng sông Manicouagan ở miền bắc Québec, Canada vào năm 1961; tham gia thiết kế cao ốc Grande Arche La Défense nổi tiếng thế giới ở cửa ngõ vào Paris, khởi công năm 1982.
Tâm nguyện cuối cùng?
Nhưng có lẽ những cột mốc ấy chưa thoả “cái chí tang bồng hồ thỉ” của Quasar Khánh. Ông muốn làm một điều gì đó “nổi tiếng nhất thế giới nhân danh Việt Nam,” Quasar Khánh khẳng định, không giấu giếm cái chất kiêu ngạo trong con người ông. Và cái nổi tiếng nhất thế giới cũng là cái ông ấp ủ suốt 40 năm: một chiếc hovercraft có thể chạy trên mọi địa hình, kể cả trên… trời.
Trong bản đăng ký bằng sáng chế gửi viện Sở hữu công nghiệp quốc gia Pháp, Quasar Khánh giải thích: “Sáng chế này liên quan đến cơ cấu đóng một cách mềm dẻo đệm khí của các thiết bị sử dụng đệm khí”.


Tưởng chừng như chiếc QuasArk mô hình đang lướt sóng với nụ cười chiến thắng
Hovercraft đi vào lịch sử các thiết bị lướt trên đệm khí (ECA - engin sur coussin d’air) sau sự kiện Christopher Cockerel năm 1955 - đến nay hơn 40 năm - đã vượt biển Manche trên một cái đĩa 10m với tốc độ 70 hải lý/giờ. Tuy nhiên, ECA từ trước cho tới nay chỉ có thể đi trên biển êm hoặc trên đất bằng với biên độ mấp mô của mặt biển hoặc mặt đất nhỏ hơn khoảng cách thoát khí ở bên dưới. Nhưng gặp lúc biển động, ECA không hoạt động được vì mất áp suất. Các cơ quan nghiên cứu hàng hải thế giới như Hải quân Anh, Mỹ, Pháp… đều lao vào nghiên cứu vấn đề này, nhưng thất bại.
Năm 1982, ở Pháp, theo yêu cầu của ông Casanova về một tuyến liên lạc đường biển với đảo Corse nhằm cạnh tranh với máy bay, ông Arreck và hội đồng tỉnh Var quyết định tài trợ cho Khanh Hydrair triển khai dự án “Công nghệ tiên tiến tạo ra giá trị cho tỉnh”.
22 năm nghiên cứu trên các nguyên mẫu tại phòng thí nghiệm, hầm gió, bể nước, sông, biển ở Pháp, Mỹ và Việt Nam, Quasar Khánh đã giải được bài toán. Đó là chiếc tàu đệm khí Hydrair hoạt động trên đệm khí với hệ thống treo mềm dẻo.
Mô tả thiết bị trong bản đăng ký bằng sáng chế, Quasar Khánh ghi: “Theo sáng chế này, thiết bị gồm một vỏ tàu được dùng làm vành cho một vétxi hình tròn hoặc elip, đặt sát trên vòng triên của vétxi, vòng triên của vétxi cũng là đường chuyển động giúp nó xoay tròn để làm ổn định đệm khí và áp suất không khí. Phần triên bên dưới của vétxi với các chân lướt bên trên mặt nước ở khoảng cách bằng với khoảng cách thoát khí”
Giải thích thêm, Quasar Khánh hào hứng bước vào chiếc Hydrair nguyên mẫu của mình đặt trước sân. Rồi như quên rằng đó chỉ là bản nháp, ông yêu cầu những phụ tá cho máy chạy hết công suất…
“Khi mũi tàu lướt trên lõm sóng, phần dưới vétxi (chân) di chuyển xuống theo chiều sâu của lõm sóng và đánh dấu giới hạn dưới của sự di chuyển. Sự di chuyển đó của chân được chuyền một cách mềm dẻo linh hoạt qua suốt hệ thống ra phía đuôi tàu, tại đây đánh dấu giới hạn cao của sự di chuyển. Sự chênh lệch của hai giới hạn trên và dưới là khoảng giới hạn tối đa mà Hydrair có thể hoạt động an toàn, tuỳ thuộc vào điều kiện địa lý và thời tiết”, ông nói.
Theo ông, thiết bị này có thể cất và hạ cánh bất kỳ đâu, ngay cả nơi biển động…
Công Khanh ảnh Trần Việt Đức

Thứ Ba, 22 tháng 9, 2009

Quan niệm về biển cả của người Trung Hoa dưới hai triều Minh – Thanh

Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển số chuyên đề về biển, đảo Việt Nam: Quan niệm về biển cả của người Trung Hoa dưới hai triều Minh – Thanh
Nguyễn Duy Chính [*]

Lời nói đầu

Quan niệm về lãnh thổ, lãnh hải của Trung Hoa biến thiên theo thời gian và tùy theo từng hoàn cảnh mà nêu ra những luận điểm phục vụ cho mục tiêu chính trị. Một điều khá rõ rệt, trong vị trí thiên triều, các triều đại Trung Hoa chỉ chú trọng đến những quốc gia tiếp cận với họ trên đất liền có thể giao thông bằng đường bộ. Biển cả không phải là một khu vực cần chinh phục mà là một chiến lũy thiên nhiên. Việc khai thác đại dương – kể cả đánh bắt cá ven bờ biển – ít được quan tâm mà triều đình chỉ chú trọng đến việc hải phòng [phòng ngự bờ biển] và hải cấm [cấm đoán những qua lại trên biển] chủ yếu là để chống ngoại xâm hay ngăn ngừa những nhóm chống đối âm mưu bạo loạn.
Cho đến thế kỷ XIX, những ai dùng thuyền ra khơi nếu không có sứ mạng hay phép của triều đình đều bị coi là giặc. Một khi đã rời quê hương, người dân không còn có thể trở về và nếu bị bắt lại, bản án tử hình là một điều khó tránh khỏi.
Trong khi đó, từ nghìn xưa dân tộc Việt vẫn coi biển cả như một phần không thể tách rời. Tích vẽ mình, truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh, thần Kim Quy, quả dưa đỏ… là những minh chứng. Tuy biển cả không phải lúc nào cũng hiền hòa nhưng người Việt vẫn nương tựa và hòa hợp với thiên nhiên để sinh tồn. Tín sử nước ta có khá nhiều tài liệu đề cập đến việc khai thác thủy sản và hải sản tại các đảo ngoài khơi từ đời Trần, đời Lê. Chính các học giả Trung Hoa cũng tự thú rằng vấn đề hải cương của họ chỉ được quan tâm từ cuối đời Minh, khi người Hà Lan chiếm đảo Đài Loan nhưng không phải để xác định chủ quyền vùng biển mà là để đề phòng những xâm nhập theo hải dương tiến vào.
Khi Trịnh Thành Công chiếm đảo này làm căn cứ địa, tạo nên một mối đe dọa cho Thanh triều thì việc chinh phục Đài Loan mới được nêu ra nhưng cũng không phải vì xác định lãnh thổ mà chỉ là tấn công phòng ngự dưới danh nghĩa tiễu phỉ. Chiếm được hòn đảo rồi, việc có nên đóng quân và cải thổ quy lưu thành một phần của Trung Hoa cũng đã gây nhiều tranh cãi mà kết quả được chấp thuận là do sự vận động ráo riết của một số quan lại cũ của họ Trịnh chứ cũng không phải chủ ý của Thanh triều. Tuy thế vùng đất này cũng chưa bao giờ được nâng lên tầm vóc “nội địa” mà chỉ là một khu vực của dân thiểu số [các đầu mục Đài Loan về chầu gọi là sinh phiên], một món hàng rẻ rúng sẵn sàng từ bỏ khi cần phải trao đổi với bên ngoài. Trong nhiều năm, việc trấn đóng Đài Loan luôn luôn bị đặt thành vấn đề vì chi phí của triều đình cao hơn những gì thu hoạch được từ hòn đảo. Đó cũng là một trọng điểm cần nhắc đến vì việc giữ hay buông, thường không phải vì quan niệm chủ quyền mà là vì mối lợi cụ thể.(1)
Cho đến gần đây, khi phát sinh một số tranh chấp về chủ quyền khu vực, các nhà nghiên cứu Trung Hoa đã đưa ra nhiều tài liệu để chứng minh về lãnh hải của họ từ thời thượng và trung cổ. Tuy nhiên, phần lớn những tài liệu được nhắc đến đều thuộc loại du ký và giả tưởng, không chân xác đã đành mà cũng không có giá trị lịch sử.
Trong nghiên cứu này, chúng tôi chủ yếu dựa vào những tài liệu chính thức của các triều đại Minh, Thanh, bao gồm sử ký, hội điển, bản đồ để đánh giá lại quan điểm về cương thổ của Trung Hoa trong những thế kỷ trước. Quan niệm đó không giới hạn trong các tài liệu hành chánh mà còn bao gồm cả quan niệm về thiên triều – phiên thuộc và nhất là ý niệm nội địa – hải ngoại đã là nền tảng cho mọi chính sách.

Chính sách phiên thuộc của Trung Hoa

Từ thượng cổ, người Trung Hoa vẫn coi mình là trung tâm điểm của thiên hạ, những quốc gia khác là cánh hoa vây quanh nhị hoa, phải thần phục và triều cống họ. Quan niệm về thế giới không phải như tương quan quốc gia với quốc gia chúng ta thấy ngày nay mà là tương quan giữa thiên tử với chư hầu trong đó hoàng đế Trung Hoa là đại diện của trời, nắm giữ thiên mệnh, là cao điểm của văn minh khiến các nơi phải chầu về chẳng khác gì muôn vàn tinh tú hướng về sao Bắc Thần. Theo John K. Fairbank, có ba nhóm phiên thuộc chính:
- Những quốc gia đồng văn cận kề với nước Tàu trong quá khứ đã từng bị họ cai trị, chịu ảnh hưởng sâu đậm của Hán tộc như Triều Tiên, Đại Việt, Lưu Cầu…
- Những quốc gia ở vùng Trung Á có liên quan mật thiết trong lịch sử với họ tuy cũng kế cận nhưng chủng tộc và tiếng nói khác với người Trung Hoa,
- Những quốc gia ở xa được mệnh danh là “ngoại di” (外夷) ở xa xôi chưa thấm nhuần vương hóa nhưng thần phục thiên triều qua đường thương mại.(2)
Hai triều đại Minh (1368-1644) và Thanh (1644-1911) cũng đi theo con đường cũ từ xưa để lại, coi nước ngoài như ngựa bất kham phải chăn dat nên tùy theo từng khu vực mà đưa ra những chính sách khác nhau. Đối với các nước hung dữ ở miền bắc họ phải mềm dẻo, đôi khi nín nhịn. Trái lại, đối với các dân tộc thiểu số ở tây và tây nam, họ tiến hành chính sách lấn lướt, tằm ăn dâu, lũng đoạn bằng chia cắt, mua chuộc, dùng dân tộc nọ trị dân tộc kia, phong quan tước để dần dần đồng hóa. Nhiều quốc gia có địa bàn khá lớn nay đã thành một phần lãnh thổ Trung Hoa. Chính nước ta cũng nhiều lần bị xâm lăng và chỉ giành lại được quyền tự chủ sau những cuộc chiến dai dẳng đầy gian khổ.
Trong tài liệu lịch sử, khi nói đến nội địa, người Trung Hoa xác định đó là lãnh thổ của họ và nói đến nội hải, họ cũng minh định vùng biển này do họ kiểm soát. Việc xâm nhập nội địa hay nội hải vì thế đương nhiên phải theo luật pháp Trung Hoa, do quan lại địa phương chủ trì. Ngược lại, những biến cố xảy ra ngoài khu vực đã minh định thì không thuộc thẩm quyền [và dĩ nhiên không chịu trách nhiệm]. Đó chính là cơ sở lý luận để Trung Hoa giải trừ trách nhiệm mỗi khi có xung đột với người Tây phương.

Quan niệm về biển cả của Trung Hoa

Đối với đại dương, người Trung Hoa coi như cấm kỵ, phần vì họ không kiểm soát được, phần nữa tình trạng cướp biển luôn luôn đe dọa trong nhiều thế kỷ, tạo thành một mối lo tâm phúc cho triều đình. Nhiều chính sách ngăn cấm rất nghiệt ngã được đề ra làm kim chỉ nam cho việc giao lưu kinh tế, thương mại, văn hoá… và các hải đảo thường không được coi là bình đẳng như những quốc gia có thể giao thông trực tiếp trên đất liền.
Trên biển cả bao la, không phải chỉ có thuyen bè đến buôn bán mà còn cả ngư dân đánh cá, nhất là những kẻ lang bạt kỳ hồ sinh nhai bằng nghề ăn cướp (hải phỉ). Để đối phó với những đám cướp biển này, một mặt quan lại Trung Hoa ngăn cấm dân chúng liên lạc, tiep tế cho họ, một mặt tổ chức phòng thủ dọc theo bờ biển. Tuy nhiên, vì khả năng và kỹ thuật giới hạn, việc hải phòng không mấy hữu hiệu và các tàu buôn thường phải tự trang bị để đối phó và tự vệ. Thông thường, cac nhà buôn Trung Hoa dong thuyền ra ngoài buôn bán phải mua chuộc chính quyền các nước lân cận để được an toàn. Ai ai cũng hiểu rằng một khi đã ra khơi, triều đình không còn quan tâm đến vấn đề an toàn của họ nữa.
Trên danh nghĩa, một khi các quốc gia chung quanh chấp nhận vai trò phiên thuộc, họ phải đóng vai che chắn cho Trung Quốc. Phiên (藩) nghĩa gốc vốn là bờ rào để bảo vệ cho sinh hoạt mậu dịch được thông suốt nên các quốc gia thần phục Trung Hoa được ưu tiên qua lại mua bán mà không phải chịu thuế quan. Đó cũng là một lợi thế dùng mua chuộc những tiểu quốc, dưới mỹ danh “ky mi” (羈縻) nghĩa là lỏng dây cương, ý là thiên triều chăn dắt ngoại phiên một cách mềm mỏng để họ trung thành. Tương quan thiên triều-phiên thuộc được xác định qua một số thủ tục qua lại như sắc phong, ban ấn tín, danh hiệu, lịch chính sóc, mở cửa thông thương và ngược lại phiên thuộc cũng có bổn phận trieu cống phương vật, nạp sổ đinh điền, cáo ai [khi vua tại vị chết], cầu phong [bằng lòng chấp nhận vua mới]… Chính sự đổi chác này ít nhiều đã xác định đâu là khu vực do thiên triều kiểm soát, đâu là ngoại hải do phiên thuộc chịu trách nhiệm.
Theo các nhà nghiên cứu, chính sách của Trung Hoa về biển cả trải qua ba giai đoạn chính:
- Từ cuối đời Minh sang đầu đời Thanh, triều đình Trung Hoa chủ trương “hải cấm” không cho dân chúng ra ngoài buôn bán. Việc rời khỏi quê hương bị coi như phản quốc nên những ai ra ngoài rồi thường không thể quay trở về nội địa. Đã có những thời kỳ ai đặt chân xuống biển đã bị coi là đại tội, dân chúng bị bắt buộc di cư vào trong đất liền 40 dặm, dọc theo duyên hải từ nam chí bắc không một bóng người. Những hòn đảo ngay gần bờ biển như Chu San (舟山) , Bành Hồ (澎湖), Nam Áo (南澳), Đài Loan (臺灣³) khi chinh phục được rồi cũng chỉ là phiên địa phải cử sứ thần qua Bắc Kinh triều cống định kỳ (dưới tên Lưu Cầu, Đài Loan).
- Sau khi đã dẹp yên các nhóm chống đối, tuy những điều lệ ngặt nghèo về hải cấm đã được nới lỏng nhưng triều đình Trung Hoa vẫn khẳng định rằng họ không cần phải ra ngoài buôn bán với ai, bất cứ một phái đoàn nào của nước ngoài, [ngay cả những cường quốc Âu châu lúc đó đang làm chủ mặt biển] cũng chỉ là man di đến tiến cống. Giữa đời Thanh, để cho người nước ngoài đem hàng đến, mua hàng đi, triều đình mở một số thương điếm tại Quảng Châu làm nơi giao tiếp. Tuy nhiên, vì nghi ngại bị người ngoài dòm ngó nên sinh hoạt tại đây có những hạn chế ngặt nghèo. Mọi loại thương phẩm được trao đổi phải qua sự giám định và cho phép của triều đình, với mức thuế khóa cắt cổ. Thái độ trịch thượng đó đưa đến những mất quân bằng mậu dịch khiến người ngoại quốc tìm cách lấy lại, đem đồ quốc cấm đến bán cho dân Trung Hoa tạo thành những xung đột kịch liệt mà người ta gọi là Chiến tranh Nha phiến (Opium Wars).
- Sự suy yếu của triều đình Trung Hoa đã khiến cho liệt cường tràn vào xâu xé, chiếm nhượng địa, mở tô giới và bắt Thanh đình phải ký những hiep ước bất bình đẳng. Tương quan giữa Trung Hoa và phiên thuộc hoàn toàn biến mất vì chính họ lo mình chưa xong lấy đâu ra khả năng can thiệp vào chuyện bên ngoài. Tuy Trung Hoa cố gắng ra vẻ vẫn còn là kẻ cả, đòi chia xẻ một số quyền lợi trong những hiệp ước của Tây phương với các nước chung quanh, nhưng trên thực tế họ đã hoàn toàn thụ động. Một số tiểu quốc trước đây thần phục Trung Hoa nay hoàn toàn độc lập và tách rời khỏi ảnh hưởng của họ, một số khác bị thực dân chiếm đóng nên cũng không còn liên hệ gì nữa.
Khi Thanh triều bị lật đổ, các chính quyền mới của Trung Hoa lại lăm le tái lập vai trò thượng quốc và tìm cách hợp thức hóa một số nội phiên thành vùng đất chính thức của họ. Một số quan điểm lịch sử được thay đổi cho phù hợp với tình hình mới,(3) những xung đột biên giới được gọi là “vệ quốc chiến tranh”. Chính quyền Trung Hoa cũng lợi dụng thời cơ hỗn loạn sau Thế chiến, trong vai trò tiếp thu lãnh thổ và binh đội Nhật Bản để lấn chiếm nhiều khu vực đất liền và hải phận trước đây ở ngoài tầm kiểm soát của họ.

Hải cương chính sách

Đời Minh

Ngay từ thời Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, ông đã có thái độ dứt khoát và di huấn cho con cháu là “hải ngoại là những quốc gia không nên đem quân chinh phục”.(4) Sở dĩ ông có huấn lệnh này là vì thấy Nguyên triều hao binh tổn tướng rất nhiều trong những chiến dịch dùng đường biển đi đánh Nhật Bản, Đại Việt, Chiêm Thành, Java… mà không đạt được thắng lợi nào đáng kể.
Nhà Minh khi mới thành lập, việc nội trị còn nhiều vấn đề bất ổn mà các quốc gia khác cũng không phải hèn kém gì nên chủ trương thủ nhiều hơn công, bình định trung nguyên trước khi có ý dòm ngó ra ngoài. Về mặt biển, giai đoạn này gần như phó mặc cho hải phỉ, hải đạo hoành hành, nhất là những đám ăn cướp người Nhật mà họ gọi là Nụy khấu (hay Ải khấu – 倭寇) . Dư đảng của những thế lực sứ quân từng tranh hùng với họ Chu nay cũng đổ ra biển làm hải tặc cả. Chính vì thế, quân nhà Minh chỉ đành phó mặc cho họ muốn làm gì thì làm.
Tướng lãnh của Chu Nguyên Chương đa số là người Hoa Nam, gốc nông dân, chưa từng biết đến biển cả, không như người Mông Cổ vốn quen thuộc với việc đi xa chinh phục dị vực. Chính vì thế nhà Minh chủ trương không nhòm ngó đến các quốc gia hải ngoại, ra lệnh cấm các thuyen buôn nước ngoài, triệt bỏ Tuần kiểm ty (巡檢司) của nhà Nguyên khi đó trú đóng tại quần đảo Bành Hồ và ra lệnh cho tất cả những ai sinh sống trên các hòn đảo phải phá hủy các công trình, cư sở rồi di chuyển vào đại lục. Tưởng Quân Chương viết trong Đài Loan lịch sử khái yếu:
Chính sách của Minh triều đối với hải dương trong những năm đầu lấy nguyên tắc bảo thủ là chính, vốn có liên quan đến vấn đề cướp biển phá phách… Đối với việc đó, Minh Thái Tổ một mặt trù tính kế hoạch phòng ngự, mặt khác triệt thoái toàn bộ dân chúng sinh sống tại Bành Hồ, đồng thời hạ lệnh “hải thượng bất chinh chi quốc” di mệnh cho con cháu, trong đó Tiểu Lưu Cầu (tức Đài Loan) là một.
Việc Thái Tổ triệt binh ra khỏi Bành Hồ đã khiến cho hải đạo có một cơ hội tốt, về sau bọn Lâm Đạo Càn hoành hành trên biển đều lấy Bành Hồ làm căn cứ, việc đó là một chính sách bất lợi của Minh Thái Tổ có ảnh hưởng lớn đến lịch sử phát triển của Đài Loan…(5)
Nhà Minh cũng thi hành những luật lệ khắt khe nghiêm cấm những ai tự ý ra biển đi đến nước khác (hạ hải thông phiên), bãi bỏ các chính sách mãi dịch của tiền triều nhưng đặt nặng việc triều cống, coi như đó là một bổn phận thiết yếu của lân bang. Hoạt động quân sự hải phòng của Minh triều chỉ hạn chế vào việc đóng thuyền dùng trong việc tuần hành, xây dựng các thành lũy chống lại cướp biển và ngăn cấm dân chúng không được tự ý đi buôn bán ở các nước khác.
Các điều luật trong “Hải phòng cấm chỉ lệnh” rất chặt chẽ và ngặt nghèo, chẳng hạn như “ai đem lương thực, quân khí ra khỏi nước đều bị treo cổ, ai tiết lộ quân tình bị chặt đầu, đóng thuyền hai cột buồm trở lên đều vi phạm vào lệnh cấm đóng đại thuyền, đem hàng hóa cấm sang các phiên quốc buôn bán, ngầm thông với hải tặc, kết tụ mưu tính với họ, dẫn đường cho chúng cướp phá lương dân, chính phạm theo luật xử tử, bêu đầu cho công chúng coi, toàn gia bị sung quân đày ra biên ải”.(6)
Thuyền bè Trung Hoa chỉ được phép mang theo nước uống đủ cho hai ngày nên đành neo ở trong sông, loanh quanh trong những vùng biển nông giống như một cái nhà nổi. Cũng nên thêm, thuyền của người Trung Hoa được thiết kế để chở hàng,(7) cồng kềnh nên không thể ra khơi, chỉ có thể đi men theo bờ biển.
Các khu vực duyên hải của miền nam Trung Hoa như Phúc Kiến, Quảng Đông bị ảnh hưởng nặng nề. Việc ngoại thương vì thế trở thành lén lút và một số lớn tàu bè trước đây đi thẳng vào Trung Hoa nay phải chuyển sang một số địa điểm ở Đông Nam Á trong đó có cả Bắc Việt Nam, và cũng thu hút một làn sóng di dân ra nước ngoài bao gồm cả lý do kinh tế lẫn chính trị.

Đời Thanh

Sang đời Thanh, triều đình cũng đi theo chính sách của nhà Minh “tỏa quốc cấm hải” (鎖國禁海). Năm 1661 (Thuận Trị 18), để đề phòng tàn dư nhà Minh là nhóm Trịnh Thành Công ở Đài Loan, Thanh đình ra lệnh cấm hải và bắt dân chúng sống ở ven biển phải di cư vào trong đất liền. Từ Quảng Đông, Phúc Kiến, Chiết Giang, Giang Tô lên đến Sơn Đông dân chúng không ai được làm nghề đánh cá đã đành mà thuyền bè của các tỉnh miền nam đều bị thiêu hủy, một tấc gỗ cũng không được thả dưới nước (thốn bản bất hứa hạ thủy -寸板不許下水)(8) ai vi phạm sẽ bị kết tội thông đồng với giặc. Theo sách Hải thượng kiến văn lục thì:
Dân chúng các vùng duyên hải phải dời vào trong nội địa ba mươi dặm, nhà cửa ruộng đất đều phải đốt hết. Trên từ Liêu Đông, dưới tới Quảng Đông đều di cư vào rồi xây tường, dựng địa giới, cắt binh trấn giữ, ai ra ngoài sẽ bị xử tử. Bách tính không có công ăn việc làm, đi lang thang chết có đến hàng ức vạn người.
Đến đời Khang Hy, khi có loạn Tam Phiên, Trịnh Kinh (con Trịnh Thành Công) đem binh vượt biển vào đánh Phúc Kiến, Quảng Đông. Khi Tam Phiên đã bình định, Khang Hy quyết định đem binh thu phục Đài Loan, là chuyển biến quan trọng nhất của triều đình Trung Hoa suốt ba trăm năm từ đời Minh Thái Tổ đến đời Thanh mới từ bỏ chính sách bất chinh hải ngoại.
Thời Minh-Thanh, Trung Hoa có bảy tỉnh tiếp giáp với biển bao gồm Trực Lệ, Giang Nam, Triết Giang, Phúc Kiến, Việt Đông [Quảng Đông], Hải Nam [Quỳnh Châu], Đài Loan.
Biên giới về biển ở phía nam được minh định trong Thiên hạ hải cương tổng luận (天下海疆總論) viết đời Khang Hy, Ung Chính như sau:
“… Nói đến góc biển phía nam thì không đâu xa bằng Nam Áo (南澳). Như vậy nếu tính từ Nam Áo đổ đi, chiếu theo tổng đồ mà liệt kê ra từ đông sang tây thì qua khỏi Triều, Huệ, Hương Sơn, Dương Giang, Điện Bạch, Cao Châu, Lôi Châu cho chí Ngũ Chỉ Sơn ở Quỳnh Châu [tức Hải Nam], sang Liêm Châu, Long Đông thì đến trụ đồng làm phân giới với Giao Chỉ thì hết. Từ đó phía nam biển cả là đất các nước An Nam. Sách xưa có nói rằng: “Bên ngoài Quỳnh Châu ấy là An Nam, Giao Chỉ, Giản Phố Trại, Tiêm La, Lục Côn, Đại Niên, Nhu Phật, Ma Lục Giáp, là tận cùng của biển Đông”.(9)
Sau khi định rõ cương giới cho từng tỉnh, triều đình Trung Hoa mới đưa ra một chính sách hải phòng, thực chất không đặt nặng vấn đề phòng ngự mặt biển mà để gia tăng kiểm soát lãnh thổ trên đất liền.
Ngay từ đầu đời Thanh, khi còn tiếp tục bình định một số tàn dư nhà Minh và thủ lãnh địa phương chưa chịu thần phục, Thanh đình đã đưa ra ba chủ trương chính.

1. Lấy người Hán trị người Hán, lấy lực lượng ngoài biển để bình định mặt biển

Nhà Thanh biết rằng nếu họ không lợi dụng được lực lượng người Hán để tiếp tay với mình thì sẽ không thể nào có đủ lực lượng cai trị. Năm Thuận Trị thứ 2 (1645), Chinh Nam đại tướng quân là Bối Lặc Bác Lạc chiêu dụ được kinh lược Giang Nam Hồng Thừa Trù rồi cũng dùng quan tước, lợi lộc để chiêu dụ Trịnh Chi Long.
Tuy chiêu dụ được Trịnh Chi Long, nhà Thanh lại không thành công với con của Chi Long là Trịnh Thành Công, một người Hoa lai Nhật [mẹ của Trịnh Thành Công là người Nhật]. Trịnh Thành Công chiếm được hòn đảo Đài Loan từ tay người Hà Lan và vẫn tiếp tục chiến đấu chống nhà Thanh dưới chiêu bài “phản Thanh phục Minh”, không biết vì còn luyến tiếc Minh triều hay cũng chỉ là một khẩu hiệu để tìm kiếm sự ủng hộ của người Hán.
Nhà Thanh cũng tìm nhiều cách chiêu hàng họ Trịnh [và đã phong cho ông làm Hải Trừng công cùng quả ấn Tĩnh Hải Tướng quân], lại cấp cho ông bốn phủ làm lãnh địa, giao cho toàn quyền phòng thủ một dải bờ biển, toàn quyen thu thuế và bổ dụng quan lại…
Được ba năm, trong số tướng lãnh của họ Trịnh có Hoàng Ngô đem quan lại 86 người, 1.700 binh sĩ và hơn 300 đại pháo vượt biển đầu hàng nhà Thanh. Từ đó, lực lượng Trịnh Thành Công suy yếu hẳn. Hoàng Ngô phối hợp với quân Thanh trấn đóng dọc theo bờ biển và một số hải đảo khiến cho họ Trịnh phải lui vào thế phòng ngự.
Hoàng Ngô lại đưa ra 5 kế sách bình định Đài Loan gọi là “bình hải ngũ sách”, phối hợp vơi Tổng đốc Mân Triết là Lý Suất Thái, bao gồm nghiêm cấm dân chúng liên lạc với ngoài biển, di chuyển những người ở duyên hải vào sâu trong đất liền, không cho binh lính của Trịnh Thành Công lên bờ mua bán đồng thời tang cường chiến hạm, tập luyện thủy chiến. Song song với kế hoạch phòng ngự, Hoàng Ngô cũng chiêu dụ quân họ Trịnh nên chỉ trong 12 năm đã chiêu hàng được hơn hai trăm viên quan và vài vạn binh sĩ.

2. Chiêu hàng thảo khấu và hải phỉ để làm phên giậu

Sau khi thành công trong mục tiêu dùng biển trị biển [dĩ hải trị hải], chủ yếu là nghị hòa song song với chính sách dùng người Hán trị người Hán ở các khu vực mà họ gọi là “phiên”, giao cho những hàng tướng nhà Minh hay những người cộng tác với họ cai quản. Chính sách đó nhà Thanh từng bước biến đổi như sau:
- Từ năm Thuận Trị 13 [1656], Thanh đình gia tăng việc nghiêm cấm dân chúng ở trong bờ ra biển, ra lệnh cho tổng đốc bốn tỉnh Giang, Triết, Mân, Quảng chiêu dụ quan binh của Trịnh Thành Công và hứa sẽ phong quan tước, bổng lộc cho những ai về hàng hay giết được thủ lãnh mang đầu về nộp. Họ Trịnh chết rồi, việc chiêu hàng càng them tích cực đối với con cháu, thân nhân. Một số đông hàng tướng Đài Loan như Thi Lang, Vạn Chính Sắc… đều được giữ trọng quyền, cai quản thủy quân chống lại lực lượng họ Trịnh.
- Khi vua Khang Hy lên ngôi, việc chiêu dụ Đài Loan đi sang một khúc ngoặt mới. Trước đây, khi dụ hàng, điều kiện tiên quyết bao giờ cũng là “cắt tóc quy thuận”, từ bỏ hải đảo về triều làm quan, nay đổi lại thành “tuân theo thể chế cắt tóc nhưng được coi như một phiên thuộc tự trị, theo lệ tiến cống và cho con vào kinh làm tin, ngang hàng với các phiên vương Mông Cổ, Tây Tạng”.(10) Thế nhưng con cháu họ Trịnh không đồng ý cắt tóc, muốn được là một quốc gia hoàn toàn độc lập như Triều Tiên, An Nam.

3. Hạn chế việc giao thương với bên ngoài

Vì chưng việc đối phó với những lực lượng mà họ coi là hải phỉ như Trịnh thị tại Đài Loan vốn dĩ phức tạp, nhà Thanh không muốn tạo thêm phiền nhiễu nên trong suốt thời kỳ đầu họ hạn chế việc bên ngoài đến buôn bán tại một số địa điểm ở Macau [Áo Môn] cho người Hà Lan và Bồ Đào Nha giống như chính sách đời Minh. Theo Lương Đình Nam trong Áo Hải quan chí, quyển 26 thì triều đình phải “ra lệnh cho cương thần [quan lại tại những vùng biên giới hay bờ biển] ước thúc cho nghiêm nhặt, bọn di ở Áo Môn [Macau] lại càng nên phòng phạm. Việc an nguy tại địa phương là do việc mua bán, mà mua bán lợi hại thế nào cung là bởi đám di thương [thương gia người Hà Lan, Bồ Đào Nha], đạo phòng ngừa chuyện nhỏ nhặt, không thể không am tường, không cẩn thận”.(11)
Sau khi đã bình định được những vụ nổi dậy, nhà Thanh củng cố lại các đồn biên phòng dọc theo bờ biển [mà họ gọi là sơn trại -山寨]. Đời Minh, mỗi sơn trại đóng 500 quân, nay tăng lên 1.000, dưới quyền một tham tướng, chia làm 2 doanh. Đầu đời Khang Hy có lệnh di chuyển toàn bộ dân chúng sống dọc theo bờ biển phải vào trong đất liền ít nhất 40 dặm. Chính sách này đã gây khó khăn rất nhiều cho những người ngoại quốc đang sinh sống tại các vùng thương khẩu. Các đồn phòng thủ cũng tăng lên mỗi nơi 2.000 quân, bố trí các loại súng lớn kiểu Tây phương để đề phòng giặc biển kéo vào.
Triều đình cũng phân phối lương thực theo đầu người, mỗi lần chỉ ăn vài ngày, đồ dùng phải khai báo, khi muốn sử dụng phải có phép của quan quân. Chợ búa nay chỉ được phép mở ra một tháng hai lần, dân chúng từ nay tuyệt đối không được ra biển buôn bán.
Cuối đời Càn Long, nhà Thanh tiến hành nhiều cuộc viễn chinh ở vùng biên giới tây nam và nam Trung Hoa, đáng kể nhất là kéo đại quân đánh Miến Điện, đem thuyền vượt biển đánh Đài Loan và sau cùng là đem quân đánh Đại Việt.
Đối với các sử gia, những chiến dịch vượt biên giới đều bị coi là thất bại còn việc đánh Đài Loan chẳng qua chỉ là một công tác “tiễu phỉ”, đem một đạo quân khổng lồ để tiêu diệt Thiên Địa Hội, tuy mang danh nghĩa phản Thanh phục Minh nhưng thưc chất chỉ là một băng đảng sống nửa trong nửa ngoài pháp luật.
Về mặt ngoài, nỗ lực của Thanh triều đưa đến việc Miến Điện và Đại Việt thần phục, nhưng bề trong vua Càn Long đã phải mua chuộc một cách khéo léo cho ra vẻ kẻ cả. Riêng đảo Đài Loan, các thủ lãnh Thiên Địa Hội bị bắt và bị xử tử nhưng dư đảng của họ còn khá nhiều, đã dong thuyền chạy sang các nước Đông Nam Á, hoặc gia nhập các lực lượng địa phương, hoặc sống đời cướp bien gây rất nhiều bất trắc cho thương nhân qua lại nơi biển Đông và biển nam Trung Hoa.
Để phủi tay với trách nhiệm, nhà Thanh bèn giao ngay việc giải quyết nạn cướp biển cho các phiên thuộc. Riêng nước ta, việc quản lý vùng biển từ vịnh Bắc Việt qua đến phía đông đảo Hải Nam dọc xuống phía nam là khu vực trách nhiệm của vua Quang Trung.

Chính sách trị hải và vấn đề thủy khấu

Có thể nói trong nhiều thế kỷ, nạn cướp biển là một cơn ác mộng cua các triều đình Trung Hoa nên chính sách về hải dương cũng đồng nghĩa với tiễu trừ và phòng ngự hải phỉ. Những tô vẽ gần đây để chứng tỏ rằng người Trung Hoa đã quan tâm đến khai thác và quản trị bờ biển, hải phận chỉ là thậm xưng với mục tiêu chính trị nhiều hơn là sự thực lịch sử. Do đó, triều đình Trung Hoa giao phó cho các phiên thuộc đảm nhận việc đánh dẹp hay kiềm chế hải phỉ và mỗi khi duyên hải bất an, việc đầu tiên là họ gửi thư yêu cầu các tiểu quốc thi hành bổn phận.(12)
Một trong những phân biện khá rạch ròi khi nhà Thanh công nhận triều đình Tây Sơn, phong cho Nguyễn Quang Bình [tức Nguyễn Huệ] làm An Nam quốc vương là mặc nhiên coi biển Đông là của Đại Việt vì khu vực này thuộc ngoài tầm kiểm soát của họ. Giữ gìn an ninh vùng biển cũng là nhiệm vụ của các nước “phên giậu”, che chắn cho triều đình Trung Hoa. Do đó, mỗi khi gặp rắc rối gì ở ngoài biển, nhà Thanh lập tức gửi thư cho triều đình nước ta để giải quyết.
Trước khi đem quân sang Đại Việt để tái lập triều đình vua Lê không lâu, vua Cao Tông sai Phúc Khang An đem binh thuyền sang đánh Đài Loan để dẹp loạn Thiên Địa Hội. Lịch sử đảo Đài Loan tùy theo quan điểm chính trị được miêu tả dưới nhiều khía cạnh khác nhau, một khuynh hướng cho rằng đã thuộc quyền kiểm soát của Trung Hoa từ thời thượng và trung cổ tuy có mất về tay người Hà Lan hay Nhật Ban một thời gian nhưng chỉ là tạm bợ, một khuynh hướng cho rằng trên thực tế hòn đảo chưa bao giờ được coi như lãnh thổ mà chỉ là phiên thuộc, nên Thanh đình đã không ngần ngại gì nhường đứt để đổi lấy một số quyền lợi khi cần thiết.(13) Chính Lý Hồng Chương [khi đó là Bắc Dương đại thần, Tổng đốc Trực Lệ] đã dè bỉu đảo Đài Loan là nơi “chim không biết hót, hoa chẳng tỏa hương”(14) khi ký vào điều ước Mã Quan với Nhật Bản.
Sau khi nhà Thanh kiểm soát được Đài Loan, tàn dư của Thiên Địa Hội liền túa ra biển sống chủ yếu bằng nghề cướp biển. Một số thuyền bè của họ dong thuyền tới tận vịnh Thái Lan, một số khác trôi dạt vào miền Nam nước ta, khi đó còn đang tranh chấp giữa Tây Sơn và Nguyễn Ánh và được các thế lực thu dụng để bổ sung lực lượng.
Nguyên trước đây, một số khá đông thành phần những người không thần phục nhà Thanh lưu lạc sang nước ta đã được Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ thu dụng, dùng họ trong thủy chiến ngay từ những ngày đầu tiên của lực lượng Tây Sơn. Lãnh tụ kiệt hiệt nhất của hải phỉ là Trần Thiêm Bảo [Ch’en T’ien-pao -陳添保] tham gia quân Tây Sơn được phong chức Tổng binh từ năm 1783, có mặt trong lực lượng ra Bắc đánh họ Trịnh. Một bộ hạ của Trần là Lương Quý Hưng [Liang Kuei-hsing -梁貴興] được phong làm Hiệp Đức hầu, ban con dấu “súc hữu đầu phát” [được quyền để tóc dài].(15) Trần Thiêm Bảo về sau được thăng lên Đô đốc, chỉ huy một hạm đội lớn trong đó có cả những chiến thuyền do người Việt chỉ huy.(16)
Việc giao cho chính những đầu lãnh gốc hải phỉ cai quản biển Đông đã khiến cho lực lượng hải quân của Nguyễn Huệ gia tăng nhanh chóng. Chính họ đã chiêu hàng những toán cướp lẻ tẻ, đoàn ngũ hóa thành binh đội và giao cho nhiệm vụ hẳn hoi. Trong số những người gia nhập chậm hơn, chúng ta thấy có Lương Văn Canh [Liang Wen-keng -梁文庚] và Phàn (Phiền) Văn Tài [Fan Wen-ts’ai -樊文才], Lương được phong Thiên tổng, Phàn được phong chỉ huy.(17) Việc sử dụng chính những lực lượng hiện hữu trên biển để kiểm soát đại dương là một chính sách hữu hiệu, nếu không hoàn toàn sai khiến được họ thì ít nhất cũng giảm thiểu những tác hại mà họ gây ra đối với vùng duyên hải.
Trong trận chiến Việt-Thanh, Đô đốc Trần Thiêm Bảo được vua Quang Trung tăng viện thêm 16 thuyền lớn và nhờ đó, ông đã chiêu dụ được hai nhóm cướp biển khá nổi tiếng do Mạc Quan Phù [Mo Kuan-fu -莫官扶] và Trịnh Thất [Cheng Ch’i -鄭七] chỉ huy, tập hậu quân Thanh theo đường sông khiến đại quân của Tôn Sĩ Nghị bị tan rã nhanh chóng, viên Tổng đốc Lưỡng Quảng phải bỏ chạy.
Việc mở rộng quyền kiểm soát lãnh hải không những giúp cho Nguyễn Huệ có đủ lực lượng để đối phó với tàn quân Lê – Trịnh ở miền Bắc và đề phòng chúa Nguyễn ở phương Nam mà còn là nguồn lợi tài chánh quan trọng đóng góp vào chi phí chiến tranh càng lúc càng dâng cao.(18)
Khi nhà Tây Sơn bị diệt, một trong những tướng lãnh của họ là Trịnh Nhất (Ching Yih, một người Việt gốc Hoa) đã không chịu hàng phục đem lực lượng chạy sang vùng biển nam Trung Hoa, tập hợp các nhóm lẻ tẻ thành một lien minh lớn (confederation). Theo nhiều tác giả, những nhóm lưu khấu này đã trở thành một triều đại hùng cứ mặt biển, một tập đoàn vĩ đại nhất trong lịch sử (piratical dynasty of Ching Yih, who led the largest pirate confederation in history). Họ Trịnh cũng mưu đồ chuyện khôi phục nhà Tây Sơn nên đã phát triển và tổ chức lực lượng thành một binh đội đúng nghĩa, có kỷ luật, có chức tước đóng vai bảo tiêu cho bất cứ tàu bè buôn bán nào qua lại trong khu vực này. Năm năm sau khi vua Gia Long lên ngôi, Trịnh Nhất có dưới tay trên 600 tàu lớn (junks) và một lực lượng lên đến 15 vạn người.(19)
Mặc dù Thanh triều tìm cách xóa nhòa vai trò của hải quân Tây Sơn [cũng như cố gắng che giấu những thành tựu của Nguyễn Huệ - đồng nghĩa với che giấu những thất bại và nhượng bộ của chính họ], trong một số tường thuật, chúng ta cũng thấy được phần nào hình ảnh trên biển của đội quân đa chủng này. Chúng tôi xin lược thuật một vài đoạn trong Tĩnh hải phân ký qua bản dịch của Charles Neumann:
…[Trương Bảo, tức Đô đốc Bảo] ra lệnh rằng tất cả mọi món hàng, từ rượu cho đến gạo thóc, đều phải trả tiền cho dân làng song phẳng, kẻ nào cưỡng đoạt hay quỵt không đưa tiền đều bị tử hình. Thành thử, bọn phỉ không bao giờ thiếu thuốc súng, thực phẩm hay các vật dụng cần thiết khác. Chính nhờ vào kỷ luật gắt gao này mà hạm đội của ông đã được tổ chức chặt chẽ.
Người vợ của Trịnh Nhất rất cứng rắn trong mọi giao dịch: không bao giờ chuyện gì được tiến hành nếu không có giấy tờ. Mọi món xuất nhập đều phải vào sổ kho, các thủy thủ chỉ được cấp phát khi co nhu cầu và không ai được quyền giữ làm của riêng.
Trong một chiến dịch đánh cướp, bất cứ ai rời khỏi hàng ngũ dù là tiến lên trước hay tụt lại sau thì người đó sẽ bị đưa ra xử án trước một đại hội, nếu như bị kết tội thì sẽ nhận án chém đầu. Chính vì Trương Bảo nghiêm minh như thế nên các thủy thủ ai ai cũng hết sức giữ kỷ luật…(20)

Chính sách đối với Nam Dương [tức biển Đông của nước ta và phía nam]

Khi vua Ung Chính lên ngôi, ông đã khẳng định rằng “việc cấm ra ngoài biển chỉ có thể nghiêm nhặt hơn chứ không thể thả lỏng, ngoài ra không có cách nào khác”.(21) Về sau, tuy triều đình có bớt đi phần nào nhưng vẫn tuyệt đối phòng ngừa việc “cấu kết với bên ngoài” để lật đổ nhà Thanh, những ai đã đi ra thì không thể nào quay trở về được nữa. Năm 1740, người Hà Lan giết hàng vạn Hoa kiều tại Batavia, tin truyền đến Trung Hoa nhưng vua Càn Long cho rằng đây là “những kẻ đã chống lại lệnh của triều đình, đáng bị chính pháp, ra ngoài có chuyện gì thì tự mà lo lấy”.(22) Cuối đời Càn Long, những ai trở về sinh sống ở trong nước tuy không bị xử tử như ngày trước nhưng lại bị đày đi xa, vào sâu trong đất liền ở núi non, sa mạc.
Để việc kiểm soát buôn bán thêm hữu hiệu, Thanh đình mở thêm bốn thương khẩu ở Quảng Châu nhưng vẫn nghiêm nhặt không cho các thuyền buôn ghé vào các cửa biển khác. Năm Càn Long thứ 24 (1759), nhà Thanh ban bố “Phòng Di ngũ sự” cấm thuyền buôn Tây phương không được ở lại qua mùa đông, những ai đến Quảng Đông phải sống biệt lập tại các dương hãng [nơi quy định cho người Tây phương], cấm không cho thuê mướn, vay mượn… Người Anh nhiều lần xin xét lại những điều kiện nghiêm nhặt ấy nhưng không thành công.
Năm 1792, Anh hoàng lại cử một phái đoàn do Bá tước Macartney cầm đầu sang thương lượng để mở sứ quán, khai phóng thêm một số cửa khẩu ở Chu San, Ninh Ba, Thiên Tân… nhưng cũng không đạt được kết quả nào. Vua Càn Long lại ra lệnh bất cứ thuyền buôn nào lảng vảng đến gần các hải khẩu đều phải trục xuất ra biển, không cho lên bờ, kẻ nào chống lại sẽ dùng võ lực đối phó.(23)
Nói là thế, hải quân nhà Thanh rất kém cỏi, thiếu trang bị, tập luyện nên vấn đề hải phòng chủ yếu là ngăn chận dân chúng không cho ra biển. Những ai theo thuyền ra ngoài buôn bán đều bị hạn chế thời gian, kiểm tra chặt chẽ, ngay cả từ vùng này sang vùng khác cũng bị ngăn cấm.
Sau chiến tranh Nha phiến, triều đình Trung Hoa ý thức được sự kém cỏi trên phương diện quân sự, pháo đài bố phòng và quân lính thật tệ hại, lý do là vì tham nhũng và kỹ thuật lạc hậu. Biết rằng việc canh tân trên mặt biển đòi hỏi thời gian và tiền bạc, Thanh triều lui về chiến lược cố hữu của họ là gia tăng lực lượng địa phương, nếu cần sẽ du địch vào đất liền để tiêu diệt bằng đường lối du kích theo nguyên tắc rút lui để phòng ngự (retrograde defence). Chủ trương này được khai triển trong một tác phẩm của Ngụy Nguyên là Hải quốc đồ chí [海國圖志] ấn hành năm 1842.
Năm 1870, nhà Thanh thuê một sĩ quan Anh để huấn luyện thủy thủ và chỉ huy chiến hạm có tên là Dương Vụ nhưng ông ta rất thất vọng về lối tổ chức và sinh hoạt trên tàu. Quân đội Trung Hoa “chỉ giản dị là một đám người ô hợp có trang bị nhưng không có kỷ luật” như tác giả The Navigation of Lupwing đã nhận định.(24)
Tới cuối thế kỷ XIX, Lý Hồng Chương, Tổng lý Bắc dương quân thành lập thêm nhiều lữ đội phòng thủ tại các hải cảng chiến lược và dọc theo bờ biển. Ông cũng xây dựng những học hiệu quân sự để đào tạo sĩ quan nhưng theo như các phân tích gia thì nặng về canh tân vũ khí mà thiếu hẳn huấn luyện về chiến lược phòng ngự. Thành thử khi các hạm đội cua Trung Hoa đụng độ với hải quân Nhật Bản (1894), họ đã thất bại nặng nề và hầu như toàn bộ hải quân bị tiêu diệt.

Kết luận

Trong hơn 500 năm của hai triều đại Minh và Thanh, người Trung Hoa hoàn toàn không coi biển cả la một khu vực cần chinh phục và khai thác, chinh phạt và nếu có đều vì lý do phòng thủ hơn là bành trướng. Để yểm trợ cho việc tuyên bố về chủ quyền tại một số khu vực ngoài khơi, những chuyến đi của Trịnh Hòa hồi đầu thế kỷ XV gần đây được thổi lên thành những chuyến thám hiểm vô tiền khoáng hậu. Sau khi thành công trong việc chiếm đóng lãnh thổ của Đại Lý [Yun-nan Tai polities], nhà Minh đưa một lực lượng viễn chinh khổng lồ xuống chinh phục phương nam. Cuộc chiến đấu của người Việt (1418-1428) không những chấm dứt cuộc đô hộ lần thứ hai của người Hán mà còn làm tiêu tan chủ trương thực dân vừa manh nha đối với các nước chung quanh nên chẳng bao lâu sau, các kế hoạch viễn du của họ phải chấm dứt.(25)
Từ thế kỷ XV trở về sau, biển cả chỉ còn là một thủy đạo để các thương thuyền qua lại mua bán. Những thuyền bè đó đều phải tự lo liệu lấy về mọi việc vì hải phận bên ngoài khu vực đất liền không được triều đình lý tới và mặc nhiên coi như các phiên thuộc có nhiệm vụ phải bảo đảm an toàn cho các thông lộ này.
Không hiếm những lần Thanh triều gửi thư trách cứ triều đình Việt Nam đã để cho hải phỉ hoành hành hay để cho cướp biển chạy vào nương náu. Triều đình nước ta cũng đương nhiên hiểu rằng biển Đông là khu vực quản hạt nên khi tàu buôn bị bão hay gặp rắc rối thì lập tức ra tay can thiệp. Kể từ giữa thế kỷ XIX, khi đã nhường cho nước ngoài một số lãnh địa, triều đình Trung Hoa hoàn toàn phó mặc cho Tây phương đóng vai bảo đảm an toàn hải vực phía nam. Khi người Pháp chiếm Đông Dương làm thuộc địa, việc phân định trách nhiệm trên biển lại thay đổi một lần nữa. Sự thiếu liên tục về độc lập quốc gia đã khiến cho tranh cãi về chủ quyền các đảo ngoài khơi thêm gay gắt, tùy theo khái niệm chiến lược và kinh tế.
Trong vòng một trăm năm qua, khi kỹ thuật hàng hải và thăm dò tài nguyên của nhân loại đã lên cao, tranh chấp hải dương càng lúc càng trở thành một vấn đề cho những quốc gia tiếp cận với biển cả. Theo chiều hướng đó, những phát triển về quyền lợi kinh tế cộng với tham vọng chính trị đã đưa đến những phức tạp mới ở biển Đông, ra ngoài tầm kiểm soát của một quốc gia và chỉ có thể giải quyết trên căn bản thiện chí, đồng thuận và tương nhượng trên toàn khu vực.

N D C

Chú thích:
[*] California, Hoa Kỳ.

(1) Trước thế kỷ XIX, chủ quyền các hải đảo ngoài khơi biển Đông không được đặt ra vì nước ta hoàn toàn có ưu thế kinh tế so với các quốc gia khác nên không hề có sự tranh chấp mặc dù việc qua lại hầu như bỏ ngỏ. Nếu có thuyền bè nào từ Trung Hoa xuống Nam Dương [tức vùng Đông Nam Á] thì đều là thuyền buôn đi theo những thủy lộ nhất định. Trong khi đó, thuyền bè ở miền Trung Việt Nam theo mùa lại ra các hải đảo để khai thác sản vật đem về bán kiếm lời [hoặc do triều đình sai đi để thu hoạch]. Việc khai thác hải sản ở biển Đông hầu như là độc quyền của người Việt Nam.
(2) John K. Fairbank (ed.). The Chinese World Order, 2nd ed. (Mass.: Havard University Press, 1970) “A primilary framework”, tr. 2.
(3) Nhiều cuộc chiến trước đây được coi là bảo vệ đất nước, nay chỉ còn là xung đột địa phương chẳng hạn như Nhạc Phi không còn là anh hùng dân tộc nữa mà là một quân sự gia, một trung thần của Tống triều đem quân đánh với nước Kim [Mãn Châu], cũng là một bộ phận dân tộc của Trung Quốc.
(4) 海外為不征之國- hải ngoại vi bất chinh chi quốc.
(5) Diêu Gia Văn, Thập cú thoại ảnh hưởng Đài Loan (Đài Bắc: Chính Trung thư cục, 2003), tr. 25-26.
(6) Hải phòng cấm chỉ lệnh điều lệ (海防禁止令條例), Diêu Gia Văn, sđd. tr. 27.
(7) Thuyền của Trung Hoa giống như một cái máng [cho súc vật ăn] lớn, gọi là “tào thuyền” nên người Trung Hoa sang Việt Nam chúng ta quen gọi là người Tàu.
(8) Diêu Gia Văn, sđd, tr. 33.
(9) Đài Loan lịch sử văn hiến tùng san: Thanh sơ hải cương đồ thuyết (Đài Bắc: Đài Loan Văn Hiến ủy viên hội, 1996), tr. 5.
(10) …xưng thần phụng cống tịnh khiển tử nhập kinh vi chất… nghiễm như Mông Tạng phiên bộ chi lệ (称臣奉贡并遣子入京为质… 俨如蒙藏藩部之例).
(11) Trích lại theo Trung Quốc biên cương kinh lược sử, tr. 277.
(12) Năm 1666, Oboi [Ngao Bái], Phụ chính đại thần triều Khang Hy đã gửi thư trách nước ta dung túng cho hải phỉ và đe dọa sẽ gây chiến nếu không bắt và giao cho họ những đầu đảng cướp biển quấy phá Hoa Nam. Robert B. Oxnam. Ruling from Horseback: Manchu Politics in the Oboi Regency, 1661-1669 (Chicago and London: The University of Chicago Press, 1975), tr. 154-5.
(13) Quan điểm của Thanh đình với Đài Loan cũng gần giống như luận điểm của họ khi ký hòa ước Thiên Tân nhường Việt Nam cho Pháp, nại cớ nước ta là phiên thuộc của họ. Khi không bảo vệ được quyền lợi của nước nhỏ thì họ sẵn sàng đánh đổi để có một số quyền lợi. Thái độ của quan lại nhà Thanh đưa đến việc người Pháp phải nhường cho họ một số khu vực ở biên giới phía bắc nước ta trong hiệp ước Pháp – Thanh.
(14) 台灣 :鳥不語,花不香- Đài Loan: Điểu bất ngữ, hoa bất hương. Diêu Gia Văn, sđd, tr 59.
(15) Chi tiết này tuy nhỏ nhưng đã có hậu quả rất quan trọng trong chính sách của nhà Thanh với Tây Sơn. Khi người Mãn Thanh chinh phục được Trung Hoa, một trong những điều luật là tất cả thần dân đều phải cạo đầu, thắt đuôi sam để biểu lộ quyền hành tuyệt đối của họ đối với người Hán. Không chịu cắt tóc coi như phản loạn chống lại triều đình và bị kết án tử hình. Đó là lý do tại sao nhà Thanh rất nghiêm khắc đối với những ai bỏ nước ra bên ngoài sinh sống và không can thiệp vào những vụ thảm sát dân Trung Hoa quy mô ở Phillippines, ở Gia Định… Việc cho phép các thành phần hải phỉ gia nhập quân đội Tây Sơn được để tóc dài đã được chúa Nguyễn sử dụng như một chứng cớ cụ thể về hành động chống đối nhà Thanh của triều đình Tây Sơn khi Nguyễn Ánh xin phong vương, đồng thời giúp nhà Thanh phủi tay với triều đình Cảnh Thịnh – Bảo Hưng. Chi tiết này cũng được khai thác trong mục tiêu chính trị để phủ nhận giao tình giữa vua Quang Trung và vua Càn Long.
(16) Chúng tôi ngờ rằng Đô đốc Bảo được ghi nhận trong một số chiến dịch của Tây Sơn – kể cả trận đánh quân Thanh – chính là ông này. Tuy chưa có tài liệu đích xác, xin ghi lại để tồn nghi.
(17) Murray, Dian H. Pirates Of The South China Coast 1790-1810 (Calif.: Stanford University Press, 1987), tr. 36.
(18) Viên Vĩnh Luân đã tổng hợp việc đánh dẹp hải phỉ trong Tĩnh hải phân ký (靖海氛記) (ấn hành Đạo Quang thứ 10, 1837) đề cập đến việc nhà Tây Sơn sai hải thuyền sang cướp phá vùng duyên hải nam Trung Hoa. Những chi tiết đó nhiều phần không chính xác cốt để giành lấy công lao cho quân Thanh. Thực tế, nhà Thanh không bao giờ có khả năng đối phó với cướp biển ở biển Đông và triều đình Tây Sơn cũng không có lý do gì để giả danh sang đánh phá Trung Hoa. Trong suốt thời kỳ Tây Sơn, vua Quang Trung [và sau này vua Cảnh Thịnh] luôn luôn tôn trọng cương giới, hải phận và việc kiểm soát biển Đông nằm trong chiến lược an ninh chung phân định giữa Trung Hoa và Đại Việt trong thời kỳ đó. Sau khi nhà Tây Sơn bị Nguyễn Ánh tiêu diệt, các nhóm tàn quân của Tây Sơn còn lưu lạc trên biển tiếp tục hoạt động để mưu cầu việc khôi phục [nhiều lần đánh vào các tỉnh ven biển miền Bac, kể cả một lần đánh vào Phú Xuân] và vẫn giữ những quy luật nghiêm minh bao gồm: 1) tuyệt đối không được lên bờ [đề phòng nhũng nhiễu], lần đầu vi phạm bị cắt tai, lần thứ nhì xử tử; 2) tuyệt đối không chiếm làm cua riêng những gì thâu đoạt được mà phải giao nạp, sau đó được hưởng 2/10, 8/10 thuộc về tài sản chung, vi phạm bị xử tư; 3) tuyệt đối không được gian dâm phụ nữ, ép buộc đàn bà con gái làm vợ, vi phạm sẽ bị xử tử. (Bản dịch Tĩnh hải phân ký của Charles Fried Neumann, tr. 13-4).
(19) Konstam, Angus. The History of Pirates. The Lyons Press, 1999, tr. 168-9.
(20) Charles F. Neumann, sđd, tr. 14-5.
(21) 海禁寧嚴毋寬,餘無善策- hải cấm ninh nghiêm vô khoan, dư vô thiện sách [châu phê trên sớ của Khổng Dục Tuần, ngày mồng 9 tháng 10, Ung Chính thứ 2].
(22) Mã Đại Chính. Trung Quốc biên cương kinh lược sử, 2000, tr. 289.
(23) Trung Quốc biên cương kinh lược sử, sđd, tr. 295.
(24) Chen-Ya Tien. Chinese Military Theory: Ancient and Modern (Ontario: Mosaic Press, 1992) tr. 86-7.
(25) Giáo sư Geoff Wade của Viện Nghiên cứu Á châu thuộc Đại học quốc gia Singapore [National University of Singapore] đã viết:
The Ming invasion of Đại Việt is perhaps the most obvious example of a colonial adventure. There was invasion, occupation, the imposition of a military and civil administration, economic exploitation and domination by a court in the capital of the dominating power. The obvious decolonisation which occurred following the failure of this enterprise underlines its colonial natures. Asia Research Institute: Working Paper Series No. 31, October, 2004: The Zheng He Voyages: A Reassessment.
Việc quân Minh xâm lăng Đại Việt có lẽ là thí dụ rõ ràng nhất của một phiêu lưu thực dân trong đó bao gồm đủ cả xâm lược, chiếm đóng, thiết lập một hệ thống hành chánh dân sự lẫn quân sự, khai thác tài nguyên kinh tế và do một triều đình từ kinh đô của lực lượng thống trị chỉ đạo. Đường lối đó tan rã ngay sau khi mô hình kể trên thất bại càng làm cho bản chất thực dân của họ thêm hiển hiện.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Clements, Jonathan. Coxinga and the fall of the Ming Dynasty, Phoenix Mill: Sutton Publishing, 2005.
2. Diêu, Gia Văn (姚嘉文). Thập cú thoại ảnh hưởng Đài Loan (十句話影響台灣), Đài Bắc: Chính Trung thư cục, 2003.
3. Konstam, Angus. The History of Pirates, The Lyons Press, 1999.
4. Mã, Đại Chính (馬大正) (chủ biên). Trung Quốc biên cương kinh lược sử (中國邊彊經略史), Trịnh Châu: Trung Châu cổ tịch xuất bản xã, 2000.
5. Murray, Dian H. Pirates Of The South China Coast 1790-1810, Calif.: Stanford University Press, 1987.
6. Neumann, Charles Fried. Tĩnh hải phân ký (靖海氛記) Translations from the Chinese and Armenian, London: Oriental Translation Fund, 1831 (reprinted by Elibron Classics, 2005).
7. Oxnam, Robert B. Ruling from Horseback: Manchu Politics in the Oboi Regency, 1661-1669, Chicago and London: The University of Chicago Press, 1975.
8. Phasuk, Santanee và Philip Stott. Royal Siamese Maps: War and Trade in Nineteenth Century Thailand, Bangkok: River Books, 2004.
9. Stuart-Fox, Martin. A Short History of China and Southeast Asia: Tribute, Trade and Influence, NSW Australia: Allen & Unwin, 2003.
10. Tien, Chen-Ya. Chinese Military Theory, Ancient and Modern, Oakville, Ontario: Mosaic Press, 1992.
11. Trương Vĩ (張煒), Phương Khôn (方堃). Trung Quốc hải cương thông sử (中國海疆通史), Trịnh Châu: Trung Châu cổ tịch xuất bản xã, 2003.
12. Wade, Geoff. “The Zheng He Voyages: A Reassessment”, Asia Research Institute, National University of Singapore, Working Paper Series No. 31 (October, 2004).

TÓM TẮT

Trong nghiên cứu này, tác giả chủ yếu dựa vào những tài liệu chính thức của các triều đại Minh-Thanh, bao gồm sử ký, hội điển, bản đồ… để đánh giá lại quan điểm về cương thổ của Trung Hoa trong những thế kỷ trước. Quan niệm đó không giới hạn trong các tài liệu hành chính mà còn bao gồm cả quan niệm về thiên triều-phiên thuộc và nhất là ý niệm nội địa-hải ngoại đã là nền tảng cho mọi chính sách.
Trong hơn 500 năm của hai triều đại Minh-Thanh, người Trung Hoa hoàn toàn không coi biển cả là một khu vực cần chinh phục, khai thác và chinh phạt, nếu có thì cũng vì lý do phòng thủ hơn là bành trướng. Trách nhiệm tiễu trừ cướp biển, bảo đảm an toàn cho các thương thuyền qua lại trên biển mặc nhiên được người Trung Hoa xem là nhiem vụ của các nước mà họ gọi là phiên thuộc.
Chỉ đến khi Thanh triều bị lật đổ, chính quyền Trung Hoa lợi dụng thời cơ hỗn loạn sau thế chiến thứ hai, trong vai trò tiếp thu lãnh thổ và giải giáp quân đội Nhật Bản để lấn chiếm nhiều khu vực đất liền và hải phận trước đây ở ngoài tầm kiểm soát của họ.

ABSTRACT

CHINESE CONCEPT OF THE SEA UNDER MING AND YUAN DYNASTIES
In this study, the author, mainly basing on the official documents of the two dynasties Ming and Yuan, history, anthologies, maps… reviews the Chinese conception of their territory in the past centuries. Such a conception was not only presented in administrative documents, but it was also expressed in their concepts of the relationship between the central court and its vassals and above all those concepts of national and foreign land. These concepts proved to be the foundation for all the national policies.
For more than 500 years when the two dynasties Ming and Yuan reigned China, the Chinese never held the sea as an aim for their invasion, exploitation and punitive expeditions. Or if there was any military activities here, they were mainly for defensive rather than invasive purposes. Also it went without saying that to get rid of pirates for the protection of commercial ships sailing at sea was the duties of the vassals.
Only when the Yuan dynasty fell, the new government of China with their role to take over the territory of the nation as well as disarm the Japanese forces, imposing upon the then chaotic situation, encroached upon areas of land and sea that prior to the event did not belong to them.

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, Sở Khoa học và Công nghệ Thừa Thiên – Huế, số 4 (75), 2009, 129-144.

Chủ Nhật, 20 tháng 9, 2009

Đại Hội thành lập Hội Biển Thành Phố Hồ Chí Minh

Như mọi Đại Hội của các tổ chức chính trị xã hội hiện hữu trên đất Việt Nam hiện nay ,Đại Hội thành lập Hội Biển thành phố Hồ Chí Minh “đã thành công hết sức rực rỡ”.đại hội được khai mạc vào lúc 9 giờ ngày 19 tháng 9 năm 2009 tức là vào giờ vàng SJC có “4 con chín” .Nhiều vấn đề to lớn của biển cả được nhắc tới trước một cử tọa gồm gần 300 người là hội viên mới và cũ,là các thuyền trưởng của Câu Lạc Bộ Thuyền Trưởng ,là các cựu sĩ quan hải quân nhân dân .Đỗ tôi là người đã chuẩn bị cho đại hội lần trước tại nhà hát Bến Thành chỉ tiếc một điều :đại hội của những con người của biển mà ít muối mặn của biển quá ! Cái lần tại Bến Thành,trong khi Capt Kinh đang đọc diễn văn đầy màu sắc biển do cả một ban cố vấn văn chương do Đỗ tôi đề nghị,khi cô Quỳnh Hoa đang say sưa MC thì Đỗ tôi cùng Lê Văn Tải đang mặc quần đùi ngoài đầu hè,Đỗ thì đang gặm bánh mì vì từ 4 giờ sáng chưa một lần nghỉ còn Tải đang lo lấy nước cho anh em học sinh hải quân biểu diễn các trò chơi trên biển !Biết làm sao được ,khi trót yêu cái nghiệp rồi !
Đây là các media đưa tin :
Báo Nhân Dân điện tử :

http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/www.nhandan.com.vn/Thanh-lap-Hoi-bien-TP-Ho-Chi-Minh/3230947.epi

Người Lao Động:

http://www.nld.com.vn/20090920121447190P0C1038/thanh-lap-hoi-bien-tphcm.htm

Đại Hội thành lập Hội Biển Thành Phố Hồ Chí Minh

Như mọi Đại Hội của các tổ chức chính trị xã hội hiện hữu trên đất Việt Nam hiện nay ,Đại Hội thành lập Hội Biển thành phố Hồ Chí Minh “đã thành công hết sức rực rỡ”.đại hội được khai mạc vào lúc 9 giờ ngày 19 tháng 9 năm 2009 tức là vào giờ vàng SJC có “4 con chín” .Nhiều vấn đề to lớn của biển cả được nhắc tới trước một cử tọa gồm gần 300 người là hội viên mới và cũ,là các thuyền trưởng của Câu Lạc Bộ Thuyền Trưởng ,là các cựu sĩ quan hải quân nhân dân .Đỗ tôi là người đã chuẩn bị cho đại hội lần trước tại nhà hát Bến Thành chỉ tiếc một điều :đại hội của những con người của biển mà ít muối mặn của biển quá ! Cái lần tại Bến Thành,trong khi Capt Kinh đang đọc diễn văn đầy màu sắc biển do cả một ban cố vấn văn chương do Đỗ tôi đề nghị,khi cô Quỳnh Hoa đang say sưa MC thì Đỗ tôi cùng Lê Văn Tải đang mặc quần đùi ngoài đầu hè,Đỗ thì đang gặm bánh mì vì từ 4 giờ sáng chưa một lần nghỉ còn Tải đang lo lấy nước cho anh em học sinh hải quân biểu diễn các trò chơi trên biển !Biết làm sao được ,khi trót yêu cái nghiệp rồi !
Đây là các media đưa tin :
Báo Nhân Dân điện tử :

http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/www.nhandan.com.vn/Thanh-lap-Hoi-bien-TP-Ho-Chi-Minh/3230947.epi

Người Lao Động:

http://www.nld.com.vn/20090920121447190P0C1038/thanh-lap-hoi-bien-tphcm.htm




Thứ Ba, 8 tháng 9, 2009

Hoan nghênh trang Web của thuyền trưởng Nguyễn Trai

Với việc xuất hiện trang web
http://vietnamcrew.com/wp/ của thuyền trưởng Trai,với những bài viết ngắn gọn,cụ thể ,mong rằng trang này sẽ giúp ích cho người đi biển.chúng tôi sẽ kết nối,đưa các commnet xây dựng để ngoài trang này,còn xuất hiện nhiều trang web vui,cụ thể giúp ích thiết thực cho người đi biển.Hoan hô Capt Trai !

Trường Hàng Hải Việt Nam

Giời thiệu với quý đồng nghiệp bài viết giới thiệu về Trường Hàng Hải Việt Nam để các bạn biết các hoạt động của một nửa đất nước mà ta ít biết trong giai đoạn đất nước còn bị chia cắt
TRƯỜNG HÀNG HẢI VIỆT NAM
Bùi Ngọc Hương

Lời mở đầu
Xin chân thành cảm tạ quý vị Niên Trưởng Hàng Hải và Hải Quân, các bạn chủ trương các trang nhà vnhanghai.com, hanghaitruongxua.net đã giúp cho chúng tôi những tài liệu quý báu để hoàn thành bài tham khảo về trường Hàng Hải Việt Nam trong thời gian trải dài hơn 30 năm từ 1940 đến 1975. Những sơ sót nhứt định phải có. Kính xin các bạn bổ túc và sửa những chỗ sai lầm giùm. Cảm ơn. B.N.H.

Bắt đầu từ năm 1957, trường Hàng Hải sát nhập vào Trung Tâm Quốc Gia Kỹ Thuật Phú Thọ với danh xưng là Trường Việt Nam Hàng Hải. Về sau trường được nâng lên bậc Cao Đẳng nhằm đào tạo các Viễn Dương Thuyền Trưởng và Kỷ Sư Cơ Khí Hàng Hải. Đến sau biến cố năm 1975, trường được tiếp thu bởi trường Hàng Hải Hà Nội.

Dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, trường Hàng Hải đào tạo những chuyên viên kỹ thuật phục vụ trên các tàu bè phần lớn là các thương thuyền, những cơ sở ngành nghề có liên hệ đến biển cả, sông ngòi như các thương bến cảng, các đoàn hoa tiêu dẵn dắt tàu bè ngoại quốc ra vào các thương cảng, các công tác công chánh như phà, xáng hút, thủy hiệu kiểm soát các phao đèn, thanh tra hàng hải ở Nha Thủy Vận, Quan Thuế, v…v…
Ngoài ra, có rất nhiều sinh viên tốt nghiệp trường Hàng Hải đã đáp lời sông núi gia nhập vào Hải Quân nhứt là những năm đầu thành lập Quân chủng nầy trong thập niên 1950.

Lịch sử trường Hàng Hải xin phép được chia ra làm 2 giai đoạn, chúng ta hãy lấy năm 1950 làm dấu mốc vì theo Hiệp Định Hạ Long ký kết giữa Quốc Trưởng Bảo Đại và Chính phủ Pháp năm 1949 thì các cơ sở hành chánh và quân sự được Pháp trao trả lại cho Chánh Phủ Việt Nam Cộng Hòa vào lúc nầy.
Theo lời quý vị niên trưởng Hàng Hải và Hải Quân, khoảng năm 1942, danh xưng đầu tiên của trường Hàng Hải là École des Mécaniciens Asiatiques được thành lập chiếu theo nghị định ngày 20-2-1940 của Thống Đốc Nam Kỳ Rodier.
Mục đích của trường nhằm đào tạo các Sĩ quan Hàng Hải các khóa ngành Chỉ Huy (Service Pont), ngành Cơ Khí (Service Machine), ngành Vô Tuyến Điện (Service Radio) để phục vụ trên các chiến hạm Pháp ở Đông Dương. Có một số sinh viên cam kết sẽ phục vụ trong một thời gian qui định trên các chiến hạm Pháp hoặc trong các cơ sở thuộc Hải Quân Pháp như Ba Son, v…v… sau khi tốt nghiệp. Ngoài ra có nhiều người sẽ thành những kỹ thuật gia phục vụ trong các ngành kỹ nghệ, công nghệ và xí nghiệp Pháp tại Đông Dương.
Trường lúc bấy giờ tọa lạc tại đường Đỗ Hữu Vị, Chợ Củ Saigon. Vị Giám Đốc sáng lập trường là Emmanuel Rosel, một Kỷ sư Công nghệ cũng là Đại úy Hải Quân Pháp. Có một lúc trường mang tên là École Rosel.
Năm 1942, theo lời một cố Niên Trưởng, cựu Hoa Tiêu Sông Saigon, trong thời gian nầy, Nhựt Bổn chiếm đóng tất cả các trường học làm trại binh, trường được chuyển vào Sở Ba Son. Các anh học trên hai chiếc tàu cập bến trong Ba Son, thuộc Hải Quân Công Xưởng về sau, một chiếc có tên là Administrateur Royer dành cho các sinh viên Sĩ Quan ngành Chỉ Huy (Pont), còn một chiếc khác dùng vào việc huấn luyện các Tài Công (Patrons de Chaloupe).
Đến năm 1943, trường trở về tọa lạc trên đường Đỗ Hữu Vị, Chợ Củ Saigon lấy tên là Collège Technique (Trường Kỹ Thuật).
Trong nửa phần đầu của thập niên 1940, xuất hiện một thế hệ Sĩ Quan Hàng Hải Thuyền Trưởng cũng như Cơ Khí Trưởng lảo thành sẽ có mặt trên mọi ngành nghề có liên quan đến nền Hàng Hải Việt Nam từ Bắc chí Nam.
Sau khi Đệ Nhị Thế Chiến chấm dứt, những xáo trộn chánh trị tại Saigon tàn lụi dần, trường Kỹ Thuật hoạt động bình thường trở lại. Từ năm 1947 đến năm 1950, trường đã đào tạo một số lớn chuyên viên kỹ thuật ngành hàng hải được huấn luyện trên các thương thuyền Pháp. Họ học hỏi thu thập đủ kinh nghiệm về nghề nghiệp để gánh trách nhiệm chỉ huy các tàu buôn mang cờ Việt Nam Cộng Hòa sau nầy.

Đặc biệt khóa 1947-1948, những sinh viên tốt nghiệp từ trường Kỹ Thuật đã trở thành những vị Tư lệnh Hải Quân, những sĩ quan cao cấp chỉ huy các lực lượng trong Quân Chủng Hải Quân hoặc tiếp thu lại các Đoàn Hoa Tiêu từ những chuyên viên người Pháp. Ta cũng nên nhớ rõ một vị Sĩ Quan Hàng Hải tốt nghiệp khóa nầy là ông Nguyễn Văn Thiệu, một tướng lảnh của Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa, về sau sẽ trở thành vị Tổng Thống của nền Đệ Nhị Cộng Hòa Việt Nam.

Đến năm 1950, do Nghị Định số 155-CAB/SG ngày 27-12-1948, Trường Hàng Hải được chánh thức thành lập, và khóa học 1950-1951 được xem là khóa I Hàng Hải.
Trong những năm 1950-1951, trường tọa lạc tại khu Hỏa xa trên đường Colonel Grimaud về sau đổi thành đường Phạm Ngũ Lảo với danh hiệu “Việt Nam Hàng Hải Học Hiệu” (École de Navigation Maritime Vietnamienne). Các khóa I và II đều học nơi đây.
Từ năm 1952 đến năm 1957, trường được dời về khuôn viên Trường Trung học Pétrus Trương Vĩnh Ký nằm dọc theo Đại lộ Thành Thái gần các trường Đại Học Sư Phạm, Công Chánh và Điện.
Đến năm 1957, trường được sát nhập vào Khu Trung Tâm Kỹ Thuật Phú Thọ cùng các trường Cao Đẳng Điện Học, Công Nghệ, Hóa Học, Công Chánh, Thương Mại, v…v… tọa lạc trên đường Nguyễn Văn Thoại, đối diện với Cư Xá Lữ Gia ở Phú Thọ. Và do sắc lệnh số 213 GD ngày 26-9-1957, trường đã đổi danh hiệu là “Trường Việt Nam Hàng Hải” cho đến năm 1975.



Sáng Lập Viên và Giám Đốc
Trường Việt Nam Hàng Hải do ông Trần Văn Bạch, Kỷ Sư Kiều Lộ sáng lập. Kỷ Sư Bạch là nguyên Tổng Trưởng Bộ Công Chánh và là Cựu Giám Đốc Trường Việt Nam Hàng Hải. Sau đây là danh sách các vị đã từng giữ chức vụ Giám Đốc của trường Việt Nam Hàng Hải từ năm 1950 đến năm 1975.
- Kỷ Sư Trần Văn Bạch
- Ông Lê Hữu Kỳ
- Ông Đặng Văn Châu, Viễn Dương Thuyền Trưởng Pháp, cựu Hoa Tiêu Sông Saigon
- Ông Phùng Lương Ngọc, Viễn Dương Thuyền Trưởng Pháp, cựu Thuyền Trưởng tàu Việt Nam Thương Tín I, nguyên Giám Đốc Kỹ thuật Công ty Việt Nam Hàng Hải
- Ông Nguyễn Tấn Quyền, Kỷ Sư Cao Đẳng Đại Học Grenoble, xử lý thường vụ Giám Đốc

- Ông Đỗ Ngọc Oánh, Kỷ sư tốt nghiệp tại École des Ingénieurs Mécaniciens Pháp, Kỷ sư Hải Quân Thiếu Tá, xử lý thường vụ Giám Đốc
- Ông Phạm văn Sanh, tốt nghiệp trường Hàng Hải Pháp (École Navale), Hải Quân Trung Tá, vị Giám Đốc sau cùng của trường.

Mục tiêu thi tuyển
Trường Việt Nam Hàng Hải đào tạo các sĩ quan:
- Ban Chỉ Huy (Pont)
+ Thuyền Trưởng Cận Duyên (Capitaine au Petit Cabotage)
+ Thuyền Trưởng Viễn Duyên (Capitaine au Grand Cabotage)
Theo luật lệ hàng hải của Việt Nam Cộng Hòa, các tàu bè được trang trí cận duyên hàng hải chỉ được phép hải hành dọc bờ biển Việt Nam từ Cảng Saigon đến Cảng Đà Nẳng về phía Bắc.
Các tàu trang trí viễn duyên hàng hải được phép hoạt động trong vùng biển giới hạn bởi Nhật Bản phiá Bắc, Phi Luật Tân phiá Đông, Nam Dương Quần Đảo phiá Nam và Ấn Độ phiá Tây, nghĩa là bao gồm một vùng tương đối rộng ở Đông Nam Á Châu.
Bắt đầu từ năm 1973, trường Việt Nam Hàng Hải được nâng cấp lên đào tạo các Viễn Dương Thuyền Trưởng (Capitaine au Long Cours) sẽ chỉ huy các con tàu đi khắp nơi trên thế giới.
- Ban cơ Khí (Machine)
+ Sĩ Quan Cơ Khí Hạng Nhì (Mécanicien 2ème classe)
+ Sĩ Quan Cơ Khí Hạng Nhứt (Mécanicien 1ère classe)
Về điều kiện dự thi tuyển vào trường, thí sinh phải có văn bằng Tú Tài I phổ thông (Ban toán B) hay Kỹ Thuật trở lên.
Các môn thi áp dụng cho hai ban gồm có:
- Chung cho cả hai ban:
+ Đại số và số học (hệ số 2)
+ Sinh ngữ Pháp và Anh.
- Riêng cho mỗi ban:
+ Ban Chỉ Huy: Hình học và Lượng giác học (hệ số 3)
+ Ban Cơ Khí: Vật Lý (hệ số 3)
Trên thực tế, đa số thí sinh dự thi tuyển đều có bằng Tú Tài phần II ban toán, nhứt là theo học Ban Chỉ huy, sinh viên phải có kiến thức căn bản về Toán để học Lượng giác cầu (Trigonométrie Sphérique) hầu có thể giải đáp các bài toán Thiên văn Hàng Hải (Calcul Nautique) để áp dụng về sau trong lúc chỉ huy một con tàu trên đại dương.

Thời gian thực tập:
Sau hai năm học tập tại trường, các sinh viên tốt nghiệp được cấp chứng nhận đậu bằng Cận Duyên, Viễn Duyên (phần lý thuyết) hoặc Cơ Khí hạng 2, hạng 1 (phần lý thuyết) và sẽ xuống thực tập trên thương thuyền trong những chức vụ sau đây:
- Ban Chỉ Huy (Section Pont): hai năm đầu với tính cách Học viên (E.O.P.-Élève Officier Pont). Thời gian trên có thể được linh động, uyển chuyển, có thể ngắn hoặc dài hơn tùy theo nhu cầu nghề nghiệp.
Tiếp theo sẽ được bổ nhiệm làm Sĩ quan Phụ tá (Lieutenant). Sau đó có thể được lên chức Phó Thuyền trưởng (Second Capitaine).
- Ban Cơ Khí (Section Machine): hai năm đầu với tính cách Học viên Cơ Khí (E.O.M.- Éléve Officier Machine). Sau đó có thể được lên Sĩ quan Cơ Khí hạng 4, hạng 3 và Cơ Khí Phó. Trong thơì gian thực tập, việc bổ nhiệm các Sinh viên Sĩ quan vào các chức vụ trên rất là uyển chuyển tùy theo nhu cầu nghề nghiệp và số lượng tàu bè lúc bấy giờ.

Thi thực hành:
Sau khi hoàn tất 60 tháng hải hành trên các thương thuyền, các Sĩ quan Hàng Hải trở về trường tu nghiệp khoảng 6 tháng trước khi dự thi phần thực hành (Application).
Trong phần thi thực hành, các thí sinh Ban Pont, ngoài các bài thi viết về Toán Hải hành (Calcul Nautique) và các bài tính về Thủy triều (Calcul des Marées) phải qua các phần khảo sát có tính cách chuyên nghiệp, những phản ứng cấp thời trong những trường hợp đặc biệt có thể xảy ra trong nghề nghiệp của mình.
Các ứng viên trúng tuyển sẽ được cấp Văn Bằng Thực hành:
- Văn bằng Cận Duyên/Viễn Duyên Thuyền Trưởng (Brevet de Capitaine au Petit/Grand Cabotage),
- Văn bằng Cơ Khí Hạng Nhì/Cơ khí Hạng Nhứt (Brevet Mécanicien 2ème classe/Mécanicien 1ère classe). Với các văn bằng thực hành, các đương sự được chánh thức và hợp pháp đảm nhiện các chức vụ tối cao như sau trên các thương thuyền:
- Thuyền Trưởng cho các ứng viên trúng tuyển Ban Chỉ Huy.
- Cơ Khí Trưởng cho các ứng viên trúng tuyển Ban Cơ Khí.
Trên thực tế, các sỉ quan tốt nghiệp các bằng thực hành còn phải đảm nhiệm các chức vụ phụ tá như Phó Thuyền Trưởng và Cơ Khí Phó trong một thời gian từ 1 đến 2 năm mới có thể lên Thuyền Trưởng và Cơ Khí Trưởng tùy theo nhu cầu nhân sự.
Tính ra, một sinh viên từ khi bước chân vào Trường Hàng Hải phải trải qua 10 năm dài mới có thể làm Thuyền Trưởng và Cơ Khí Trưởng.

Các môn học:
Đa số các môn học được giảng dạy bằng Việt ngữ, tuy nhiên một số tài liệu có tính cách chuyên môn được trình bày bằng tiếng Pháp và Anh. Cho đến năm 1955, vì phần lớn giáo sư là người Pháp cho nên các môn học được giảng dạy có thể nói là 100% bằng tiếng Pháp.
- Ban Chỉ Huy:
. Thiên Văn Hải hành (Astronomie Nautique),
. Hải Hành (Navigation),
. Toán Hải Hành (Calcul Nautique),
. Hải Đồ và các dụng cụ hải hành (Cartes marines et Instruments
Nautiques),
. Kỷ thuật tàu (Technologie navale),
. Vận chuyển - Chuyển hàng – Phòng tai (Manoeuvre – Manutention –
Sécurité),
. Thủy thủ công (Matelotage),
. Quy luật tránh tàu (Réglèment d’abordage),
. Thủy hiệu - Hải hiệu - Hải đăng (Hydrographie – Balisage – Phares),
. Luật Hàng hải (Législation maritime),
. Y tế Hàng hải (Hygiène navale),
. Khí tượng học (Météorologie),
. Cơ học áp dụng (Mécanique appliqué),
. Toán - Điện từ (Mathématiques _Électromagnétisme),
. Sinh ngữ Pháp và Anh.
- Ban Cơ khí:
. Máy tàu (Machines marines),
. Các động cơ nổ và Diésel (Moteurs à explosion et Diésel),
. Turbine khí (Turbine à gas),
. Nguội – Dũa – Hàn (Adjustage – Soudure),
. Kỷ nghệ họa (dessin Industriel),
. Kỷ nghệ lạnh (Frigo),
. Kỷ thuật học (Technologie navale),
. Điện kỷ nghệ (Électricité industrielle),
. Cơ học áp dụng (Mécanique appliqué),
. Điện từ (Électromagnétisme),
. Nhiệt độ học (Thermodynamique),
. Phòng tai (Sécurité),
. Luật hàng hải (Législation maritime),
. Toán,
. Sinh ngữ Pháp và Anh.

Các Giáo sư kỳ cựu:
Trường Viêt Nam Hàng Hải từ ngày thành lập có những giáo sư kỳ cựu như sau:
- Giáo sư Bùi Quang Khánh, Kỷ sư tốt nghiệp Institut Électronique de Toulouse, dạy Kỷ Nghệ họa và Kỹ thuật học,
- Giáo sư Patron, dạy Thiên văn Hàng hải, Toán Hàng hải, Hải hành, Hải đồ, Dụng cụ hải hành từ 1947 đến 1955,
- Giáo sư Apex, dạy môn Hải hành,
- Giáo sư Giraud, Kỷ sư Pháp dạy Kỹ thuật học,
- Giáo sư Moreuil, Kỷ sư Pháp dạy Chuyển hàng, Phòng tai,

- Giáo sư Corbin, Thiếu tá Hải Quân Pháp dạy Luật Hàng hải. Ông là Giám Đốc Sở Đăng ký Hàng hải (Administrateur de l’Inscription Maritime),
- Giáo sư Mérillon, cũng là Giám Đốc Sở Đăng ký Hàng hải, dạy môn Luật Hàng hải,
- Ông Lương Quang Thọ, Cựu Hoa tiêu sông Saigon, dạy môn Hải hành,
- Giáo sư Nguyễn Văn Đức, Kỷ sư Công Chánh, dạy môn Thủy Hiệu học,
- Giáo sư Jean Ducasse, Thuyền Trưởng Viễn Dương Pháp, dạy các môn Toán và Thiên Văn Hải hành.
Để đáp ứng nhu cầu hữu hiệu hóa các môn học có tính cách chuyên môn, trường đã mời nhiều viên chức cao cấp trong chánh quyền cũng như trong ngành nghề hàng hải đến cộng tác như:
- Học viện Quốc Gia Hành chánh,
- Nha Khí tượng Saigon,
- Luật sư đoàn Việt Nam,
- Nha Thủy vận,
- Trường Pétrus Trương Vĩnh Ký,
- Các cựu Thuyền trưởng và Hoa tiêu,
- Hải Quân Việt Nam
Đến năm 1973, Đội Thương thuyền quốc gia phát triển mạnh mẻ với sự hiện diện của những chiếc tàu chạy ra ngoại quốc, vượt quá giới hạn của các vùng hoạt động đang có, trường Việt Nam Hàng Hải đã được nâng lên cấp Cao Đẳng nhằm đào tạo những Viễn Dương Thuyền trưởng vá các Kỷ sư Cơ khí Hàng hải để phục vụ trên các loại tàu lớn chạy trên các trục hải hành quốc tế.
Sinh viên phải học một chương trình qui định là 4 năm, nhưng khóa nầy chưa hoàn tất được vì biến cố 30-4-1975.

Trước khi kết thúc bài tham khảo nầy, thật là một điều thiếu sót nếu không đề cập đến mối liên quan mật thiết giữa hai tập hợp của những người đi biển là Hàng Hải và Hải Quân.
Từ những khóa đầu tiên thời Pháp thuộc, một số các sĩ quan hàng hải đã cam kết phục vụ trên các chiến hạm Hải quân Pháp trong một thời gian qui định sau khi tốt nghiệp.
Rồi từ năm 1947 trở về sau, đặc biệt trong những khóa đầu tiên của Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa, có thể nói toàn thể các khóa nầy đều là những người tốt nghiệp từ trường Hàng Hải.
Trong những năm đầu đầu thập niên 1950, vì nhu cầu phát triển quân chủng Hải Quân trong thời gian chuyển tiếp, các sĩ quan được huấn luyện cấp tốc bằng cách dùng những sinh viên hàng hải đã có những căn bản kiến thức về hải hành chuyên nghiệp chuyển đến Trung tâm Huấn luyện Hải Quân Nha Trang để bổ túc về quân sự như chiến thuật hải quân, hải pháo, v…v… và những sĩ quan tốt nghiệp các khóa đầu tiên Hải Quân đã trở thành những vị Tư Lệnh cao cấp và Chỉ huy trưởng các lực lượng Hải Quân về sau.
Hơn nữa, theo nhu cầu, các sĩ quan Hải Quân theo luật hàng hải đương nhiên được cấp phát các văn bằng hàng hải tương đương để phục vụ trên các thương thuyền hoặc các ngành hoa tiêu, thương cảng, v…v… Các sĩ quan hàng hải trong tình trạng khẩn cấp có thể được động viên tại chổ (Mobilisation sur place) hoặc chuyển về Hải Quân sau một thời gian được huấn luyện quân sự tại các quân trường.
Cũng vì mối quan hệ mật thiết giữa hai tập thể Hàng Hải và Hải Quân, trong một buổi họp khoáng đại của Tổng Hội Hải Quân trong thập niên 1990, toàn thể Đại hội đã biểu quyết đổi danh hiệu là Tổng Hội Hải Quân và Hàng Hải Việt Nam.

Chúng tôi tin rằng bài tham khảo nầy không sao tránh khỏi những thiếu sót cũng như sai lầm về thời gian và chi tiết. Chúng tôi hoan nghinh mọi ý kiến bổ túc và sửa sai để tài liệu được hoàn chỉnh hơn.
Thành thật cảm ơn.
Ngày 6 tháng 3 năm 2006
BÙI NGỌC HƯƠNG
Cựu Hoa tiêu sông Saigon